مراقبت های پس از زایمان طبیعی | مراقب های جسمی و روحی در خانه

مراقبت ‌های پس از زایمان طبیعی به اندازه مراقبت ‌های پیش از زایمان اهمیت دارند. چرا که اکنون دیگر فرزندتان به دنیا آمده و شما به عنوان والد، مسئولیت نگهداری از او را نیز برعهده دارید. سلامت شما تضمینی برای مراقبت با کیفیت از نوزادتان است. مراقبت‌ های پس از زایمان طبیعی از دو منظر جسمانی و روانی، مورد توجه متخصصان است. درست است که مراقبت‌ های پس از زایمان طبیعی به اندازه زایمان سزارین نیست اما باز هم نمی‌توان از تغییرات و نیازهای این دوره به سادگی عبور کرد. آگاهی از مراقبت‌های بعد از زایمان به شما کمک می‌کند تا سلامت خود را ارتقا داده و هرچه سریع‌تر قوای خود را به دست آورید. در این مقاله نکاتی درباره مراقبت‌های جسمانی و روانی بعد از زایمان طبیعی صحبت خواهیم کرد. برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه زایمان طبیعی کلیک کنید.

تماس با مشاوره روانشناسی

مراقبت های پس از زایمان طبیعی

زایمان طبیعی، به دلیل اینکه بر اساس خلقت و طبیعت بدن زن شکل می گیرد، کمترین میزان مراقبت پس از زایمان را می‌طلبد. اما امروزه به دلیل شرایط متفاوت زندگی شهری، لازم است در برخی از زمینه ها، شرایطی را رعایت کنید:

1. تغذیه

در اولین ماه پس از زایمان طبیعی، بین 5 تا 7 کیلوگرم از وزن مادر کم شده و خونی که در جریان زایمان از دست رفته، باید جبران شود. همچنین به دلیل شیردهی، باید تغذیه مادر کافی و مناسب باشد. قرص آهن، کلسیم، پروتئین و فیبر اصلی ترین مواد لازم برای تقویت بدن مادر هستند. سعی کنید به مقدار زیاد مایعات بنوشید تا از دستگاه ادرار و مثانه خود مراقبت‌های لازم را به عمل بیاورید. اهمیت تغدیه پس از زایمان به اندازه دوران بارداری اهمیت دارد. برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه بارداری کلیک کنید. 

2. خستگی و کاهش انرژی

به دلیل نیاز نوزاد به مراقبت‌های 24 ساعته، خستگی یک امر غیر قابل اجتناب است. لازم است که مادر از هر فرصتی برای خوابیدن و استراحت (مخصوصا در ماه‌های اول) استفاده کند. سعی نکنید که در زمان خواببودن نوزاد، تمام کارهای منزل را به تنهایی انجام دهید. لازم است در این زمینه با همسرتان صحبت کرده و از او بخواهید در برخی از کارهای منزل و نگهداری فرزند کمک کند.

3. انقباض های رحم

بعد از زایمان، رحم به زمانی حدود 6 هفته نیاز دارد تا به حالت اولیه برگردد. در طول این مدت ممکن است دردهای عضلانی در ناحیه لگن حس شود. مایعات مصرف کرده و مثانه را مرتب خالی کنید. همچنین می‌توانید با خوابیدن روی شکم و قراردادن بالش زیر شکم، این درد‌ها را تسکین دهید.

4. خونریزی های پس از زایمان

خونریزی از واژن یک امر طبیعی پس از زایمان است که ممکن است تا 40 روز طول بکشد. در طول این مدت رابطه جنسی، شنا و عدم مراقبت‌های بهداشتی ممکن است باعث عفونت واژن شود. در طول این مدت برای جبران میزان خون مورد نیاز بدن با پزشک خود در ارتباط باشید. برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه عفونت واژن  کلیک کنید.

5. رابطه جنسی پس از زایمان

برای برقراری رابطه جنسی پس از زایمان، باید تا برطرف شدن کامل خونریزی و لکه بینی و همچنین درمان کامل بخیه ها صبر کنید. این زمان حدود 40 روز به طول می‌انجامد. همچنین بهتر است که به دلیل خشکی واژن، قبل از دخول تحریک کافی داشته باشید و از روان کنند‌های مخصوص استفاده کنید.

بسیاری از مراجعین بابت جمع نشدن واژن نگران هستند. مسئله گشاد شدن واژن تا چند ماه ادامه خواهد داشت اما پس از چند ماه به حالت عادی برخواهد گشت. برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه رابطه جنسی پس از زایمان کلیک کنید.

6. مراقبت از ناحیه پرینه

ناحیه پرینه، منطقه ای بین واژن و مقعد است که شاید پس از زایمان طبیعی درد ایجاد کند. نهایتا یک ماه برای برطرف کردن این مسئله زمان نیاز دارید و باید از ایستادن‌های طولانی بپرهیزید. برای کاهش درد می‌توانید در آب ولرم نشسته و با استفاده از موادی که پزشک به شما گفته است، این منطقه را التیام دهید. همچنین سعی کنید از توالت فرنگی استفاده کنید.

محل بخیه‌ها باید همیشه تمیز و خشک باشد. استحمام روزانه داشته باشید و هرگز از لیف در ناحیه واژن و پرینه استفاده نکنید. بعد از استحمام با حرارت بسیار ملایم سشوار یا حوله تمیز و نرم محل را خشک کنید.

7. مراقبت های پس از زایمان طبیعی | ورزش و تحرک

برای برطرف کردن عوارض بعد از زایمان و برگشت بدن به حالت عادی، تحرک کافی داشته باشید. پیاده روی روزانه می‌تواند به کاهش زمان دوران نقاهت شما کمک کرده و باعث پیشگیری از یبوست به دلیل عدم تحرک شود. این مسئله نیز جز مراقبت ‌های پس از زایمان طبیعی بوده و باید زیر نظر پزشک انجام شود. برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه زایمان کلیک کنید. 

شرایط روحی پس از زایمان

مهمترین مسئله‌ای که پس از زایمان ممکن است شما را آزار دهد، شرایط روحی و روانی آن است. زایمان و تولد فرزند یکی از عجیب ترین اتفاقاتی است که در زندگی یک زن رخ می دهد و احساس غم و افسردگی پس از زایمان کاملا طبیعی و شایع است. هرگز منتظر نمانید که این احساس خودش خوب شود و اجازه ندهید غم در شما ریشه کند. با یک روانشناس در ارتباط باشید، جنبه های مختلف این مسئله را با او بررسی کرده و از او راهنمایی بگیرید. برخی از دغدغه‌های عمده مراجعان و نگرانی‌های روحی بعد از زایمان به شرح زیر می باشد:

1. بازگشت به زندگی قبل از فرزند

بسیاری از مادران فکر می‌کنند که دیگر امکان بازگشت به زندگی قبل را نداشته و اسیر شده اند، در صورتی که همسرشان به زندگی قبلی خود ادامه می‌دهد. در واقع در ماه‌های اول که نوزاد تماما به شما وابسته است، شاید این حس به شما دست دهد اما بایدد در مورد این مسئله کاملا با همسرتان همسو شده و از او بخواهید که تا حد امکان کنار شما باشد و از کودک مراقبت کند.

2. مراقبت های پس از زایمان طبیعی | ارزشش را نداشت

برخی از مادران، از گریه‌ها و اذیت های نوزادشان عاصی شده و حس می کنند که تحمل اینهمه سختی، ارزشش را نداشته است. حتی ممکن است بعد از زایمان احساس خلا کنید؛ شاید چند ماه اول این حس غالب باشد اما زمانی که نوزادتان رشد کرد، شما را شناخت، خندید و به ابراز احساسات‌تان واکنش نشان داد، ناخوداگاه در تفکر خود تجدید نظر خواهید کرد.

3. مراقبت های پس از زایمان طبیعی | تغییرات هورمونی

دلیل عمده گریه‌ها و احساسات خلقی پر نوسان شما، به هم ریختن هورمون‌های بدن است. به مرور زمان بدن شما به حالت عادی برخواهد گشت و با تنظیم هورمون‌های جسمی و جنسی، خلق شما نیز تنظیم خواهد شد. در این زمینه با پزشک خود مشورت کرده و با استفاده از تغذیه و دارو به بهبود خود کمک کنید.

4. ترس از آسیب دیدن نوزاد

ممکن است اوایل زایمان، به خاطر ترس‌هایتان مثل ترس از خفگی، افتادن و هر ترس دیگری از ناتوانی در مراقبت از فرزند خود، وحشت داشته باشید. جدای از مراقبت‌های منطقی شما، ساختار بدن نوزاد به نحوی است که در مقابل عوامل آسیب زا تا حدودی مقاومت می‌کند. استرس بیش از حد شما هم به خودتان و هم به نوزاد آسیب خواهد زد. سعی کنید در این مورد از توصیه‌های اطرافیان کمتر استفاده کنید و با مشاور کودک در ارتباط باشید. گاهی دیگران از روی تجربیات خود یا دلسوزی پیشنهاداتی به شما می دهند که مناسب نباشد. کسب اطلاعات بیشتر در زمینه مشاوره کودک کلیک کنید. 

5. دارو درمانی

هرگز سر خود دارو مصرف نکنید. قبل از اینکه سمت دارو بروید بدانید که تغییرات خلقی و ناراحتی‌ها روند کاملا طبیعی است و با صحبت با مشاور می‌توانید آن را تسکین دهید. روانشناس و متخصص است که می‌تواند نیاز یا عدم نیاز شما به دارو را تشخیص دهد.

6. حمایت اطرافیان

حمایت اطرافیان مهم ترین مسئله ایست که شما در این دوران نیاز دارید. مادر، خواهر، همسر یا خانواده همسر لازم است که کنار شما باشند. بدون توقع بیش از حد از آن‌ها بخواهید در کنار شما باشند. می‌توانید  گاهی نوزادتان را به دیگران بسپارید و با همسرتان به دوران تنها بودن برگردید. در طول این مسیر، بودن در فضای امن و نامحدود با یک روانشناس می‌تواند کمک کننده باشد.

مراقبت‌هایی که باید در بیمارستان دریافت کنید 

مواردی که تاکنون گفته شد به مراقبت‌های پس از ترخیص اشاره داشت. اما مواردی نیز هستند که قبل از ترخیص و در بیمارستان توسط پزشک و پرستاران باید مورد بررسی قرار بگیرند. از جمله مراقبت ‌های پس از زایمان طبیعی در بیمارستان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. برقراری تماس پوستی بین مادر و نوزاد به خصوص در لحظات اولیه پس از تولد که در ایجاد پیوند عاطفی عمیق میان شما و فرزندتان تأثیر بسزایی دارد.

2. بررسی علائم حیاتی مادر هر 6 ساعت یک بار که مواردی نظیر نحوه تنفس، ضربان قلب و فشار خون را در برمی گیرد.

3. بررسی وضعیت تنفس، رنگ پوست و سفتی عضلات در نوزاد و هم چنین زیر نظر گرفتن علائم حیاتی کودک در ساعات اولیه پس از تولد

4. ماساژ قسمت بالایی رحم توسط ماما در ساعات اولیه پس از زایمان؛ برای اطمینان یافتن از خروج جفت از رحم و پیشگیری از بروز عفونت های داخلی

5. بررسی وضعیت میزان خونریزی مادر و معاینه واژن برای تشخیص وجود هماتوم

6. بررسی وضعیت سلامت مثانه و مجاری ادرار با چک کردن علائمی نظیر ناتوانی در رفتن به دستشویی یا سوزش ادرار

مراقبت های پس از زایمان طبیعی | نوبت‌های لازم برای مراجعه به پزشک پس از ترخیص 

معمولاً بعد از انجام زایمان، پزشک زمان‌های خاصی را برای بررسی‌های مجدد تعیین می‌کند که باید برای ارزیابی وضعیت سلامتی خود و نوزاد به مراکز درمانی مراجعه کنید. این تاریخ‌ها شامل موارد زیر است:

- 3 الی 5 روز پس از زایمان

- 10 الی 15 روز پس از زایمان

- 1 ماه تا 42 روز پس از زایمان

موارد ضروری جهت مراجعه به پزشک پس از ترخیص 

علاوه بر تاریخ‌های اشاره شده بروز برخی علائم، بیانگر شرایط اضطراری در وضعیت جسمانی شما هستند که در صورت مشاهده آن‌ها لازم است فوراً به پزشک مراجعه نمایید. از جمله مهم‌ترین علائم در این زمینه می‌توان به بروز تب، ادامه یافتن خونریزی شدید با گذشت یک هفته، ترشحات بدبو، سوزش ادرار، حالت تهوع، استفراغ، سردرد شدید، بروز اختلالاتی در ریتم قلبی و احساس درد شدید در ناحیه واژن و پرینه (ناحیه میان واژن و مقعد) اشاره کرد.

مراقبت های پس از زایمان طبیعی | نیاز به دریافت فوری خدمات روانشناسی پس از زایمان 

در برخی موارد به هم خوردن هورمون‌های بدن پس از زایمان، داشتن سابقه دوره‌های افسردگی پیش از بارداری یا در حین آن و داشتن سابقه اختلالات روانی در خانواده باعث می‌شود که بانوان بعد از تولد فرزند خود با شرایط روانی بسیار دشواری رو به رو شوند که اغلب تحت عنوان افسردگی پس از زایمان شناخته می‌شود. در صورت تجربه هر یک از علائم زیر لازم است که حتماً با یک روانشناس در تماس باشید و در جهت سلامت روان خود اقدامات لازم را انجام دهید.

- داشتن احساس شوک یا یخ زدگی پس از زایمان که واکنش‌های طبیعی شما را مختل می‌کند.

- احساس غمگینی و ناراحتی شدید که در اکثر ساعات روز احساس می‌شود

- لذت نبردن از مسائلی که پیش از بارداری در مورد آن‌ها اشتیاق داشتید و احساس بی‌تفاوتی عاطفی

- داشتن احساس گناه مفرط با محتوای اینکه "  نمی‌توانم مادر خوبی باشم"

- داشتن افکار خودکشی و احساس پوچی در زندگی

- داشتن افکار وسواسی و تکرار شونده در مورد آسیب رساندن به کودک

- دچار شدن به مشکلاتی در خواب و اشتها که به تغییرات قابل توجه در وزن  ریتم خواب می انجامد.

- احساس خالی شدن ذهن و ناتوانی در حفظ تمرکز برای انجام کارهای روزمره

- از دست دادن عملکرد خود در زندگی و احساس ناتوانی در رسیدگی به امور خود و کودک

برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه افسردگی پس از زایمان کلیک کنید. 

اهمیت پیگیری علائم بروز بحران روانی پس از زایمان

تجربه علائم بالا در طولانی مدت می‌تواند فشار روانی بسیاری به مادر وارد کند، کیفیت رابطه مادر و فرزندی را تا حد زیادی تحت تاثیر قرار داده و منجر به بروز سبک دلبستگی ناایمن در کودک شود. از همین رو پیگیری نکردن وضعیت روانی در این شرایط با پیامدهای بلندمدتی همراه است که هم مادر و هم کودک را درگیر می کند. به همین خاطر بسیار اهمیت دارد که مداخلات زودهنگام برای بهبودی سلامت روان مادر انجام شود و دریافت خدمات حرفه ای روانشناسی در دستور کار قرار بگیرد. 

برای دریافت مشاوره در زمینه مراقبت های پس از زایمان طبیعی می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی حامی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.
تماس با برترین مشاورین ایران

برای تماس با متخصص کلیک کنید