کمک های حسی | داشتن سخنرانی جذاب با استفاده از کمک های حسی
کمک های حسی ابزاری هستند که برای یادگیری بهتر و سریعتر در مراحل آموزش استفاده می شوند. برای کارکرد موثر در دنیا افراد به محرک‌های حسی نیاز دارند تا بتوانند ارتباط با جهان پیرامون خود داشته باشند استفاده از کمک های حسی به افراد کمک می‌کند تا تعامل بهتری هم با دیگران داشته باشند مخصوصاً در دنیای پیشرفته امروز که توسط رسانه‌ها هدایت می‌شود کمک های بصری اهمیت دو چندانی پیدا کرده اند. با توجه به اهمیت این مسئله در مقاله امروز به موضوع کمک های حسی می پردازیم.  

تماس با مشاور

دستگاه حسی

دستگاه حسی قسمتی از دستگاه عصبی می باشد که وظیفه آن ارزیابی داده های حسی است. اجزای دستگاه حسی شامل گیرنده های حسی مسیرهای عصبی و بخشی از مغز که ارتباط با قوه ادراک و احساس دارد هستند. دستگاه حسی حس هایی مانند شنوایی بینایی چشایی لامسه و بویایی را ادراک می کند. احساس از طریق دستگاه حسی از دنیای فیزیکی به مغز انتقال پیدا میکند.
دستگاه حسی قسمتی از دستگاه عصبی پیرامونی است که اطلاعات مربوط به محرک های محیطی را جمع‌آوری کرده و برای پردازش آن را به مغز و نخاع می فرستد. این وظیفه توسط گیرنده های حسی انجام می شود. هرچند گیرنده های حسی در بیشتر نقاط بدن وجود دارد اما بیشتر در اندام های حسی مانند گوش زبان بینی و پوست یافت می‌شود. اندام های حسی وظیفه حواس پنجگانه ما را به عهده دارند.
  • بینایی یعنی درک نور توسط جاندار. نور قسمتی از امواج الکترومغناطیس میباشد.
  • شنوایی به معنای درک صدا است. صدا در واقع همان جنبش هوا با فرکانس‌های مختلف است.
  • بویایی به معنای درک وجود ذرات معلق در هوا می باشد. بعضی از اجسام بوی بیشتری دارند یعنی ذرات بیشتری از خود متصاعد می کنند.
  • چشایی درک مولکول های خاص در مواد می باشد. در موجودات زنده به مولکولهای خاصی حساسیت دارند مانند ترش بودن یک ماده به معنای وجود حالت اسیدی در آن است و شوری به معنای وجود نمک در مواد میباشد.
  • لامسه حسی مکانیکی حرکتی است که حس گرما سرما و زبری و سختی و فشار را در بر می گیرد. خارش هم جز همین حس محسوب می شود.
 

اتاق حسی

این اتاق دارای یک فضای آرام و با نور ملایم است که پر از چراغ های جذاب و صداهای آرام بخش و تاب های نرم و راحت می باشد. شما می توانید مانند یک زمین بازی آن را تصور کنید اما به جای سوزاندن انرژی اضافی برای استراحت وجود دارد. این اتاق یک محیط چند حسی هم است. همه چیز در فضا با دقت انتخاب و در جای خود گذاشته می‌شود تا افراد مبتلا به اختلال پردازش حسی یا اوتیسم ها یا افرادی که در استفاده از حواس خود دچار مشکل هستند بتوانند در یک محیط راحت و حمایتی آرامش پیدا کنند و بازی کنند.
تاریخچه ایجاد اتاق های حسی به سال ۱۹۷۰ توسط درمانگران هلندی برمی گردد. آنها از جمله کسانی بودند که اتاق‌های حسی را به دنیا معرفی کردند و هدفشان کمک به افراد دارای ناتوانی بود تا با تلفیق آرام بازی و تجربیات حسی از محیطشان لذت ببرند. امروزه این اتاق های حسی در خانه ها مدارس خانه سالمندان و کلینیک‌ها و حتی محیط‌های کار وجود دارد.
کمک های حسی

اهداف اتاق های حسی

اتاق های حسی برای تلفیق حسی، حس عمقی و رفتارهای خودتحریکی طراحی شده‌اند. افرادی که دارای اختلال عملکرد تلفیق حسی هستند به عنوان جویندگان حسی یاد می‌شود. این افراد ممکن است با اختلال پردازش حسی ارزیابی شوند. احتمال دارد فردی با اختلال پردازش حسی در پردازش هر یک از ورودی های حسی در محیط های متفاوت دچار مشکل شود. حواس در نهایت به صورت سیگنال‌های در مسیرهای عصبی نمایان می‌شوند و این سیگنال‌ها می‌توانند جدا از افراد فاقد این اختلال تفسیر نشود.
حس عمقی به نوعی مرتبط با تلفیق حسی می باشد. حس عمقی فهم این است که فرد بر اساس تفسیری که از محیطش دریافت می‌کند در کجای فضا شروع می‌شود و در کجا به پایان میرسد. خیلی از افراد با نیازهای خاص با فیدبک حس عمیق دچار چالش هستند زیرا بسیاری از آنها در پردازش حسی و تاثیر حسی مشکل دارند. رفتارهای خود تحریکی که معمولاً در اوتیسم ها دیده می شود یک محصول جانبی از اختلال عملکرد یکپارچگی حسی است. رفتارهایی مانند دست زدن پریدن تکان خوردن و جویدن این رفتارها همیشه و تکراری هستند افراد به دلیل اینکه محیط آنها تحریک حسی کافی برای شما فراهم نمی کند دچار خودتحریکی می شود.  

انواع بازی های حسی

بازی های حسی زمینه مناسبی را برای استفاده از انواع کمک های حسی برای کودکان فراهم می کند که شامل موارد زیر می شوند:

1-کمک های حسی | خمیر بازی

شما برای این بازی می توانید خمیر نشاسته تهیه کنید که ترکیبی از نشاسته ذرت و آب می باشد.  وقتی این خمیر را درست کردید کودکتان می تواند انواع حیوانات مزرعه یا هر عروسک که دوست دارد در این خمیر قرار دهید. این نکته لازم است که به دلیل مواد شیمیایی موجود در خمیر های بازی کارخانه‌ای و احتمال ایجاد حساسیت نسبت به آن‌ها استفاده از این نوع ابزار پیشنهاد نمی شود. خمیر بازی یکی از روش های تحریک حسی کودک است.

2- کمک های حسی | خمیر ابری

این خمیر با ترکیبی از آرد و روغن به نسبت هشت پیمانه آرد و یک پیمانه روغن بچه و مخلوط کردن آنها درست می شود و اگر به جای روغن بچه در ساخت آن از روغن گیاهی استفاده شود می‌تواند حتی قابل خوردن باشد و در صورتی که کودک آن را بچشد خطری ندارد. این نوع خمیر جالب می باشد چراکه به صورت پودر است ولی می توان آنها را در هر قالبی ریخته و به شکل دلخواه درآورد.

3-کمک های حسی آ رنگ نقاشی اکلیلی

این بازی لذت زیادی برای کودکان دارد. با ترکیب نشاسته ذرت و رنگهای خوراکی و مقداری اکلیل برای براق کردن یک رنگ مایع ساخته می‌شود و اگر اکلیل خوراکی باشد برای کودکتان خطری نخواهد داشت.

4-سبد اسباب شنوایی

این نوع بازی برای تحریک حس شنوایی نوزاد و کودک می باشد که کاملا مفید و مفرح حتی برای کودک شیرخواره هم است. شما می‌توانید در داخل یک ظرف مقدار زیادی وسایل بریزید و کودک با برداشتن و تکان دادن آنها صداهای مختلف شان را می شنود. به همین واسطه می‌توان حس شنیداری را تقویت کرد. شما می توانید شیشه خالی را با چیزهای مختلفی پر کنید و درش را ببندید و هر بار که کودک آن را تکان می‌دهد صدایش را بشنود.

5-کمک های حسی | مواد اسانس دار

یکی از بازی ها برای تحریک حس بویایی کودکان درست کردن مایعات اسانس دار می باشد. شما می توانید با تهیه کردن مقداری آب و هر نوع اسانس یا عصاره ای که برای کودکتان خطری ندارد یک مایع بودار درست کنید. حس بویایی کودکتان با استشمام این بو ها تقویت می گردد. حتی می توانید با ریختن روغن اسانس مورد علاقه تان در یک بطری پلاستیکی کوچک و بستن در آن یک بطری خوشبو برای کودکتان تهیه کنید تا بوها را بشناسد.

6-بازی های لامسه ای

این بازی ها انواع مختلفی مانند گل چسبناک یا سطل کف یا سینی پر از آب را دربرمی‌گیرد. از نوع بازی های رایج برای کودکان می باشد که با ترکیب آب و چسب مایع و نشاسته مایع می توان گل چسبناک درست کرد و کودک از لمس کردن آن تجربه خوبی به دست بیاورد. همچنین می توانید یک سینی لبه دار را با آب پر کنید و در صورت تمایل مقداری رنگ خوراکی داخلش بریزید. چند توپ کوچک و اسباب بازی پلاستیکی را هم در آن قرار دهید تا کودک شما آنها را لمس کند.

7-سینی حافظه

این بازی برای حفظ کودکان در لحظه حال مفید است. شما در یک سینی می توانید اشیای متفاوتی بگذارید و به کودک خودتان فرصت دهید تا بیاندیشد چه چیزهایی در داخل سینی است و سپس سینی را از نگاه او دور کنید و از او بخواهید که اسم اشیای داخل سینی را برای شما نام ببرد. این بازی برای تحریک حس بینایی و جلوگیری از تنبلی چشم در کودکان بسیار ضروری است.  

فواید کمک های حسی برای سخنرانی

کمک های حسی می توانند باعث شوند که افراد اطلاعات را راحت تر به خاطر بسپارند. مخصوصاً برای کسانی که می خواهند سخنرانی کنند اگر بتوانند از کمک‌های بصری استفاده کنند مخاطبانشان مطالب را آسان تر درک می کنند. استفاده از کمک های حسی ابزار مناسبی برای افزایش به خاطر سپردن مطالب می باشد این کار از طریق تکرار اطلاعات ارائه شده به مخاطبان انجام می‌گردد. مثلا اگر سخنرانی درباره ایده‌ای توضیح کند و سپس برای کمک به مخاطبان آن از کمک های بصری استفاده کند مخاطبان دوباره درباره آن ایده پردازش کرده و باعث می‌شود بتوانند آن ایده را به‌خاطر بیاورند. در این رابطه مطالعه مقاله تقویت حافظه دیداری پیشنهاد می شود.
علاوه بر این کمک های بصری در قالب یک نشانه می تواند باعث شود که داستان یا مفهومی را که فرد توضیح داده به خاطر بسپارند. اگر فردی بتواند شنونده را بشناسد و کمک های حرفه ای خود را متناسب با آنها انتخاب کند تعامل بیشتری با سخنرانی خواهند داشت. مثلا در انواع روش های سخنرانی اگر مخاطب شما افرادی هستند که بازدید زمانی توجه آنها کوتاه است مانند نوجوانان توصیه می‌شود به جای متن و توضیحات اضافه از کمک‌های حسی مانند تصاویر و رنگ‌ها استفاده نمایید. در بین کمک های بصری خود بهتر است از داستان‌های کوتاه نقل قول ها و مثال های جذاب استفاده کنید. داستان سرایی و نقل قول موجب می شود که مخاطبان توجه بیشتری به سخنران داشته باشند.  
کمک های حسی

استفاده از کمک های حسی برای محیط کار و آموزش

هنگام استفاده از کمک های حسی به کار بردن اشیا باید به بهبود ارائه مطالبی انجامد و نه اینکه کیفیت مطالب را کم کند. وقتی از اشیا به عنوان کمک های حسی استفاده می کنید به این معناست که با بهره‌برداری از اشیای واقعی محتوای مورد نظر خود را به صورت زنده برای افراد به نمایش می گذارید. برای افزایش کارایی اشیا بهتر است در جایی باشد که به سرعت و به راحتی از سوی افراد قابل تشخیص و درک باشند.
یکی از اشتباهات رایج قرار دادن شی در جایی می باشد که مانع وجود دارد. شما میتوانید از اشیای فیزیکی و تصاویر متحرک فراوانی برای آموزش مطالب استفاده کنید. انتخاب های بصری به محتوا و شرایط سخنرانی هم بستگی دارد. برخی اوقات اشیای مورد استفاده در سخنرانی ها مناسب هستند و گاهی هم حواس پرتی افراد را به همراه می آورد. بنابراین آموزش مطالب باید با برنامه‌ریزی و آمادگی قبلی باشد. طوری که وسایل مورد استفاده برای مخاطبان و محتوا مناسب باشد.

تخته و اسلاید دیواری

تخته گچی فیلیپ چارت و اسلاید دیواری از جمله ابزارهای لازم برای آموزش و سخنرانی محسوب می شود که تاثیر گذاری مطالب را چند برابر می کند. در محیط های کاری هم کاربرد زیادی دارند و پرکاربردترین وسیله محسوب می شود. از آن ها می توان برای سخنرانی ها و برای تبلیغات یا ثبت اطلاعات استفاده کرد. با بهره گیری از این ابزارها می‌توان به راحتی پاسخ‌های افراد را ثبت کرد و با نگارش نکات و رسم شکل های مرتبط به بحث و تعامل با مخاطبان پرداخت.
نوشتن مطالب روی تخته معایبی هم دارد چرا که باعث تاخیر در سخنرانی و چشم پوشی از ارتباط چشمی با مخاطبان می شود. امروزه در عصر اطلاعات استفاده از اسلایدهای دیواری نمایش دیجیتالی مطالب از رایج ترین ابزارهای پشتیبان و کمک‌های حسی در سخنرانی ها محسوب می شود. خیلی از شرکت ها و کسب و کارهای کوچک از سیستمی از پروژکتورها و اسلاید های دیواری در نشست ها و گردهمایی های خود استفاده می کنند.

ابزارهای پیشرفته

البته امروزه پروژکتورهای ال‌سی‌دی و تخته سفید های تعاملی هم رواج یافته و جای ابزار های سنتی را گرفته اند. علاوه بر این سخنران هم با استفاده از عناصر فیزیکی مانند عکس می تواند پیام خود را به شکل بهتری انتقال دهد. عکس ها، نقشه ها، جداول و نمودارها و تصاویر از جمله وسایلی هستند که کاربرد فراوانی در آموزش مطالب دارند. افزارهای چند رسانه‌ای هم این امکان را می دهند تا مطالب به شکل پویا انجام شود و میزان تعامل با مخاطبان بالارود.
افراد می‌توانند برای جابجایی بین بخش ها و فایل ها از تجربه‌های گوناگونی استفاده کنند مثلاً می‌توان از لینک های متنی، تصاویر بند انگشتی و اسکرین شات های مینیاتوری برای جابه جا شدن در میان مجموعه بزرگی از مطالب پیوسته استفاده کرد.  

سخن آخر

امروزه در دنیای پیشرفته کمک های حسی مثل بصری در جامعه کاربرد زیادی دارند. تقویت حس های مختلف مسئله مهمی است که از دوران کودکی هم باید توجه شود. مثلاً می توان با انواع بازی های مختلف حواس گوناگون کودکان را تقویت کرد. حتی خیلی از اختلال‌های کودکان هم ناشی از کم حسی یا پر حسی است که باید توسط درمانگر تشخیص داده شود. اگر شما هم می خواهید در زمینه کمک های حسی اطلاعات بیشتری داشته باشید می توانید از روانشناسان ما در مرکز مشاوره روانشناسی حامی هنر زندگی کمک بگیرید.

ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.

تماس با برترین مشاورین ایران