روانشناسی ورزشی

تعریف روانشناسی ورزشی

مشاوره روانشناسی ورزش و تمرین به مطالعه علمی افراد و رفتار آنها در فعالیتهای ورزشی و تمرین می پردازند و روانشناسان ورزش در جستجوی شناسایی کودکان و ورزشکاران نخبه و مستعد هستند و به ورزشکاران معلول جسمی و روانی، نخبگان و ورزشکاران عادی کمک می کنند تا در فعالیتهای ورزشی به اوج عملکرد و رضایت شخصی دست پیدا کنند.

تعاریف گوناگونی پیرامون موضوع و کاربرد روانشناسی ورزش وجود دارد، به صورت کلی؛ روان‌شناسی ورزش، محدوده‌ای از مفاهیمی شامل « آموزش مهارت های ذهنی، بهبود عملکرد، سرسختی برای رسیدن به هدف، هدف چینی، ملاحظات روان‌شناختی در صدمات ورزشی و توان‌بخشی، مشاوره با ورزشکاران، ارزیابی استعدادها، پیگیری تمرینات، خودباوری برای موفقیت، ورزش جوانان و خود تنظیمی و...» را در بر می‌گیرد.

هر چند غالبا برداشت عمومی چنین است که مشاوره روان درمانی  ورزش تنها مربوط به ورزشکاران حرفه‌ای است اما این حوزه تخصصی دربرگیرنده محدوده وسیعی از موضوعات علمی، کلینیکی و کاربردی مربوط به ورزش و تمرینات است. روان شناسی ورزش در بردارنده گزینش درست و برانگیختن ورزشکاران است به گونه ای که هر ورزشکار بتواند در بالاترین حد توانایی خود به رقابت بپردازد. ورزشکاران، در این راستا باید راهبردهایی را به کار گیرند تا رقیبان را روحیه زدایی کنند، با سطح بسیار بالای فشار مقابله و یا آن را کم کنند، از داروها سوءاستفاده نکنند، راهبردهای تیمی موفقیت آمیزی را به کار گیرند، و مهارتها را آموزش دهند و بیاموزند.

روشن است که روان شناسی ورزشی عنصر اصلی رقابت ورزشی است. مطالعه روان شناسی و استفاده از آن در موقعیت ورزشی شخص را توانا می سازد تا:

  1. رفتاری را توصیف کند.(ورزشکاران تیمی که پیوسته برنده می شوند نسبت به گروه دیگر  دوستانه تر رفتار می کنند تا ورزشکارانی که پیوسته می بازند)
  2. رفتاری را تبیین کند.(شکست غیر منتظره ممکن است به این سبب روی داده باشد که تیم خودی برانگیختگی لازم را نداشت. از سوی دیگر تیمی که قبلاً شکست خورده بود در وضعی بهتر و آماده بود تا ثابت کند که می تواند رقیبی با ارزش را شکست دهد.)
  3. رفتاری را پیش بینی کند.(اگر مربی ورزش با اوقات تلخی آموزش دهد، ورزشکار بسبب اضطراب و ناتوانی در تمرکز، نخواهد توانست گفتار او را به خاطر بسپارد.)


در مجموع؛ روان‌شناسی ورزش دانشی میان رشته‌ای است و به بررسی داده‌های دو دانش حرکت شناسی و روان‌شناسی می‌پردازد. این رشته همزمان به بررسی چگونگی تأثیر عوامل روانشناختی بر عملکرد آدمی و همین‌طور چگونگی مشارکت تأثیرات ورزش و تمرین‌های ورزشی بر عوامل روانشناختی و جسمی می‌پردازد. روان‌شناسی ورزش کاربردی به آموزش و راهنمایی‌های روان شناختی برای افزایش عملکرد می‌پردازد. از مهارت‌های روانشناختی که آموزش داده می‌شود می‌توان به تصویرسازی ذهنی، مدیریت انرژی، نظم بخشیدن به هدف‌ها، خودگویی ها و... اشاره کرد.


اهمیت روانشناسی ورزش و کاربرد آن

در دنیای امروز باید دارای مهارت های جدید روانشناسی باشیم که رواشناسی ورزش، یکی از مهارت های لازم در دنیای ورزش است و ورزشکاران برای رسیدن به تفکر علمی و رشد سرمایه های توانایی جسمی نیاز به آشنایی به مباحث روان شناختی دارند . ورزش یکی از ابزارهای رشد و فعالیت سلولهای مغزی است و باعث فعالیت ذهن می باشد. علم ورزش مثل گذشته مطالعه نمی شود بلکه به عنوان یک موجود اجتماعی با روان شناسی اجتماعی در ارتباط است و ورزشکاران به عنوان یک فراگیر نیاز به این علم (روانشناسی ورزش ) دارد. روانشناسی ورزش به ما کمک می کند تا بتوانیم رفتار ورزشکار را پیش بینی کنیم .عملکرد تحت تاثیر عوامل روانشناختی و زیست شناختی متعدد می تواند بسیار متغیر باشد.امروزه بسیاری از روانشناسان ورزش تا اندازه زیادی به صورت تخصصی عمل می کنند . برای مثال ، برخی از روانشناسان ممکن است در حوزه انگیزش تخصص پیدا کنند و در حوزه انگیزش به پژوهش بپردازند . مربیان را در زمینه انگیزش آموزش دهند و احتمالا" در زمینه بهبود انگیزش به ورزشکاران کمک کنند .

 با پیشرفت علم روان شناسی، بحث مهار تهای روانی در اجرای عملکردهای ورزشی ازاهمیت چشمگیری برخوردار شده است؛ در حالی که قبلاً بيشتر بر اهمیت آماده سازی جسمانی تأکید می شد. امروزه ورزشکاران به چیزی فراتر از تمرینهای فشرده و تلا شهای مستمرنیاز دارند و آن آمادگی روانی است. بدون تردید، به دست آوردن اوج عملکرد ورزشی بدون برخورداری از مهار تهای روانی هدف گذاری، تمرکز، انگیزش و غیره، رویایی بیش نخواهدبود. تمامی ورزشکارانی که خواستار عملکرد ورزشی سطح بالایی هستند، باید با مفاهیم علمی ورزشی و توسعه آمادگی روانی و جسمانی آشنا باشند.پژوهشهای انجام شده در حوزه روان شناسی ورزشی حاکی از آن است که مهار تهای روانی نقش مهمی در دستیابی به عملکرد عالی ایفا می کنند. بر اساس نتایج بسیاری از پژوهش ها؛ افرادی که از مهار تهای روانی بهره می گیرند؛ از ویژگیهای زیر بهره مند هستند: بهتر می توانند تمرکزکنند، از اعتماد به نفس بالایی برخوردارند، کارایی ذهنی آنها افزایش می یابد و کمتر دچارهیجان می شوند و بالطبع در عملکردشان نیز موفق ترند؛ همچنین ورزشکاران موفق نسبت به سایر ورزشکاران دارای قوه تفکر مثبت و تصمیم گیری بهتری هستند. به تازگی روند نوینی با تأکید بر شناسایی مهارت های روانی مربوط به ورزش شکل گرفته است. امروزه، پژوهش های بسیاری در زمینه نقش مهار تهای روانی در ورزش انجام شده است. عناصر مهم موفقیت ورزشکاران عبارتند از: التزام و کیفیت تمرین که شامل؛ تعیین هدف روزانه، تمرین ذهنی و کیفیت آمادگی ذهنی و روانی برای رقابت و مستلزم تکامل طرح ریزی قبل از مسابقه هستن . ویژگیهای روانی لازم برای اجرای بهینه در قهرمانان: تنظیم برانگیختگی،اعتماد به نفس بالا، توجه و تمرکز خوب، تصویرسازی ذهنی مثبت قبل از ورزش و تعهد می باشد. مهار تهای روانی که معمولاً ورزشکاران نخبه از آنها برای رسیدن به اوج عملکرد بهره می گیرند عبارت است از تصویرسازی ذهنی، تعیین هدف، کنترل، مهار تهای برانگیختگی، طرح ریز یهای پیشرفته برای مسابقه و طرح ریز یهای آمادگی ذهنی پیش ازمسابقه .با توجه به مطالعاتی که در مورد مهار تهای روانی تعیین هدف، آرام سازی روانی، تصویرسازی ذهنی و خودگويی انجام شده، این نتیجه حاصل شده که با تمرین کردن این مهارت ها می توان سطح عملکرد را به طور چشمگیری افزایش داد.

 اغلب، کمبود های روانی است که ورزشکاران نخبه را از اجرای بهینه درتمرین و مسابقات بازمی دارد، نه اشتباهات وکمبود های فیزیکی. به نظر لئون ( 2002) بیشترین عامل در موفقیت یا عدم موفقیت ورزشکاران نخبه و غیرنخبه به عوامل روانی آنهامربوط است.جانگ ( 2000 ) در تحقیقی دربارۀ فوتبالیستهای حرفه ای نشان داد هم داشتن عملکرد جسمانی عالی وهم داشتن مهارتهای روانی در سطح بالا برای عملکرد مناسب لازم است. به نظر وی ورزشکارانی که سطوح عملکرد متفاوتی دارند احتمالاً سطوح مهارتهای روانی متفاوتی نیز دارند. تعیین عوامل روانی مؤثر بر عملکرد فوتبالیستها اطلاعات مفیدی را برای آماده سازی ورزشکاران در رقابتها فراهم  می آورد.

 مهار تهای روانی به سه دسته تقسیم می شوند: دسته نخست، مهار تهای پایه هستند که عبارتند از؛ تعیین هدف، اعتماد به نفس و تعهد.  زمانی که این ویژگی ها در ورزشکاری تثبیت نشود، سایر مهارت های روانی به حد بالای تکامل، نخواهد رسید؛ به همين دليل مهار تهای پايه نام گرفته اند. دسته دوم، مهار تهای روان تنی هستند که عبارتند از؛ واکنش به استرس، کنترل ترس، آرام سازی و نیروبخشی که باویژگیهای فیزیولوژی ورزشکار در ارتباط هستند. دسته سوم مهار تهای شناختیست که شامل تصویر سازی، تمرین ذهنی، تمرکز، بازیابی تمرکز و طرح مسابقه است؛ زیرا با مراحل و فرایندهای شناختی از قبیل؛ یادگیری، ادراک، حافظه و تفکر سروکار دارند.

برای مشاوره روانشناسی می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی هنر زندگی تماس بگیرید

 

مقالات مرتبط
دیدگاه ها
ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.
جدیدترین ها
پربازدیدترین موضوعات امروز
هنر زندگی را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید مشاهده لیست کامل

لینک های دسترسی

تبادل نظر

تبادل نظر

در تبادل نظر سایت شرکت کنید و با هزاران نفر دیگر در ارتـباط باشـید ...

تالار گفتگو ها...