لوب های مغز | کارکرد ها و آسیب در لوب های مغزی

لوب های مغز از چهار قسمت تشکیل شده که تعیین کننده شخصیت و علت رفتارهای فرد می‌باشد. مغز قسمتی از دستگاه عصبی مرکزی است که در امتداد نخاع و دستگاه عصبی محیطی (PNS) قرار دارد. از میان همۀ قسمت‌های مغز بزرگ‌ترین قسمت را مخ تشکیل می‌دهد که شامل چهار لوب قدامی، آهیانه‌ای، پس سری و گیجگاهی است. هرکدام ازین لوب‌ها کارکردها و نقش‌های متفاوتی در تفکر، ادراک، واکنش و رفتار با محیط دارند. آسیب به هر بخش تغییراتی در رفتار و تفکر فرد ایجاد می‌کند. در زیر به بررسی اجمالی کارکردها و آسیب‌های هر یک از لوب‌های مغزی پرداخته‌ایم.

تماس با مشاور

 

لوب های مغز

لوب قدامی یا پیشانی

ساختار مغز به گونه‌ای است که نیم‌کره‌‌ی راست و چپ در آن به صورت قرینه رو به روی هم قرار گرفته‌اند. هر کدام از نیمره‌ها از چهار لوب به نام‌های لوب آهیانه‌ای، لوب پس سری، لوب پیشانی و لوب گیجگاهی تشکیل شده‌است. این لوب‌ها بر اساس استخوان‌های مرتبط نام گرفته‌اند و از ساختار قشر کورتکس مغز مشتق نشده‌اند. مرزهای این لوب‌ها در جایی قرار دارد استخوان‌های جمجمه به هم پیوند خورده‌اند. آسیب به هر یک از لوب های مغز منجر به بروز اختلالات عصبی شناختی می‌شود. برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه اختلالات عصبی شناختی کلیک کنید.

اینفوگرافیک لوب های مغز

اینفوگرافیک لوب های مغز

لوب های مغز | لوب قدامی یا پیشانی

لوب های پیشانی در قسمت جلویی مغز قرار دارند. آن ها بسیار بزرگ هستند و عملکردهای زیادی دارند. لوب های پیشانی به عنوان مرکز کنترل عاطفی ما در نظر گرفته می شوند و در شخصیت و نحوه عملکرد فرد نقش اساسی دارند. آن ها همچنین در مهارت های توجه و کنترل حرکت نقش آفرینی می کنند. لوب های جلویی مهارت هایی را مدیریت می کنند که به عنوان عملکردهای اجرایی شناخته می شوند. این ها مهارت های بسیار مهمی هستند که ما برای مواردی مانند حل مشکلات، برنامه ریزی، تصمیم گیری و کنترل رفتار خود استفاده می کنیم. لوب های فرونتال مانند رهبر ارکستر عمل می کنند که همه نوازندگان را با هم هماهنگ می کند.

لوب قدامی یا پیشانی مرکز تفکر شناختی و ساختار کلی شخصیت فرد می‌باشد. لوب قدامی یا پیشانی حدودا در سن 25 سالگی به سطحی از بلوغ شناختی می‌رسد. لوب پیشانی شامل دو قسمت قدامی و خلفی است که توسط شیار مرکزی از لوب آهیانه ای جدا شده است. ناحیه قدامی لوب پیشانی مسئول کارکردهای شناختی و ناحیه خلفی لوب پیشانی متشکل از نواحی حرکتی و پیش حرکتی است که مسئولیت حرکت‌های ارادی فرد را بر عهده دارد. کارکردهای لوب پیشانی شامل طرح ریزی، استدلال، سازماندهی افکار و رفتار، میل جنسی، حل مسئله، احساسات، قضاوت، مهارت‌های حرکتی و سازماندهی تکلم است.

آسیب به لوب پیشانی

لوب پیشانی موقعیت خطرناکی داشته و بسیار آسیب پذیر است. در صورتی که این قسمت از مغز دچار مشکلی شود، اختلالات زیر بروز پیدا می‌کند:

  • تغییرات فاحش در عادت‌های گفتاری
  • کاهش میل جنسی یا بروز عادت‌های جنسی خاص
  • افزایش یا کاهش ناگهانی توانایی‌ها و خلاقیت‌های فردی در حل مشکلات
  • مختل شدن توانایی ریسک کردن در فرد
  • مشکل در حس چشایی و بویایی یا از بین رفتن کلی آن‌ها
  • مشکل در انگیزش درونی و خود انگیختگی و کاهش انعطاف پذیری ذهنی
  • افزایش حواس پرتی و حساسیت بیش از حد

لوب های مغز | لوب آهیانه‌ای

لوب آهیانه ای

لوب های جداری در پشت لوب های فرونتال (شیار مرکزی) و بالای لوب های تمپورال(پس سری) قرار دارند. یکی از عملکردهای اصلی آن ها این است که به ما اجازه می دهند چیزهایی را که لمس می کنیم درک کنیم. برای مثال، آیا یک شی صاف یا تیز، محکم یا نرم است. لوب های جداری همچنین به ما می گویند که بدن ما نسبت به اشیاء اطراف ما در کجا قرار دارد. این به ما امکان می‌دهد بدون برخورد با چیزها در اطراف حرکت کنیم که این تابع به عنوان پردازش فضایی (Visuospatial Processing) شناخته می شود. لوب های جداری همچنین برای مهارت هایی مانند ریاضیات، املا، هماهنگی دست و چشم و حرکات حرکتی ظریف مانند بستن بند کفش مهم هستند. بنابراین از کارکردهای لوب آهیانه‌ای می‌توان به پردازش اطلاعات، جهت گیری فضایی، حرکت، گفتار، ادراک دیداری، تشخیص، احساس درد، لمس، شناخت و همچنین ادراک محرک‌ها اشاره داشت.

آسیب به لوب آهیانه‌ای

ایجاد هرگونه صدمه به لوب آهیانه ای در پردازش‌های فضایی و تصویر بدن اختلال ایجاد کند. اما اختصاصا آسیب به هر کدام از نواحی لوب آهیانه ای مشکلات زیر را به وجود خواهد آورد:

آسیب دوجانبۀ لوب آهیانه‌ای: موجب اختلال در توجه دیداری و اختلالات زیادی در فعالیت‌های حرکتی خواهد شد. این آسیب به سندرم بالینت معروف است.

آسیب لوب آهیانه ای سمت چپ: ضربه و آسیب به لوب چپ آهیانه ای باعث سندوم گرستمن، ادارک پریشی و اختلالات زبانی می‌گردد.

آسیب در آهیانه راست: آسیب این ناحیه موجب می‌شود فرد در درست کردن چیزی مشکل داشته باشد. مهارت‌های مراقبتی و توانایی‌های طراحی فرد نیز با اختلالات بسیاری مواجه می‌شود.

لوب های مغز | لوب پس سری

لوب پس سری

لوب پس سری (لوب های اکسیپیتال) در عقب‌ترین قسمت جمجمه یعنی پشت مغز واقع شده است و کوچک‌ترین لوب مغزی است. لوب پس سری قشر بینائی اصلی مغز است و بیشترین مسئولیت ادراک دیداری را به عهده دارد. به ما امکان می دهند اطلاعاتی را که از چشمان ما می آید درک کنیم. این فرآیند به عنوان ادراک بصری شناخته می شود. کارکردهای لوب پس سری شامل؛ پردازش‌های دیداری-فضایی، ادراک دیداری، تشخیص گذاری رنگ‌ها و حرکت است. معمولا اختلالات در لوب پس سری می‌تواند به توهمات دیداری منجر گردد.

آسیب به لوب پس سری

لوب پس سری، نسبت به خطرات، موقعیت امن تری دارد. ولیکن در صورت آسیب مشکلاتی همچون اختلالات در سیستم بینایی و ادراکی و یا از دست دادن کامل یا ناقص بینایی را در بر خواهد داشت.

لوب های مغز | لوب گیجگاهی

لوب گیجگاهی

در هر یک از نیمکره‌های راست و چپ مغز یک لوب گیجگاهی و تقریبا در موقعیت هم سطح با گوش‌ها قرار گرفته‌اند. لوب‌های گیجگاهی قشر شنوایی اصلی مغز را تشکیل می‌دهند، بنابراین مسئول کلیه پردازش‌های صوتی مغز نیز هستند. هیپوکامپ که مسئول شکل دهی حافظه بلند مدت و ذخیره سازی اطلاعات جدید است، در لوب گیجگاهی قرار دارد. لوب راست گیجگاهی حافظه تصویری و لوب چپ گیجگاهی حافظه کلامی را مدیریت می‌کند. در نتیجه لوب گیجگاهی در مسئولیت‌های شنیدنی، گفتاری و حافظه درگیر است. برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه عملکرد نیمکره های مغز کلیک کنید.

آسیب به لوب گیجگاهی

در صورت آسیب رسیدن به لوب گیجگاهی بسته به ناحیه آسیب، علائم متفاوتی را مشاهده خواهیم کرد:

آسیب لوب گیجگاهی سمت چپ: صدمه به این ناحیه باعث می‌شود در یادآوری (با محتویات صوتی و تصویری)، شناخت واژه‌ها و بخاطر سپردن مواد کلامی با اختلال و کاهش توانایی روبرو شوید.

آسیب لوب گیجگاهی سمت راست: آسیب دیدن لوب گیجگاهی راست می‌تواند در شناخت محتویات تصویری و همچنین توالی‌های مرتبط به تن صدا مشکل ایجاد کند. آسیب لوب راست گیجگاهی در یادآوری موسیقی‌ها و طراحی‌هایی که فرد قبلا با آن مواجه شده بود هم اختلال ایجاد می‌کند.

جمع بندی

لوب های مغزآسیب

آسیب فیزیکی تنها عاملی نیست که می‌تواند کارکردهای مغز را تغییر دهد، داروها و بیماری‌های مختلف نیز بر لوب‌های مغز تاثیر می‌گذارند. حتی بیماری‌های روانی نیز میزان ترشح هورمون‌ها و کارکرد نوروترانسمیترهای مغزی را تحت تاثیر قرار می‌دهند. در مقاله تاثیر افسردگی بر مغز اختصاصا تغییرات مغزی را شرح داده ایم.

برای بالا بردن توانایی مغز پزشکان و روانشناسان تمرین‌هایی برای ورزش ذهن توصیه می‌کنند. پس مغز علاوه بر مراقبت جسمانی نیاز به مراقبت روانی نیز دارد. همچنین می‌توانید برای درمان عوارض و پیامدهای روانی ناشی از آسیب‌های مغزی از مشاوره تلفنی فردی کمک بگیرید. برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه ورزش ذهن کلیک کنید.

ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.

تماس با برترین مشاورین ایران