عوارض آسپارتام | شیرین کننده مصنوعی کم کالری به نام Aspartame
عوارض آسپارتام  به نسبت دیگر شیرین کننده ها قابل توجه نیست. یکی از شیرین کننده های مصنوعی که اخیرا محبوبیت زیادی پیدا کرده است اسپارتام می باشد. این ماده یکی از جایگزین های قند در نوشابه های کم کالری و غذاها و نوشابه های رژیمی است. هر چند در صنعت داروسازی هم از آن استفاده می شود. برای اینکه بهتر آسپارتام را بشناسید و در مورد عوارض آسپارتام اطلاعات بیشتری به دست آورید از مشاوره تغذیه مشورت بخواهید.  

تماس با مشاور

آسپارتام چیست؟

یکی از معروفترین شیرین‌کننده‌های بازار آسپارتام است. آسپارتام یک شیرین کننده کم کالری محسوب می‌شود که سبب شیرین شدن غذاها و نوشیدنی ها بدون اضافه کردن کالری زیاد می باشد. آشنا ترین کاربرد آن مربوط به آدامس است. کارشناسان تغذیه و تناسب اندام اعتقاد دارند که متعادل کردن کالری مصرفی با کالری سوزانده شده اهمیت زیادی دارد. این محصول می تواند در برنامه های مدیریت وزن که تغذیه سالم و مفید را با فعالیت فیزیکی ترکیب مي نماید نقش مهمی داشته باشد.
اسپارتام برای اولین بار به عنوان یک شیرین کننده در سال ۱۹۶۵ کشف می‌شود و برای بار اول در سال ۱۹۷۴ اجازه پیدا می‌کند که به بازارهای آمریکا ورود داشته باشد. اما این مجوز به علت عدم جامع بودن تحقیقات درباره اثرات این ماده بر روی مغز و احتمال ایجاد سرطان مغز بعد از چند ماه متوقف شد.

1-میزان استاندارد مصرف روزانه

ارزیابی‌ها و بررسی داده های جدید در این زمینه باعث شدند که مجوز استفاده از آسپارتام در مواد غذای جامد در سال ۱۹۸۱ و برای استفاده در نوشیدنی در سال ۱۹۸۲ صادر گردد تا اینکه بالاخره در سال ۱۹۹۶ این ماده به صورت کاملا رسمی به عنوان یک شیرین کننده شناخته می‌شود. از آن زمان تاکنون تحقیقات متعددی در مورد آسپارتام و اثرات آن منتشر شده است و مقدار دوز مجاز آن برای مصرف روزانه ۴۰ میلی گرم به ازای هر کیلو گرم وزن بدن گزارش شده است.
این ماده به صورت گسترده‌ای در محصولات بسته بندی شده مخصوصاً محصولات رژیمی و محصولاتی که تحت عنوان بدون‌قند به بازار عرضه می شوند مورد استفاده قرار می گیرد. آسپارتام از دو آمینو اسید فنيل آلانین و اسید آسپارتیک تشکیل شده است. آسپارتام توسط بدن انسان تشکیل می‌شود و فنیل آلانین اسید آمینه‌ای مهم برای بدن می باشد که توسط غذا ها دریافت می شود. در این رابطه مطالعه مقاله شیرینی و اضطراب پیشنهاد می شود.
وقتی که بدن انسان شروع به هضم آسپارتام می نماید قسمتی از این ماده به متانول تجزیه می‌گردد اما نیاز است بدانید که مصرف میوه نوشیدنی آب میوه و بعضي از سبزیجات حاوی آن می تواند باعث تولید متانول شود. متانول در مقادیر زیاد می‌تواند مضر باشد اما وجود متانول آزاد در مقادیر کم ممکن است خطرات زیادی را به علت جذب سریع آن به وجود بیاورد.

2-محصولات غذایی دارای آسپارتام

خیلی از غذاها و نوشیدنی ها که دارای برچسب بدون قند می باشند احتمال دارد دارای نوعی شیرین‌کننده مصنوعی می باشند. برخي از آنها شامل موارد زیر می شوند: آدامس، انواع نوشابه‌های رژیمی کم کالری، آب میوه کم کالری، آبنبات بدون قند، بستنی بدون قند. تولید کنندگان دارو هم از آسپارتام برای خوش طعم و خوش عطر کردن بعضی از داروها استفاده می‌کند که مواردي مانند مکمل‌های ویتامین جدید نی و ملين ها را در برمي گيرند.

3-میزان کالری آسپارتام

آسپارتام یک نوع شیرین کننده کم کالری محسوب می‌شود که بین۱۸۰ تا ۲۰۰ برابر شیرین‌تر ازساکارز می باشد. از این نوع قند مصنوعی جهت شیرین کردن خیلی از نوشیدنی های کم کالری و بدون کالری در سراسر جهان استفاده می گردد. این قند مصنوعی یکی از مواد غذایی می باشد که در سال‌های اخیر به طور کامل استفاده می‌شود و بیش از ۲ هزار و یک مورد تحقیق بر روی آن انجام شده است. استفاده از آن در بیش از ۱۰۰ کشور مجاز شمرده شده است.
آسپارتام در بیش از ۶ هزار محصول غذایی و نوشیدنی مصرف می‌شود و بیشتر از ۳۰ سال است که مورد استفاده است. هنگامی که ازآسپارتام دائماً برای کمک به کنترل کالری دریافتی به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی معقول و متعادل در کنار فعالیت بدنی منظم استفاده می شود می تواند برای کمک به مدیریت وزن انسان مناسب باشد.

4-فواید آسپارتام

آسپارتام جایگزین مطلوب برای شکر که مزایایی دارد همچون:طعم قند مانند بدون طعم تلخ، شاخص گلیسمی صفر به این معنا که برای بیماران دیابتی مناسب می باشد، ساخته شده از اسیدهای آمینه که سبب هضم و متابولیزه می گردد وبالاترین ADI در بین تمام شیرین‌کننده‌های مصنوعی. علت شاخص گلیسمی صفر سطح قند خون یا انسولین بالا نمی‌رود. طبق مطالعات علمی در دانشگاه هاروارد مانند قند های الکلی می توانند در کوتاه مدت برای کم کردن وزن مناسب باشند. در این رابطه مطالعه مقاله دیابت یا قند خون پیشنهاد می شود.  

ویژگی های اسپارتام

آسپارتام بر خلاف ساکارید و سیکلامات که بدون هیچ گونه تغییری از بدن انسان دفع می‌گردند به اسید آمینه های طبیعی تجزیه می گردد و آنها نیز در مسیر های سوخت و ساز طبیعی بدن به اجزای ریزتری شکسته می شوند. شیرینی آسپارتام ۲۰۰ برابر بیشتر از قند معمولی می باشد. آسپارتام دارای یک گروه عاملی الکلی، یک گروه عاملی آمینی، یک گروه عاملی آمیدی و یک گروه عاملی استری و یک حلقه بنزن است.
تزیین ۲۰ نوع اسید آمینه صورت نرمال به وجود می‌آیند دو نوع آنها برای ایجاد آسپارتام استفاده می‌شوند که شامل اسید آسپارتیک و فنيل آلانين هستند. اجزای تشکیل دهنده آسپارتام در طبیعت به تنهایی پیدا می شوند اما خود آسپارتام در طبیعت وجود ندارد و به دست بشر شکل می‌گیرد. آسپارتام به دو روش تخمیر و ترکیب شیمیایی به وجود می آید.
عوارض آسپارتام 

تاثیرات آسپارتام برای سلامتی

استفاده ازآسپارتام طبق نظر اف دی ای برای انسان بی خطر است و نگرانی از مصرف آن برای انسان به این علت است که آسپارتام در حین پردازش در بدن به متانول تبدیل می‌گردد که در مقادیر زیاد سمی می باشد. اما اگر در مقادیر کم باشد می‌تواند با متانول آزاد به دلیل افزایش جذب ترکیب شود و عوارض ایجاد نماید. متانول آزاد در بعضی از غذاها یافت می‌شود و موقع حرارت دیدن آسپارتام هم تولید می گردد.

1-عوارض آسپارتام | سرطان

این ماده به فرمالدئید تبدیل می‌شود که یک نوع ماده نوروتوکسین و سرطان زا محسوب می شود ولی متخصصان اعتقاد دارند که با مصرف آسپارتام بدن به حداکثر مقدار سمی متانول نمی رسد و این ماده عوارضی برای سلامتی نخواهد داشت. افزون بر این بعضی از مصرف کننده ها گزارش کردند که با مصرف این شیرین‌کننده دچار عارضه هایی همچون سردرد و میگرن شده اند که سبب شده آن را از رژیم غذایی خود حذف کنند. برای آشنایی بیشتر با انواع سردرد کلیک کنید.
ذکر این نکته لازم است که در صورت ابتلا به بیماری فنیل کتونوری حتما این ماده را از رژیم غذایی خود حذف نمایید. هر چند سال های اخیر در مورد تاثیرات ناخوشایند آسپارتام بر روی سلامتی انسان و در دسترس بودن شیرین کننده های طبیعی مانند استویا سبب کم شدن مصرف این ماده در صنایع غذایی شده است. استفاده از شیرین کننده های طبیعی مانند شهد میوه ها و عسل بدون هیچ عارضه ای بر سلامتی انسان می‌تواند یک جایگزین مناسب برای آسپارتام باشد.

2-عوارض آسپارتام بر وزن

هر گرم آسپارتام ۴ کالری دارد که به همان میزان هم حاوی شکر است. با این حال حدود ۲۰۰ برابر شیرین‌تر از شکر است. بنابراین فقط مقدار کمی اسپارتام برای شیرین کردن غذاها و نوشیدنی ها کافی می باشد. به همین علت است که افراد آن را در رژیم های لاغری خود اضافه می‌کند. با این حال محققان با بررسی تحقیقاتی که در سال ۲۰۱۷ انجام داده بودند هیچ گونه گزارشی پیدا نکردند که نشان دهد شیرین کننده های کم کالری همچون آسپارتام، سوکرالوز و استویا می‌تواند در کنترل فرد تاثیر چشمگیری داشته باشند.
حتی بعضی تحقیقات با پایش شرکت کنندگان طی چندین مرحله دریافتند که بین بالا رفتن وزن بدن و دور کمر و مصرف منظم این شیرین کننده ها ارتباط وجود دارد. در بعضی از پژوهش ها هم شاخص توده بدنی بعضی از شرکت کننده ها بالا رفته بود. این یک شاخص ضروری است که نشان می‌دهد که آیا وزن شخص برای او مناسب است یا خیر. کسانی که شاخص توده بدنی شان بالا بود در معرض مبتلا شدن به بیماریهای متابوليک از جمله دیابت نوع ۲ قرار داشتند. کسانی که دائماً از شیرین کننده ها استفاده می کنند بیشتر از بقیه افراد احتمال دارد با خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی سکته مغزی و دیابت مواجه باشند.

3-عوارض آسپارتام روی اشتها

یکی از چیزهایی که آسپارتام و سایر شیرین کننده های غیر مغزی احتمال دارد بر بدن انسان و وزن تاثیرگذار باشد افزایش اشتهای افراد است که باعث می‌شود آنها میل به غذا خوردن بیشتر داشته باشند. پژوهش‌های در سال ۲۰۱۳ بر روی حیوانات انجام شده بود که محققان بارها آنها را ارزیابی کردند. نتایج این پژوهش ها نشان داد که شیرین‌کننده‌های مصنوعی احتمال دارد نوعی اختلال در روند سیگنال‌هایی که در موقع غذا خوردن مخصوصا غذای پرکالری رخ می دهد ایجاد کند و با این کار باعث شود اشتهای افراد بالا رود به طور عادی طعم های شیرین سیگنالي را به بدن انسان انتقال می‌دهند که یعنی غذا وارد معده شده است.
شیرین کننده های پرکالری احساس فوری و سیری در افراد ایجاد می نمایند و بنابراین فرد غذا خوردن را متوقف می‌کند. زمانی که شیرین کننده کم کالری مصرف می شود همان احساس سیری ایجاد می‌شود اما بدن کالری کمتری دریافت می‌کند. وقتی این اتفاق دائماً رخ دهد بدن به تدریج ارتباط بین طعم شیرین و پرکالری را از یاد می برد. این بدان معناست که غذاهای پرکالری دیگر برای افراد احساس سیری ایجاد نمی نماید به همین علت است که فرد تمايلش به غذا خوردن بیشتر می شود.

4-عوارض آسپارتام بر روی سوخت و ساز

پژوهشگران با بررسی تحقیقاتی که در سال ۲۰۱۳ انجام دادند متوجه شدند همان فرایندی که کنترل روی اشتها را دچار اختلال می کند می تواند فرد را مستعد ابتلا به بیماری های متابولیکی خاص همچون دیابت نوع ۲ کند. با توجه به اینکه اختلال در روند سیگنال دهی بدن باعث می شود که بدن دیگر قادر به درک ارتباط بین هم شیرین و کالری نباشد ممکن است توانایی مدیریت کردن قندهای موجود در رژیم غذایی را کاملاً از دست بدهد. برای اینکه محققان ارتباط بین شیرین کننده های کم کالری و بیماری های متابولیک را پیدا کنند تحقيقی را در سال ۲۰۱۶ بررسی کردند.
بررسی‌ها نشان داد که مصرف بلندمدت شیرین کننده ها احتمال دارد تعادل و تنوع باکتری های ساکن روده را دچار اختلال نماید. این نوع اختلال احتمال دارد به تحمل ناپذیری گلوکز می انجامد که عامل خطرساز برای دیابت نوع ۲ محسوب می‌شود. پژوهشگران با بررسی تحقیقات دیگری که در آن اثرات بعضی از قندها و شیرین کننده‌های خاص بر تحمل گلوکز آزمایش شده بود متوجه شدند که آسپارتام در افراد مبتلا به چاقی تحمل ناپذیری گلوکز بالاتری را شکل می‌دهد.
با این حال هیچ کدام از قند ها و شیرین کننده های آزمایش شده روی وزن افراد سالم تاثیرات منفی نداشتند. لذا می‌توان افزود که مصرف منظم آسپارتام احتمال دارد که تحمل ناپذیری گلوکز را مخصوصاً در کسانی که از قبل دچار اضافه وزن بودند بالا ببرد.
عوارض آسپارتام

5-عوارض آسپارتام بر خلق و خو

آیا آسپارتام می تواند ریسک ابتلا به اختلالات خلقي همچون افسردگی را بالا ببرد. در یک مطالعه قدیمی دانشمندان متوجه شدند که به نظر می‌رسد آسپارتام نشانه ها را در افرادی که قبلا دچار افسردگی بودند بالا می‌برد اما در افرادی که چنین سابقه‌ای نداشتند افزایشی دیده نمی شود. مطالعات در سال ۲۰۱۴ در کسانی که سالم بودند هم نتیجه مشابهی را نشان داد.  ارتباط بین آسپارتام و جنبه‌هایی از سلامت عصبی رفتار در سال ۲۰۰۱ توسط بعضی از محققان بررسی شد از جمله:
سردرد میگرن حالت تحریک پذیری اضطراب و افسردگی بی خوابی. مشخص است که فنیل آلانین موجود در آسپارتام هم احتمال دارد از تولید و آسان سازی ناقل‌های عصبی احساس خوب از بدن مانند سروتونین و دوپامین پیشگیری کند. آن ها همچنین توصیه کردند که آسپارتام احتمال دارد به استرس اکسیداتیو و ترشح کورتیزول منجر شود.  

چه افرادی نباید آسپارتام مصرف کنند؟

براي بعضی از افراد بهتر است که از مصرف آنها خودداری کنند. این افراد شامل موارد زیر می شوند:

افراد مبتلا به فنیل کتونوریا

فنیل کتونوری نوعی اختلال متابولیکی ارثي مي باشد که سطح فنيل آلانيل را در خون بالا می برد. فنيل آلانين نوعی اسید آمینه مهم برای سلول های زنده است. از آنجا که کسانی که مبتلا به این بیماری هستند قادر به سوخت و ساز فنيل آلانين نمی باشد بهتر است از مصرف آن در غذاها و نوشیدنی‌ها پرهيز کرده یا مقدار آن را بسیار محدود کنند. فنيل آلانين یکی از سه ترکیب تشکیل دهنده آسپارتام می باشد. هرچند مصارف فنيل آلانين موجود در آسپارتام ها کمتر از فنيل آلانين موجود در منابع غذایی همچون تخم مرغ گوشت ماهی و محصولات لبنی است.

افراد دچار دیسکینزی تاخیری

دیسکینزی تاخیری نوعی اختلال عصبی میباشد که سبب تکان های ناگهانی و غیر قابل کنترل در بدن و صورت است. این مشکل بیشتر اوقات به علت استفاده بلند مدت از داروهای ضد روان پریشی و سایکو ایجاد می شود. بعضی از تحقیقات درباره علت ایجاد این بیماری نشان می‌دهد که فنيل آلانين احتمال دارد سبب تحریک این نشانه ها شود.  

عوارض آسپارتام | سخن آخر

اسپارتام یک نوع قند مصنوعی است که سالهای زیادی در غذاها و نوشیدنی ها و در صنایع غذایی مورد استفاده قرار می گیرد. با این حال فواید و مضرات آن همچنان مورد بحث است. هرچند که توسط بعضی از متخصصین تایید شده است. اگر شما هم میخواهید در مورد این ماده اطلاعات بیشتری داشته باشید بهتر است از یک مشاور کمک بگیرید. برای دریافت خدمات روانشناسی و مشاوره حامی هنر زندگی کلیک کنید.

ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.

تماس با برترین مشاورین ایران