انواع روابط در تحلیل رفتار متقابل | رویکرد تحلیل رفتار متقابل چیست؟
انواع روابط در تحلیل رفتار متقابل کدامند؟ تحلیل رفتار متقابل، یک نظریه روانشناسی رایج و یک مدل بهبود دهنده برای روابط است که توسط اریک برن در سال ۱۹۷۰ ابداع شد و در مدت کوتاهی به یک نظریه روانشناسی بسیار موثر و محبوب بدل شد. درک این رویکرد که با عنوان TA شناخته می شود، برای هر فردی مفید است. این نظریه شامل مفاهیمی چون، حالت خود (والد-بالغ-کودک) و موارد دیگر است. TA همچنین در درمان اختلالات روانی مفید و بخش مهمی از روند درمانی مشاوره می باشد. می توانید با درک رفتارها و الگوهای ارتباطی دشوار و ناکارآمد، آن ها را برای ایجاد ارتباطات عمیق تر با خود و جهان بهبود بدهید.  

تماس با مشاور

رویکرد تحلیل رفتار متقابل

دکتر اریک برن در اواخردهه 60 نظریه ای قوی ایجاد کرد که به درک بهتر روش های ارتباطی کمک می کرد. تحلیل روابط متقابل توضیح می دهد که ایگو فرد، نحوه تجربه جهان و نحوه ارتباط او با اطرافیان است. افراد با دنیای اطرافشان با کمک گرفتن از سه حالت منِ درونی، ارتباط برقرار می کنند. یا والدی دارند که مانند شخصیت های والدین اصلی رفتار می کند یا خود بالغی که مرکز پردازش وجود آنها است که نه به گذشته بلکه به واقعیت کنونی متصل است. همچنین یک حالت درونی در کودک وجود دارد که با تجربیات حاصل از دوران کودکی با وقایع بازی می کند.
با نگاه به این سه نفس روان درمانی، می توان مسائل مربوط به زندگی شخصی و روابط فردی را برطرف کرد. تجزیه و تحلیل متقابل شامل شخصیت درمانی و درمان متقابل است. بر اساس این ایده که تصمیمات گرفته شده توسط فرد، نتیجه فرضیات گذشته است.  

اینفوگرافیک انواع روابط در تحلیل رفتار متقابل

اینفوگرافیک انواع روابط در تحلیل رفتار متقابل

فلسفه تحلیل رفتار متقابل

  • مردم خوب هستند.
  • همه ظرفیت تفکر دارند.
  • مردم سرنوشت خود را تعیین می کنند و می توان این تصمیمات را تغییر داد.
در این زمینه، میتوانید برای گفتگو و مشاوره با روانشناسان و مشاوران مجرب، تماس بگیرید. برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه مشاوره تلفنی فردی کلیک کنید.

مفاهیم کلیدی تحلیل رفتار متقابل

در تعریف انجمن بین المللی تجزیه و تحلیل رفتار متقابل (تی.ای) از تحلیل رفتار چنین آمده است: یک نظریه شخصیت و یک روان درمانی منظم برای رشد شخصی و تغییر آن می باشد. بنابراین تعریف، تحلیل رفتار متقابل یک نظریه شخصیت است که به شما اطلاعات عمیقی در مورد چرایی رفتار مردم می دهد. اساس کشف این چرای توسط تحلیل متقابل بر مبنای حالت های ایگو(خود) و انطباق آن با مدل والد-بالغ-کودک (پک) می باشد. این حالات خود، از احساسات و رفتارهای ثابت تشکیل شده است. حالت های خود، همیشه منفی نیستند و می توانند گاهی در مسیر مثبت قرار بگیرند.
چه فرد از وجود حالت های خود، آگاه باشد و چه نباشد، آن ها همیشه فعالند و اثر مستقیم روی رفتارها دارد.
انواع روابط در تحلیل رفتار متقابل

1-حالت خود

افراد رفتاری از خود نشان می دهند که در یکی از این سه دسته قرار می گیرد. به آن دسته ها حالات خود(ایگو) می گویند. این حالت ها در سال های اولیه زندگی ایجاد می شوند و تحت تأثیر کسانی رشد می کند که در تربیت فرد تاثیر مستقیم دارند. یعنی والدین. واکنش های افراد به آنچه برای آن ها اتفاق می افتد، تحت تأثیر همین الگوها قرار می گیرند. یاداوری می شود که هر سه حالت خود، برای وجود زندگی سالم و کیفیت آن ضروری است. علاوه بر این، هر حالت خود، جنبه های مثبت و منفی دارد که در ادامه شرح داده شده است.

2-انواع روابط در تحلیل رفتار متقابل | حالت خود والد

حالت ایگو والد با پیام هایی که از والدین دریافت می کنید ایجاد می شود. این بدان معناست که برای هر یک از افراد متفاوت خواهد بود. والدین شما با والدین دیگری متفاوت بوده اند و بنابراین پیام هایی که شما در بزرگسالی دریافت کرده اید با پیام هایی که دیگری دریافت می کرد متفاوت است. یک کودک کوچک اغلب کاری جز کشف و تفریح در دنیای اطراف ندارد. سعی می کند آنچه را که در حال رخ دادن است معنا کند زیرا هر اطلاعات و هر سرنخی از رفتار مناسب می تواند به بقای او کمک کند.
بنابراین، کودک حجم عظیمی از اطلاعات را از محیط اطراف خود، به ویژه از والدینش، دریافت می کند. این اطلاعات در حالت خود والد، ثبت و درونی شده و به دو قسمت تقسیم می شود: برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه آموزش پدر و مادر کلیک کنید.

3-والد کنترلگر و والد پرورش دهنده

این بخشی از خود است که به فرد می گوید چه کاری باید انجام دهد. در بهترین حالت، مشاوره و راهنمایی های حیاتی را در مورد نحوه زندگی ارائه می دهد. در بدترین حالت در رفتاری سرزنش کننده و انتقادی ظاهر می شود. این والد مراقبت کننده است. هنگامی که این مراقبت به درستی انجام شود، احساس امنیت و حمایت تقویت شده و اگر بیش از حد انجام شود، احساس تنیدگی و اسارت رخ می دهد و فرد اجازه ندارد خود را کشف کند. برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه والدین کنترل گر کلیک کنید.

4-انواع روابط در تحلیل رفتار متقابل | حالت خود بالغ

حالتی از خود که به خود بالغ شناخته می شود، به فرد اجازه می دهد بدون اینکه وارد بازی روانی با دیگران شود، به ارتباط اقدام می کند. هنگامی که یک فرد در حالت خود بالغ قرار می گیرد، رفتارهایی را نشان می دهد که مستقیماً با وضعیت اینجا و اکنون ارتباط دارد. این فرد مختار است که پاسخ خود را بدون تحت تأثیر قرار گرفتن از حالت های دیگر خود (والد و کودک) انتخاب کند. او بدون اغراق در مورد یک موقعیت و با توجه به جنبه های مثبت، به دنبال موثرترین و منطقی ترین راه حل برای حل مسئله خواهد بود.
فردی که در حالت خود بالغ قرار دارد، اغلب در اتخاذ رویکردهای ارتباطی، شفاف و ساده است. بدون قضاوت به گفتگو علاقه مند است و می داند که چگونه از منطق در موقعیت های متناقض استفاده کند. یک فرد در حالت بالغ، تمایل بیشتری دارد که طرف های مختلف را در موقعیتی مانند اینکه چه چیزی و چرا، کجا، و آنچه را که می بیند در مقابل نظراتی که دارند، زیر سوال ببرد.

5-حالت خود کودک

حالت کودک نشان دهنده احساسی است که فرد در طول کودکی هنگام بزرگ شدن با خود حمل کرده است. کودک خود، نشان دهنده شادی ها و خلاقیت ها و در عین حال نگرانی ها و ترس های فرد است. در حالت خود کودک چهار قسمت وجود دارد: کودک سازگار، کودک طبیعی، کودک سرکش و پروفسور کوچک.

6-انواع روابط در تحلیل رفتار متقابل | کودک سازگار

این کودکی است که به قوانین تعیین شده توسط والدین پاسخ می دهد. بسته به انتخابی که کودک انجام می دهد، یا با قوانین بازی خواهد کرد یا نسبت به آن ها عصیان می کند. وقتی مادری به پسرش می گوید که پشت میز درست بنشیند، کودک همان کار را می کند زیرا می داند که مادرش در این صورت از او راضی خواهد بود. او در واقع به علت رفتار خود، که منجر به انتخاب می شود، توجه می کند.
شاید، پس از یک هفته از انجام این کار، مادرش دیگر توجه نمی کند و بنابراین برای جلب توجه او، کودک شروع به عصیان از قوانین می کند تا اینکه مادرش نحوه صحیح نشستن را دوباره به او یادآوری کند. ممکن است این کار را حتی به شیوه جلب توجه منفی انجام دهد. هر زمان که رفتار خود را برای مطابقت با معیارهای اجتماعی شکل می دهید می توان گفت که در حالت کودک سازگار خود هستید. برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه رفتار با کودک کلیک کنید.

7-انواع روابط در تحلیل رفتار متقابل | کودک طبیعی

ایگوی طبیعی کودک به نحوه رفتار فرد در مواقعی که آزاد و بدون هیچ گونه محدودیتی رها می شود اشاره دارد. این وضعیت به فرد امکان می دهد تفکر خلاق داشته، شاد و بی دغدغه باشد. با این حال اگر رفتار ازادانه، از مرزهای اجتماعی فراتر رود می تواند باعث شرمساری یا توهین قلمداد شود. ایگوی طبیعی خودجوش و سرشار از زندگی است. کودکی است که ممکن است برهنه در حیاط جلویی دویده یا از شادی در زمان نامناسب فریاد بزند. این رفتار ها از احساسات آزاد و طبیعی ناشی می شوند و نیازی به سازگاری توسط جامعه ندارند.

8-کودک سرکش و پروفسور کوچک

همان کودکی است که فقط عمل می کند و همانطور که از نامش پیداست در برابر نبایدها شورش می کند. بخشی از حالت خودخواهی کودک خود است که سوالات زیادی می پرسد. همه حقیقت را نمی داند، اما حدس می زند که پاسخ چیست. ممکن است به آن ها ایمان داشته باشد یا نداشته باشد. در این زمینه میتوانید از مشاوره کودک نیز کمک بگیرید.  

انواع روابط برمبنای باورها در زندگی از منظر تحلیل متقابل

از نظر رویکرد تحلیل متقابل، باورهای شکل گرفته در افراد توجیه کننده و مبنای تصمیم گیری درست افراد برای روابط در موقعیت های مختلف می باشد. این باورها در واقع چهارچوب دیدگاهی فرد را نسبت به خود و دیگران مشخص می کند. به باور او کودک با وضعیت من خوبم و بیرون از من نیز خوب است پا به دنیا می گذارد. تا زمانی که یک اتفاق این باور را درهم شکسته و با شکل دیگری جایگزین کند. این مواضع نشان دهنده موقعیت خاصی است که توسط یک فرد اتخاذ شده است و همه چیز در مورد نحوه درک او از خود و دیگران است.
از نظر رویکرد تحلیل متقابل این چهار وضعیت به این شرح می باشد. من خوبم، من خوب نیستم. شما خوب هستید، شما خوب نیستید. برن این باورهای شکل گرفته به عنوان پیش نویس های زندگی را ترکیب کرد و 4 موقعیت زندگی را به شرح زیر تشکیل داد:

1-من خوبم، شما خوب هستید

این وضعیت به عنوان یک اسکریپت برنده در زندگی تعریف می شود. در این وضعیت کودک با خود و جهان خود راحت است. او می داند که دیگران دوست داشتنی هستند و با اعتماد به آن ها بزرگ می شود. روابط معنادار طولانی مدت و نگرش خوبی دارند. اعتماد می کنند و دریافت می کنند. برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه دنیای کودکان کلیک کنید.

2-من خوب نیستم، شما خوب هستید

کودک در این وضعیت اغلب خود را در حال شکست می بیند. آن ها کاملاً به این امر اعتقاد دارند و داستان های زندگی را به شکلی می نویسند که بدبختی بیشتری را به ارمغان می آورد. یک فرد احساس می کند نیاز دارد مدام دیگران را راضی کند و دنبال تایید شدن توسط آنهاست. در حالی که احساس قربانی بودن می کند.

3-من خوبم، شما خوب نیستید

اگر کودک با این تصور که بالاتر از دیگران ست بزرگ شود همچنان که به دیگران تمایل دارد، بر خواسته های خود تمرکز می کند. در بزرگسالی ممکن است تمایل داشته باشد که مشکلات خود را بر گردن دیگران انداخته و بازی سرزنش را شروع کند. چنین فردی همیشه باعث می شود دیگران احساس حقارت کنند در حالی که احساس خوبی در مورد خود دارند.

4-من خوب نیستم، شما خوب نیستید

وقتی کودکی این موقعیت زندگی را تعیین می کند، با خود و جهان نیز درگیری درونی خواهد داشت. آن ها در نهایت زندگی را سرشار از بدبختی تصور می کنند. به خود اعتقاد ندارند و تصمیماتی می گیرند که آن ها را در معرض قربانی شدن قرار می دهد. فرد احساس ناامیدی و نارضایتی زیادی می کند. چنین شخصی ممکن است  از اهداف و رویاها و رابطه ها عقب نشینی کرده یا حتی به خود آسیب برساند. برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه مقابله با ناامیدی کلیک کنید.  

انواع بازی های روانی در تحلیل روابط متقابل

بازی های روانی توسط برن به عنوان مجموعه ای از نقش بازی کردن های پنهان با ماهیت تکراری و با هدف پردازش های روانشناختی مشخص تعریف شده است. بازی ها شامل این می شود که ما ظاهرا چیزی می گوییم و در عمل، کار دیگری را در جهت تلاش برای دستیابی به صمیمیت انجام می دهیم. این شیوه از انجایی که صادقانه نیست، با احتمال بروز شکست در رابطه، منجر به تقویت باور و افکار منفی ما در مورد خود و دیگران می شود.
به عبارتی ساده تر، الگوهای اجتماعی بکار رفته در رفتار با آدم ها و روابط، بازی نامیده می شوند. اریک معتقد بود اگر بتوانید بازی های خود را بشناسید و آن ها را از بین ببرید، می توانید به سمت صمیمیت با اطرافیان خود حرکت کنید و در نتیجه رضایت بیشتری از روابط داشته باشید. از نظر برن بازی ها به لحاظ شدت وانمودسازی ها به دسته تقسیم می شود.

انواع روابط در تحلیل رفتار متقابل | اشکال متفاوت

  • دسته اول که منجر به مشکلات ارتباطی میان فردی در سطحی ابتدایی با تاوان های قابل جبران می شود. برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه سبک های ارتباطی کلیک کنید.
  • دسته دوم که با بروز مشکلات متعدد عمیق تر ارتباطی و اجتماعی سروکار دارند.
  • دسته سوم منجر به شکل گیری یک سری دردسرهای بزرگ و گاهی غیرقابل جبران می شود.
 

تحلیل متقابل چگونه کار میکند؟

اریک برن معتقد بود که روش افراد برای برقراری ارتباط موفق باید از همان سه حالت نفسانی ناشی شود. هر واحد ارتباطی معامله نامیده می شد و هر معامله محرک و پاسخ داشت. به عنوان مثال، اگر از شما سوال شود ساعتم کجاست، یک سوال عینی تلقی شده و از حالت خود بالغ ناشی می شود. فرد هیچ کاری جز درخواست اطلاعات واقعی انجام نمی دهد. ساعت من کجاست؟ اگر پاسخ شما این باشد: ساعت شما روی میز است، گفته می شود که شما در پاسخ به بزرگسالان از حالت خود بالغ خود استفاده کرده اید زیرا شما به سادگی واقعیت عینی را منتقل می کنید.
با استفاده از نمودار تحلیل متقابل، محرک، این سوال است که ساعت من کجاست؟ و پاسخ این است: روی میز. طبق تحلیل متقابل این رابطه مکمل است. زیرا هر دو طرف از یک حالت خود یکسان، برای برقراری رابطه استفاده می کنند.

انواع روابط در تحلیل رفتار متقابل | موقعیت دوم

حال اگر از شما بپرسند ساعت من کجاست؟ و شما پاسخ دهید، از کجا بدانم؟ به من نگویید که دوباره آن را گم کرده اید! تحلیل رابطه به این شکل خواهد بود: در اینجا او از خود بالغش برای رابطه وارد شده است و فقط اطلاعات واقعی را می پرسد و شما از آنچه به نظر می رسد والد انتقادی است پاسخ می دهید. بنابراین این یک معامله متقاطع است. به این معنی که سازگار نیست. اگر هر دو نفر از یک حالت خود یکسان بیایند، ارتباط برقرار می شود. در صورت وجود دو حالت مختلف، ارتباط ممکن است شکست بخورد و مشکلات ظاهر شوند. در نتیجه روابط ناسالم می شود.  

تحلیل متقابل چگونه به فرد کمک می کند؟

  • خوداتکایی ( قادر به تصمیم گیری در زندگی شخصی)
  • شناسایی زمینه های بهبود روابط اجتماعی
  • دانستن اینکه کدام رفتارها و در کدام موقعیت نیاز به اصلاح دارد.
  • درک پیام هایی که بر رفتار تأثیر گذاشته اند و حذف باورهای محدود کننده
  • بالارفتن آگاهی نسبت به موقعیت ها
  • توسعه ظرفیت مشاهده شرایط از حالت خود بالغانه
 

تحلیل رفتار متقابل و رویکردی درمانی

تجزیه و تحلیل متقابل شکلی از روانشناسی مدرن است که هدف آن ارتقاء تغییرات شخصی و همچنین رشد فرد با استفاده از مجموعه ای از ابزارهای مفهومی است. تحلیل رفتار متقابل می تواند در مقام یک رویکرد روان درمانی به افراد کمک کند تا از تمام پتانسیل خود در تمام زمینه های زندگی استفاده کنند. این یک درمان عالی برای درک و کمک به توسعه ارتباطات سازنده در روابط است. تحلیل متقابل اغلب به عنوان روان درمانی یکپارچه نامیده می شود زیرا عناصر سایر انواع درمان از جمله روان درمانی روان پویایی، روان درمانی اومانیستی، روان درمانی یکپارچه، روان درمانی روانکاوی را شامل می شود.  

مفاهیم روان درمانی تحلیل متقابل

در روان درمانی تحلیل متقابل سه مفهوم کلیدی وجود دارد که پایه و اساس رویکرد آن، برای درک مشکلات و نحوه بهبود اوضاع است. این مفاهیم از این قرار است:

1-انواع روابط در تحلیل رفتار متقابل | خودآگاهی

این بخش بزرگی از تجزیه و تحلیل متقابل است و به سه قسمت اصلی شخصیت اشاره دارد هر کدام نیز شامل سیستم افکار و رفتارهای خاص خود هستند. اعتقاد بر این است که وقتی با هم جمع شوند، نحوه ارتباط فرد با دیگران را تعیین می کنند.
  • حالت خود کودک: رفتارها، افکار و احساسات از کودکی تکرار می شوند.
  • حالت خود بالغ: رفتارها، افکار و احساسات در پاسخ به شرایط فعلی
  • حالت خود والدین: رفتارها، افکار و احساسات کپی شده از والدین

2-تعامل های ارتباطی

حالات نفس فوق الذکر به منظور ایجاد رابطه با هم تعامل دارند. وقتی حالت های نفسانی ما با هم خوب کار نکنند، می توانند دیدی مخدوش از زندگی ما و جهان ایجاد کنند. درک تفاوت بین معاملات مستقیم، معاملات متقاطع یا مختلط، راهی مفید برای روشن و حل کردن تعارضات است.

3-اسکریپت های ناخودآگاه

این ها الگوهای تکراری افکار، احساسات و رفتارها هستند که اغلب می توان در ممنوعیت ها و اجازه هایی که برای فرد در کودکی اعمال می شود، آن ها را جستجو کرد. از آنجا که این رفتارها از روی آگاهی وارد حیطه عمل می شوند، وقتی منفی هستند، به طور قابل توجهی در ناامیدی و ناراحتی فرد فعالیت می کنند. سپس این موارد در فرآیند درمان آشکار می شود. می توان روش هایی را برای تغییر الگوهای منفی به مثبت در نظر گرفت که باعث تسکین و افزایش اعتماد به نفس می شود.  
انواع روابط در تحلیل رفتار متقابل

نقش درمانگر در تحلیل رفتار متقابل

درمانگر فضایی امن، محترمانه و بدون قضاوت ایجاد می کند که باعث ایجاد رابطه مثبت بین مراجع و درمانگر می شود. همچنین به عنوان الگویی برای ایجاد روابط خارج از درمان عمل می کند.‌ درمانگران تجزیه و تحلیل متقابل بر این عقیده هستند که همه ما بر خلاف برخی مسیرهای از پیش تعیین شده، قادر به تغییر و تعیین زندگی مطلوب خود هستیم. آن ها راه هایی را می یابند که پتانسیل فرد با الگوهای تکراری یا افکار ضمیر ناخودآگاه ناشی از گذشته اش محدود می شود و به او در تغییر این طرز فکر محدود کننده کمک می کند.  

جلسات درمانی تحلیل متقابل

جلسات درمانی به طور معمول به بررسی نحوه شکل گیری شخصیت فرد از تجربیات آن ها، به ویژه تجربیات دوران کودکی اش می پردازد که به روشن شدن احساسات، درک آن ها و عادات مشکل ساز کمک می کند. در نهایت با فراهم کردن موقعیت برای دستیابی به نتایج بهتر تغییر می کنند. درمانگر از تعدادی تکنیک پرسشگری برای هدایت گفتگو، استفاده می کند. در حین روان درمانی تجزیه و تحلیل متقابل، درمانگر به شما کمک می کند تا راه هایی برای حل مشکلات فعلی خود بیابید. برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه تیپ های شخصیت کلیک کنید.
می توانید ابزارهای مفید روزمره ای را توسعه دهید که می تواند برای یافتن راه حل در آینده مورد استفاده قرار گیرد. به طوری که بتوانید در آینده بر زندگی خود کنترل مستقلی داشته باشید. جلسات ممکن است فردی باشد یا بین زوجین و خانواده ها یا در یک محیط گروهی برگزار شود.  

آیا رویکرد درمانی تحلیل متقابل موثر و مفید است؟

تجزیه و تحلیل متقابل برای ارتباط موثر با دیگران، مفید است. زیرا فرد ارتباط خود را با خود واقعی اش درک می کند. در حالی که شخصیت دیگری را به شکلی منفک و مستقل از خود تشخیص داده و محترم می شمارد. درک عمیق تر از شخصیت و رفتارها به فرد امکان می دهد ارتباطی را که برای ایجاد بهترین نتایج طراحی شده است، بهبود بخشد.  

سخن آخر

همانطور که گفته شد تحلیل و تجزیه متقابل برای داشتن یک ارتباط موفق بسیار مفید است. در این راستا، میتوانید از سخنان مشاوران و روانشناسان نیز بهره مند شوید. اگر شما هم در این زمینه مسئله ای دارید می‌توانید موضوع را با روانشناسان ما در مرکز مشاوره حامی هنر زندگی در میان بگذارید. برای کسب اطلاعات بیشتر از مشاوره روانشناسی کلیک کنید.

ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.

تماس با برترین مشاورین ایران