نقش مدرسه در شکل گیری شخصیت کودک

نقش مدرسه در شکل گیری شخصیت کودک چیست؟ آیا مدرسه به عنوان اولین محیط اجتماعی رسمی که کودک در آن پا می گذارد ، می تواند بر شخصیت کودک تاثیری داشته باشد؟ همه ما خاطرات خوب و بد بسیاری از دوران تحصیل خودمان داریم. اما همیشه جنس خاطرات هر دوره و مقطع تحضیلی، خاص و متفاوت با سایر مقاطع است. در این میان سال های دبستان مهم ترین بخش تحصیلی هر فرد را می سازند. در ادامه تحصیل، تجربیات این دوره بسیار حائز اهمیت است.

در شروع دوران تحصیلی همه افراد ملزم به طی کردن مقطع دبستان هستند .منتهی با شیوه ها و روش های متفاوت که نتیجه آن نیز در آینده و زندگی فرد و در جامعه، نقش دارد. در ادامه بیشتر به بررسی مقطع پیش دبستانی و تحصیلی ابتدایی و ارتباط مدرسه با رشد شخصیت کودک، که به طور معمول از سن 6 تا 12 سالگی را شامل می شود، آشنا می شویم. برای مطالعه بیشتر در زمینه تربیت کودک 6 تا 12 سال کلیک کنید.

تماس با مشاور

کودک کیست؟

کلمه کودک از نظر لغوی به معنای کوچک، صغير، فرزند دختر يا پسري که بالغ نباشد، طفل، دختر بچه يا پسر بچه خردسال و جوان است. طبق تعریف پیمان ‌نامه جهانی حقوق کودک، هر انسان زیر 18 سال کودک محسوب می‌شود. این تعریف براساس روش ‌های علمی و توافق کشور های عضو سازمان ملل انجام شده است. در حقیقت، کودک در این سن به رشد کامل عقلی و روانی نرسیده است. به‌ همین دلیل، نیازمند مراقبت‌ و حمایت‌ هایی‌ است که شامل حمایت ‌های‌ مناسب‌ حقوقی‌ قبل‌ از تولد نیز می شود.

اجتماعی شدن مهارتی مهم است که دوران کودکی، مرحله اساسی برای یادگیری آن محسوب می شود. ارتباط با والدین یکی از اولین رابطه هایی است که کودک برقرار می کند . این ارتباط تاثیر قابل توجهی بر مهارت های زندگی و اجتماعی مراحل بعدی زندگی اش دارد. در مراحل بعدی کودک با همسالان خود وارد رابطه و بازی می شود و به تدریج این مهارت ها، در وجود او پررنگ تر می شود. بنابراین کودکی یک دوران مهم و اساسی در زندگی هر فردی است. در صورتی که با توجه به آموزه های علوم روانشناسی و تربیتی به خوبی و اصولی پیش برود، می تواند زندگی خوب و سالمی را برای افراد به همراه داشته باشد.

فرزندان از ابتدای تولد تا 21 سالگی، به لحاظ تربیتی از محیط خانواده دور می شوند و از نظر رشد جسمی و اخلاقی ـ تربیتی به بلوغ نسبی می رسند.در طول این مدت پیوسته مراحل رشد و تربیت را پشت سر می گذارند. در این مدت بر اساس تغییرات روحی، جسمی و عقلی در انسان رخ می دهد.در کل می توان سه دوره کلی تربیتی برای او در نظرگرفت که باید با شناخت ویژگی های هر دوره صورت بپذیرد.

اینفوگرافیگ نقش مدرسه در شکل گیری شخصیت کودک
اینفو گرافیک نقش مدرسه در شکل گیری شخصیت کودک

حقوق قانونی و انسانی کودک

کودک دارای حقوقی است که رعایت این حقوق وظیفه تمامی انسان‌ها و جوامع است. والدین و یا سرپرستان کودک مسئول اصلی و مستقیم تامین و حفظ سلامت روان و جسم او هستند. والدین باید تمام نیازهای کودکان از قبیل مسکن، خوراک، پوشاک، آموزش، بهداشت، سرگرمی و نیازهای روانی او را برطرف نمایند.

رعایت حقوق کودک در مراحل بعدی وظیفه جامعه، دولت و نهاد های مردمی – فرهنگی است. فراهم کردن بستر مناسب برای تکامل و رشد مادی و معنوی کودک از وظایف خانواده، دولت و جامعه است . مسئولیت ‌هایی معین برای حمایت از کودک تا رسیدن به بلوغ کامل جسمی و مادی بر عهده این نهاد ها است. کوتاهی در این زمینه در درجه اول سبب آسیب به کودک و در نهایت صدمه به اجتماع را به دنبال دارد.

همه کودکان از زمان جنینی و در حین بزرگ ‌شدن دارای الگوهای رشدی مشخص و یکسانی هستند.کودکان در حین رشد، به طور تدریجی رفتار، اندیشه‌ ها و عقاید انسان‌ ها و طبقه اجتماعی خود را یاد می گیرند. در نتیجه هویت فرهنگی و اجتماعی خاص و مناسب خود را در پاره ای از مواردکسب می‌کنند.

شکل گیری شخصیت کودک

در ابتدا بهتر است با مفهوم شخصیت آشنا شویم؛ شخصیت مجموعه باور ها، ارزش ها، رویا ها، تفکرات و رفتار هر فرد است که برای هر فردی منحصر به فرد است و افراد اغلب با ویژگی های آن شناخته می شوند. نوع و چگونگی شکل گیری شخصیت افراد ، تحت تاثیر دو عامل کلیدی وراثت و محیط است. با وجود اینکه وراثت نقش اصلی را در زمینه هوش دارد، محیط و شرایط برخاسته از آن، شخصیت کودکان را، که هوش نیز جزء آن است، جهت می دهند. این محیط می تواند شامل همه چیز مثل رسانه، دوستان، خانواده و… است.

تاثیر محیط و محله بر کودک انکار ناپذیر است .گواه تاثیر گذاری بیشتر عامل محیط از عوامل دیگر ، تفاوت بین کودکان کار و سایر کودکان است. این تفاوت کاملا مشخص و نمایان است؛ هر دو گروه کودکان دارای توانایی ها و مهارت های ذاتی انسانی اند. ولی در یک طرف، وسایل و امکانات پیشرفت و شکوفایی استعداد ها و تبدیل ‌شدن به فردی بالغ و قوی وجود دارد. در صورتی که طرف دیگر، هنوز درگیر رفع ابتدایی ترین نیاز های خود بوده و هر لحظه مورد تهدید فقر در ابعاد گوناگون زندگی هستند.

کودک از لحظه‌ای که به ‌دنیا می‌آید، در وضع تغییر ابدی قرار می‌گیرد. شرایط متغیری که تحت ‌تاثیر عوامل مادی و ذهنی به وجود می‌آیند. منظور از عوامل مادی تمام چیزهایی است که به سلامت، تغذیه، محیط طبیعی، درآمد خانواده و امکانات آموزشی مربوط می‌شوند. عوامل ذهنی، تمامی آن‌هایی است که به فرهنگ، دین، عقاید و محتوای تحصیلی و آموزشی ارتباط می‌یابند.

مدرسه

نقش مدرسه در شکل گیری شخصیت کودک

تمامی این عوامل لازمه تکامل و شکل‌دادن به شخصیت کودکان است. چگونگی تأثیر عوامل مادی در تکامل کودک آشکار است. کودکانی که با کمبود و فقر غذایی، شرایط بهداشتی نامناسب ، درآمد کم خانواده و کمبود امکانات آموزشی مواجه هستند و از نیازهای اساسی کودک محروم اند، شادی و لذت دروان کودکی ندارند. آن‌ها در جست‌وجوی کار و غذا و در رقابت سخت و ظالمانه برای بقا باید مانند یک بزرگسال تلاش کنند.

شکل گیری اولیه شخصیت، قبل از دوران مدرسه و در حدود سنین 4 تا 7 سالگی است . رشد شخصیت از سن 7 تا 12 سالگی ادامه خواهد داشت . بنابراین مدرسه در دوران ابتدایی نقش اصلی را در روند ثبات شخصیت دارد که پایه و اساس شکل گیری هویت و تثبیت آن در سنین و مقاطع تحصیلی بعدی است.

در سطح جامعه مراکزی به عنوان پیش دبستانی و مهد کودک شروع به فعالیت می کنند که درصورت اجرای دقیق قوانین بر آن ها و تربیت مربیان با مدارک دانشگاهی مرتبط، نقش مهمی بر رشد ذهنی و شخصیتی دانش آموزان پایه اول ایفا می کنند.

مربيان پیش دبستانی و مهد کودک هر روز مدت زيادي را با كودكان مي گذرانند. به همين علت آن ها بخوبي مي توانند در مورد پاسخ های آنها به محرک های محیطی پیش بینی درستی داشته باشند. در مورد ميزان رشد عاطفي و اجتماعي و ذهنی و رشد شناختی کودک برای ورود به دبستان اطلاعات مفید و لازمی را به مدرسه ارایه بدهند. مربیان می توانند در مورد ميزان دقت و تمركز كودك و آمادگي او براي يادگيري به والدين اطلاعاتی دهند. والدين با يك صحبت دقيق با مربي فرزندشان اطلاعات كاملي را بدست می آورند و از مربیان برای پرورش کودک خود راهکار و همکاری دریافت کنند.

مدرسه و هدف آن

بعد از نهاد خانواده، نقش مدرسه در شکل گیری شخصیت کودک بسيار مؤثر و مهم است. اهمیت خانواده در رشد شخصیت افراد کاملا آشکار است. تعاریف زیادی برای مدارس وجود دارد یکی از این تعاریف عبارت است از: مکانی آموزشی که برای آموزش دانش آموزان، تحت نظر معلمین و مسئولین مربوطه طراحی می شود.

آماده سازی و توانمندی نسل آینده یعنی کودکان امروزی، هدف اصلی مدارس است. امروزه بيشتر از قبل، آموزش و فراگیری در زندگي افراد اهمیت و تاثیر دارد. چرا که بيشتر مردم چند سالي از عمر خود را در حال تحصیل مي گذرانند .به طوري كه مي توان گفت در حدود سه چهارم زندگی هر فردی را یادگیری تشکیل می دهد وآن ها این مدت زمان را در آموزشگاه ها سپری می کنند.

نقش مدرسه در شکل گیری شخصیت کودک | ضرورت وجود مدرسه

در دنیای امروزی هیچ کس بی نیاز از آموزش و تربیت نیست. اکثر کشور ها نظام آموزشی خاصی دارند که طبق آن شرکت در مدارس الزامی است. هر كودكی براي اينكه بین خود و ديگران ارتباط ذهنی و فکری برقرار كند، لازم است که حداقل مهارت های خواندن و مهارت نوشتن را ياد بگيرد و در تمام لحظات زندگي از آن ها به درستی استفاده كند.

مهم ترین عامل توسعه پرورش مهارت های ذهنی و اجتماعی در یک جامعه، نظام آموزشی آن است. این موضوع در بررسی دقیق مقوله نقش مدرسه در شکل گیری شخصیت کودک نیز نمایان است .در این نظام از لحظه شروع تا آخرین لحظه تحصیل، اخلاق علمی، اجتماعی، شیوه برخورد با مشکلات آموزشی ارایه می گردد. تدریس یکی از عناصر اصلی فرآیند آموزش و پرورش است که در کارایی نظام آموزشی و درس خواندن کودکان نقش موثری دارد. برای کسب اطلاعات در زمینه بهترین روش برای درس خواندن کودکان کلیک کنید.

آموزش و پرورش نیاز همیشگی انسان

يادگيري به آموزشگاه ها و مراکز تحصیلی و سن افراد محدود نیست. بلكه در تمام عمر و در هر مکان و زمانی ادامه می یابد. آنچه را كه شخص ياد مي گيرد بخش کوچکی از توانايي های او را در ایجاد سازش با محيط تشكيل مي دهد. چرا که اساس زندگي هر کسی بر استعداد و يادگيري ساخته می شود.

دانش آموزان در دوران تحصيل به خصوص در دوره دبستان و راهنمایی در حال رشد هستند و به طور دائم تغييراتي در آن ها ايجاد مي شود. بنابراین اهمیت اصلی وجود یادگیری و استفاده از آن در کودکان و نوجوانان در جهت سازش با همین تغییرات است. در حقیقت نقش مدرسه در شکل گیری شخصیت کودک و در رشد اجتماعی، عاطفی، عقلانی، شخصیتی و حتی در رشد جسمی و استعداد یابی کودکان تاثیر مهم و انکارناپذیری دارد.

ارتباط مدرسه و خانواده در شکل گیری شخصیت کودک

متاسفانه اغلب خانواده ها فکر می کنند که با ثبت نام فرزندان خود در مدارس، بخشی از وظیفه خود را نسبت به آن ها انجام داده اند و دیگر نیازی به مشارکت جدی آن ها در امر آموزش و تربیت کودک نیست. در حالی که هم در زمینه آموزش و هم از جنبه تربیت نیاز جدی به مشارکت آن ها با مسئولین مدرسه است. مدرسه هرگز به تنهایی نمی تواند از عهده آموزش و پرورش دانش آموزان برآید و همه کمبود ها را جبران و رفع کند. بنابراین نمی توان از نقش خانواده ها و نهاد های دیگر سلب مسئولیت کرد و بار سنگین تعلیم و تربیت را تنها بر دوش معلمان و نهاد مدرسه قرار داد. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد آموزش به کودکان کلیک کنید.

نقش مدرسه

مدرسه در ایران

آموزش‌ در قرون 12 و 13 هجری قمری، در مکتب‌ خانه ‌ها و مدارس دینی ایران انجام می شد.این آموزش در حد خواندن و نوشتن و یادگیری احکام دینی بود. از میان افرادی که این مراحل را پشت سر می‌گذاشتند تعداد معدودی به فراگیری علوم بیشتر دست می یافتند.افرادی که توانایی مالی و یا علاقه ذاشتند. این افراد برای علم‌ آموزی به شهرهایی که دارای مدارس علوم دینی معتبر بودند می‌رفتند.

اولین مدارس نوین در کشور ما از دوران محمد شاه قاجار شکل گرفتند. اولین مدرسه را کشیشی آمریکایی به ‌نام پرکینز در ارومیه در سال 1254 هجری قمری ساخت. در آن علاوه بر برخی آموزه ‌های جدید، قالی‌ بافی و آهنگری نیز به کودکان تعلیم داده می‌شد. دومین مدرسه را اوژن بوره (کشیشی فرانسوی) در سال 1255 در شهر تبریز بنا کرد. در این مدارس برای اولین بار به صورت تقریبا علمی به پرورش و شکل گیری شخصیت کودک توجه میشد.

نقش معلم در شکل گیری شخصیت کودک

در نظام های آموزشی، افراد زیادی مشغول به کار هستند. فعالیت های آن ها به طور مستقیم یا غیرمستقیم در امر آموزش و تربیت دانش آموزان و دانشجویان موثر است. ولی نقش معلمین و اساتید و دانشگاه ها از دیگر افراد بسیار برجسته تر است. به طوری که بیشتر اوقات را دانش آموزان در مدرسه و دانشجویان در دانشگاه تحت آموزش آن ها می گذرانند. دانش آموزان همیشه نگاه الگویی به معلمین خود دارند. از این رو مدارس و مجموعه عوامل آن بیشترین تاثیر را از نظر تربیتی بر آن ها می گذارد.

کیفیت نظام آموزشی و اثر گذاری آن ارتباط مستقیمی با امکانات مدارس، برخورد معلمان و مربیان با دانش آموزان و محیط مدرسه دارد. به عبارتی وجود فضا و زمان مناسب و کافی، برطرف کردن ترس از مدرسه اولین نیاز مهم برای یادگیری کودکان است. نظام آموزش و پرورش مناسب، یکی از پایه های پیشرفت در جوامع امروزی است.

بسیاری از ارزش های فرهنگی و قوانین مدنی، باید از همان دوران کودکی جزوی از زندگی هر فردی بشوند. بسیاری از افراد بزهکار در دوره تحصیلات ابتدایی دچار مشکلات می شوند و متاسفانه ترک تحصیل می کنند. نتیجه آن عدم اشتغال به تحصیلات مورد نیاز در آن سنین است. البته بسیاری از بزهکاران کم سن و سال با کمک معلمین و مددکاران، به یادگیری مهارت های علمی و عملی علاقه مند می شوند. در نتیجه از بزهکاری رویگردان شده و تحولات مثبت بزرگی در زندگی آن ها به وجود می آید.

کلام آخر

کارشناسان اجتماعی اعتقاد دارند روابط در نهاد خانواده، شخصی تر و عاطفی تر است. درحالی که در مدرسه این روابط جمعی تر و منطقی تر هستند. به همین دلیل نقش خانواده و نقش مدرسه در شکل گیری شخصیت کودک از لحاظ فراهم کردن زمینه های لازم برای رشد و تربیت کودک مکمل یکدیگر هستند و باید یکدیگر را یاری بدهند.

بنابراین همکاری پدر و مادر با معلمان و اولیای مدرسه اهمیت ویژه ای دارد. در دوره تحصیل بچه ها ویژگی های روانی و آمادگی کاملی برای تربیت پذیری و یادگیری دارند . آموزش رسمی بچه ها نیز از این مرحله شروع می شود. پس این دوران را به هیچ عنوان نباید ساده در نظر گرفت و از آن به راحتی و بدون اهمیت گذر کرد. ضروری است که در زمینه مشاوره تحصیلی و تامین سلامت روان دانش آموزان و جلوگیری از فرسودگی تحصیلی خود با مشاورین متخصص در این زمینه گفتگو کنیم.

برای دریافت مشاوره در زمینه نقش مدرسه در شکل گیری شخصیت کودک می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی حامی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

 

ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.

تماس با برترین مشاورین ایران