آموزش دفاع از خود به کودک | چگونه دفاع از خود را به کودک یاد بدهیم؟
آیا آموزش دفاع از خود به کودک امری ضروری است؟ شیوع قلدری بین کودکان و در جامعه و مدارس باعث شده برخی والدین به کلاس های دفاع شخصی برای بچه ها روی بیاورند. در مقابل برخی والدین دیگر فکر می کنند کلاس های دفاع شخصی، واکنشی زیاده از حد نسبت به هیاهوی قلدری است. با تصور اینکه این هیاهوی بچگانه است، لزوم آن را ضروری نمی دانند. اما هر دو نوع والدین تا حدی نگاهی سطحی نگرانه به مساله دارند. 

آنچه ما در این جا مد نظر داریم این است که ۹۹ درصد از همه دعواها صد درصد قابل اجتناب است. تا زمانی که کسی به طرف مقابل حمله فیزیکی نكرده باشد، با تهدید كلامی، فریاد کشیدن یا كاملاً دور شدن از مهاجم، همه چیز حل می شود. والدین می توانند برای رسیدن به بینش درست در این زمینه و رهایی از سردرگمی در خصوص مفید یا مضر بودن آموزش دفاع از خود به کودک، با مشاوران کودک موضوع را مطرح و به پاسخی درست و روشن برسند. برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص مــشاوره کودک کلیک کنید.  

تماس با مشاور


روش های مختلف آموزش دفاع از خود به کودک

برای دفاع کردن از خود در مقابل زورگویان و قلدرها، شیوه های مختلفی وجود دارد. اولین روش، اجتناب از تنش و مقابله است. اما اگر تنش ایجاد شد، چه باید کرد؟ چه روش هایی را می توان برای دفاع به کودکان آموزش داد. در ادامه روش هایی را برای آموزش دفاع از خود به کودک شرح داده ایم.

اینفوگرافیک آموزش دفاع از خود به کودک

 اینفوگرافیک آموزش دفاع از خود به کودک

1- آموزش دفاع از خود به کودک | دعوای کلامی یا فریاد کشیدن

محققان حوزه ی تربیتی معتقدند دعوای کلامی یا تنش زدایی با صرفا حرف زدن یا فریاد کشیدن، یکی از ارکان دفاع از خود است. این شیوه غالباً توسط والدین صلح طلب و طرفداران ضد خشونت، نادرست تلقی می شود. برخی از این نظرات مخالف احتمالاً به دلیل خویشتنداری است که برخی والدین در مورد یادگیری صحیح و ابراز وجود کلامی دارند. آنها از ترس بی ادب خطاب شدن فرزندان و یا جلوگیری از دچار شدن فرزندانشان به اختلال شخصیت ضد اجتماعی، چنین شیوه های مسالمت امیزی را به کودکان نشان می دهند.

2- حرف زدن مهم ترین شیوه ی مقابله با زورگویی

در مقوله ی شیوه های ضد زورگویی که معمولاً در مدارس تدریس می شود گفتگو، یکی از پایه های سه گانه ی اصلی برای مقابله با قلدری می باشد. این شیوه همراه با " حرف زدن " و " مقابله ی همزمان " شناخته می شود. محققان معتقدند توانایی کودک در مــهارت ارتباط کلامی یا حرف زدن بدون دادن باج عاطفی به کودک قلدر، مهم است. کودکان باید این مهارت را یاد بگیرند. در ادامه توضیح می دهند فقط در مواقعی که گفتگو ناموفق است باید همه چیز فیزیکی شود.
آن ها می گویند در صورت آسیب دیدن جسمی حق دفاع از خود را دارید. اما این به معنای کوبیدن مشت در بینی فرد زورگو نیست. به هنگام دعــوای کودکان، برای ناظران بیرونی هیچ راهی وجود ندارد که تشخیص دهند کدام کودک زورگو است.اگرچه ما به کسی کتک زدن یا مشت بر صورت زدن را یاد نمی دهیم؛ اما متاسفانه جامعه اغلب مواقع ممکن است خصمانه به نظر بیاید. پژوهشگران علوم تربیتی توصیه می کنند کودکان بهتر است با متجاوزان و قلدرهای محیط خود به درستی مقابله کنند.

3- نزدیک شدن به مهاجم تا حد امکان

بهتر است بچه ها به جای روانه کردن یک مشت، به لحاظ فیزیکی به کودک قلدر نزدیک شوند. دستان خود را به دور بدن مهاجم خود بپیچند به طوری که بیشتر شبیه یک کشتی به سبک جیو- جیتسو باشد. هنگامی که یک کودک خیلی به یک متجاوز نزدیک می شود گزینه های کمتری برای آسیب رساندن قلدر باقی می ماند. صدمه زدن در فاصله ی خیلی نزدیک دشوار است. این شیوه در نهایت از هر دو کودک محافظت می کند. محافظت از هر دو طرف دعوا و کاهش میزان پــرخاشگری کودکان باید هدف اصلی برای اتمام دعوا باشد.

اینفوگرافیک آموزش دفاع از خود به کودک روش های مختلف دفاعی با توجه به سن کودک

 اینفوگرافیک  آموزش دفاع از خود به کودک روش های مختلف دفاعی با توجه به سن کودک

روش آموزش دفاع از خود به کودک در مدرسه

با آموزش مقاومت در برابر فرد قلدر و عدم بروز واکنش های عصبی که قلدرها معمولا به دنبال آن هستند، می توان به نوعی از خود دفاع کرد. چند نمونه از شیوه ها را نام میبریم. به کودک نحوه ی تذکر دادن قاطعانه را که به تنش زدایی کمک می کند، آموزش دهید. برای شبیه سازی موقعیت قلدری و دفاع در برابر آن، از بازی و نقش آفرینی استفاده کنید. برای ایجاد عــوامل بروز استرس در کودکان، حتی الامکان از نقش آفرینی استفاده کنید. این کار به آنها در نحوه ی واکنش نشان دادن به یک زورگو یا فرد پرخاشگر کمک می کند.

آموزش هدفمند برای دفاع از خود به کودک

منفعل بودن را به کودک یاد ندهید. در عوض به آن ها بیاموزید که یک منطقه ی امن برای خود ایجاد کنند و آن را حفظ کنند. کودکان سرانجام یک نقطه ی اشتراک با کودکانی پیدا می کنند که بیشتر آن ها را دوست دارند. کودکان باید بیاموزند با متجاوزی که قلدری اش به سطح فیزیکی رسیده است مقابله کنند تا گزینه های موجود برای حمله را کاهش دهند. کودک را در یک برنامه ی هدفمند ضد زورگویی یا ورزش های رزمی ثبت نام کنید. این کار در افزایش اعــتماد به نفس کودکان بسیار موثر است. با آموزش های خاص، کودکان می توانند فرد قلدر را به تسلیم شدن، وا دارند. دریافت این آموزش نیاز به سرمایه گذاری زمانی و مالی دارد.
دفاع از خود

اگر امکان آموزش ورزش رزمی وجود نداشت چه کنیم؟

محققان خاطرنشان می کنند والدینی که قادر نیستند یا نمی خواهند کودک خود را در یک ورزش رزمی یا آموزش ضد زورگویی قرار دهند، حداقل باید از بازی های خلاقانه و متفاوت قلدری در کودکان به گونه ای استفاده کنند که برای موقعیت واقعی احساس آمادگی کنند. به هر حال شبیه سازی بهترین روش آمــوزش به کودکان است. اگر هرگز تمرین نکنند، نمی توان از کودکان انتظار داشت که به گونه ای مناسب عکس العمل نشان دهند.
نکته مهم در این مورد بازی های نقش آفرین این است که دفاع کلامی جزء آن نیست. در این تمرین ها باید بیشتر انرژی روی حرکات فیزیکی مناسب برای مقابله و نه حمله، صرف شود. اگربه عنوان والد برایتان مهم است که کودک دفاع را بیاموزد باید کمی وقت بگذارید. کمی به کودک فشار بیاورید. مطمئنا می توانید از آن نتیجه خوبی بگیرید. پیشنهاد می کنیم در این رابطه مقاله تــربیت فرزندان موفق را مطالعه فرمایید. 

دفاع کردن بدون قلدری به کودکان

در این بخش در مورد بچه های کوچکتر خصوصا در مورد تــربیت کودک 2 تا 3 سال صحبت می کنیم که به اندازه کافی بالغ نیستند. آن ها به سن مناسب برای شرکت در کلاس های دفاع شخصی و یا آموزش های مربوطه نرسیده اند. به عنوان مثال کودک دو و نیم ساله ای که کمی هم ضعیف است از پسرعموهای بزرگتر و یا کوچکتر زورگویی می بیند. اینکه آنها اسباب بازی یا غذای او را بگیرند مشکل حادی نیست. اما آنچه میتواند مهم باشد این است که آنها او را کتک بزنند. او را به خاطر یک لقمه ی نان گاز بگیرند یا او را هل بدهند. مخصوصاً اگر در حال دویدن باشد که احتمال زمین خوردن و آسیب جدی وجود دارد. چه چیزی می تواند به این کودک بیاموزد که از خود دفاع کند ، بدون اینکه قلدر شود؟

شکایت کردن یا فرار کردن کودک

در گذشته دو تکنیک برای کودکان در معرض قلدری که به اندازه کافی جواب می داد عبارت بود از : ترک وضعیت ( فرار با گریه) و شکایت به یک بزرگسال، اعم از والدین یا مسئولین محیط آموزشی. هر دوی این شیوه ها به ارزیابی سریع اوضاع توسط والدین وابسته هستند. اینکه بزرگسالان ببینید چه کسی مقصر اصلی و آغازگر دعوا بوده است. در دراز مدت این امر کودک را به حضور اطرافیان برای دفاع از خود وابسته می کند.
با نگاه به آینده، اگر او به مدرسه برود و درگیر یک چالش سخت تر بشود، ممکن است یک انتخاب آسان برای آزار و اذیت قلدرها باشد. در نتیجه او همیشه بازنده ی جنگ زورگویی ها خواهد شد. ما می خواهیم او شخصیتی قوی داشته باشد و مهارت و اعتماد به نفس لازم را برای مواجه شدن داشته باشد. بدون تخریب و تبدیل شدن به یک قلدر دیگر. پیشنهاد می کنیم در این رابطه مقاله چـگونه شخصیت قوی داشته باشیم؟را مطالعه فرمایید.

آموزش دفاع از خود برای کودکان کم سن

به طور کلی، در سنین بسیار پایین وظیفه ی کودک نیست که از خود دفاع کند. این مسئولیت والدین است که اطمینان حاصل کنند محیط بازی اطراف کودک امن است. باید مطمئن شوند کودک آسیب نمی بیند. موضوعی که می توانید روی آن تمرکز کنید این است که به همه بچه هایی که با هم بازی می کنند اصــول اخلاقی را با توجه به شرایط و سن آن ها بیاموزید.

نهادینه کردن اصول دفاعی در کودک با بازی

درونی کردن برخی رفتارها در قالب بازی ها بسیار خوب جواب می دهد. به عنوان مثال، اگر کودکی وقتی که او را قلقلک می دهید، درخواست توقف می دهد، باید سریعاً متوقف شوید و بگویید "خوب شما از من خواستید که متوقف شوم، بنابراین منم بلافاصله متوقف شدم." بازی هایی از این دست برای کودکان ترتیب دهید. به محض درخواست توقف، توقف کنید. یک پاسخ متداول هوشمندانه که از بچه های بزرگتر می شنوید این است: من تمام نکردم چون تو به طور واضخ نخواستی. در این موارد باید به کودک بگویید که تو باید خودت بفهمی.  سپس کودک نقض کننده را بیرون از بازی - تایم اوت - کنید. توضیح دهید دلیل اخراجشان از بازی، نقض قانون بازی بوده است. آموزش این نوع مرزها به ویژه برای آموزش و پرورش مهارت های ارتباطی کودکان ، بسیار مهم است.  

کودکان استثنایی و آموزش دفاعی

کودکان استثنایی و کودکانی که متفاوت از گروه خود، فکر و رفتار فکر می کنند، اغلب مورد آزار و اذیت قرار می گیرند. خانواده ها و معلمان نمی توانند همیشه شخصاً آن جا حاضر باشند تا جلوی آزار را بگیرند. اما چیزهایی وجود دارد که می توانید با آموزش آن ها، برای کمک به بچه ها در دفاع از خود سهیم باشید. در ادامه به چند راهکار اشاره خواهیم کرد. برای مطالعه بیشتر در مورد کودکان استثنایی کلیک نمایید.

آگاهی دادن به کودکان

اولین و مهم ترین قدم این است که مطمئن شوید بچه ها می دانند زورگویی چیست. قلدری، رفتار جدی و آسیب زایی است که بیش از یک بار اتفاق می افتد. این کار توسط شخصی با قدرت بیشتر انجام می شود. معمولا در تمام زمینه ها میتوانند زورگویی را نشان بدهند. بچه ها ممکن است در دانستن اینکه چه کسی قلدر است، مشکل داشته باشند. توضیح بدهید که قلدرها می توانند شخصیت کاریزماتیک داشته باشند یا دوستان و اطرافیانشان به شکلی اغراق آمیز این افراد را تایید کنند و رفتارهای به ظاهر ساده ی ​​آنها را تشویق می کنند. اما در هر صورت معنای رفتار قلدرمابانه کاملا مشخص و واضح است.

گوش سپردن و ابراز همدلی

بچه ها معمولا کلماتی را برای نامگذاری این زورگویی ها دارند. مطمئن شوید که بچه ها می دانند برای درمیان گذاشتن این تجاوزها و قلدری ها با شما مشکلی نخواهند داشت. اگر آن ها به شما اعتماد کردند و از آزارها حرف زدند، احــساسات آنها را تأیید کنید. بگویید " آزار و اذیت درست نیست " و " شما مستحق این آزار نیستید ". به بچه ها بگویید مراحلی وجود دارد که می توانند برای متوقف کردن ازارها انجام دهند. برای کمک به محافظت از بچه ها در برابر زورگویی ها، با معلمان، مربیان یا بزرگسالان معتمد دیگر همفکری و همکاری کنید.

آموزش دفاع از خود به کودک استثنایی

هیچ كودكی مستحق این نیست كه تحت فشار و زورگویی قرار بگیرد. در عین حال اگر تحت خشونت و آزار قرار گرفت باید در موقعیت های آزاردهنده توانایی مقابله ی مناسب را داشته باشد. آموزش به کودک در مورد زمان و چگونگی دفاع از خود در موقعیت های فشارزا، بخشی از کمک به او برای دستیابی به شخصیت و ویژگی های یک کــودک سالم و متعادل بین دیگر همسالانش است.
کودکان، به ویژه توسط بزرگسالان، می توانند به راحتی مرعوب شوند. اما کودکان نیز می توانند همسن خود را مرعوب کنند. آموزش چگونگی بلند فریاد کشیدن، ایستادگی برای دفاع از خود و حتی فرار کردن از موقعیتی که کودک به آن قرار دارد، در واقع مجهز کردن کودک به ابزاری مانند جرات مندی است جهت پاسخگویی در دفاع از خودش. اینکه هروقت زمان آن فرا برسد می تواند از خود مراقبت کند.  پینشنهاد می کنیم برای کسب اطلاعات بیشتر مقاله جـرات مندی چیست؟ را مطالعه فرمایید.

آموزش دفاع از خود در مقطع پیش دبستانی

معمولا وقتی به دفاع از خود فکر می کنیم همیشه به دنبال کاربرد استراتژی های بدنی و درگیری های فیزیکی هستیم. اما بیشتر اوقات دفاع از خود به معنای این است که بتوانید با طرف خود صحبت کنید. اگر به کودک پیش دبستانی خود بیاموزید که بیان احساسات اشکالی ندارد، باعث می شود احساسات و نیازهایشان را مهم بداند. بعد از مهم شمردن احساساتش یاد می گیرد آنها را به زبان بیاورد. داشتن حدود و مرزهای مشخص به کودک کوچک شما نشان می دهد زندگی قوانینی دارد که در مورد همه اعمال می شود.
یادگیری نوبت گرفتن، به اشتراک گذاشتن داشته ها و دور شدن از یک کودک خشن یا خودخواه می تواند شروع ابراز و دفاع از خود باشد. مجبور کردن یک کودک خردسال به تسلیم شدن در برابر دیگری همیشه ایده خوبی نیست. کودک بسیار خردسال همیشه نباید تسلیم یک همبازی شود. این روش تربیتی می تواند موجب بروز عــزت نفس پایین او در بزرگسالی شود.

رفتار های احتمالی کودکان پیش دبستانی

ضربه زدن یا عقب راندن برای کودکان نوپا اشکالی ندارد. اما دور شدن از یک کودک زورگو ​​با گفتن کلماتی که نشان از اذیت شدن دارد ، می تواند به کودک در پیدا کردن راه حلی که بدون تشدید شرایط منظورش را انتقال می دهد ، کمک کند. بطور مثال در موقعیت آزاردهنده با صدای بلند بگوید " نکن ! " . این روش به او می آموزد که در بیشتر مواقع می توانند با کلمات از خود دفاع کنند و از مشکلات دور شوند. همچنین ، به کودک خود بگویید که مطمئن باشد اگر در مورد وضعیتی که او را آزار می دهد با شما صحبت کند از او حمایت می کنید. به او بیاموزید کمک گرفتن از یک فرد بزرگتر، روش هوشمندانه برای مقابله با ســوء استفاده دیگران است . 

آموزش دفاع از خود به کودک با توجه به سن کودک

بطور کلی در خانه محدودیت ها و مرزهای مشخصی داشته باشید تا نشان دهید زندگی دارای قوانین است. به کودکان بگویید که احساس خشم ، صدمه دیدن و سردرگمی طبیعی است. کودک بسیار خردسال در عین حال که باید تقسیم کردن و به اشتراک گذاشتن را یاد بگیرد، نباید اجباری هم برای همیشه تسلیم شدن و تسلیم کردن اشیا خود به دیگری داشته باشد. به کودک خود کمک کنید عبارات مناسبی را برای بیان موقعیتی که در آن‌گیر کرده است پیدا کند. مسلما در این میان توجه به ســن تربیت کودک بسیار حائز اهمیت است.
دفاع از خود

آموزش دفاع از خود برای کودکان بالای از سه سال

کودکان خردسال در سن مدرسه تصور بهتری از حقوق خود دارند. اگر احساس کنند فشار بیش از حدی به آنها وارد می شود ، خیلی سریع عبارات کلیدی اموخته شده را به زبان می اورند. مانند اینکه " من کاری را که تو انجام دادی دوست ندارم. لطفاً دوباره این کار را نکن ". این شیوه به آنها کمک می کند تا خودشان با شرایط کنار بیایند. کودکان ۷ - ۵ ساله در این زمینه به کمک بیشتری نیاز دارند. تمرین در خانه با بازی می تواند به آنها کمک کند تا پاسخ خود را نسبت به یک موقعیت دشوار یا شخص آزارگر تکرار کنند. فقط با تمرین می توانید برخی از ترس ها و عصبانیت کودک را از بین ببرید. با مطالعه در زمینه  تـربیت کودک 3 تا 4 سال اطلاعات بیشتری کسب خواهید کرد.

آموزش کودکان بالای هفت سال

کودکان ۸ و ۹ ساله همچنان در حال یادگیری این هستند که چگونه از زورگویی ها دور بمانند. چیزی به سادگی بازی با یک گروه آرام تر یا پرداختن به یک فعالیت دیگر، می تواند از مشکلات پیش رو جلوگیری کند. بسیاری از مدارس در این سطح برنامه های ضد زورگویی یا ضد خشونت را آغاز می کنند. با این حال ، ممکن است مواردی پیش بیاید که باید به کودک خود کمک کنید. با زورگویی های مکرر در سطح بزرگسالان، باید برخورد شود. رفتارها یا سخنان آزار دهنده و تهدیدآمیز ، هرگز نباید نادیده گرفته شوند.
شما تمام آنچه فرزند خردسالتان بین خود و جهان میبیند، هستید. باید حامی امن و مطمینی باشید. بسته به فلسفه شخصی شما، ممکن است لازم باشد به فرزند خود اجازه دهید تا به عنوان آخرین چاره در برخورد با شخصیت ضد اجتماعی افراد با آن ها مبارزه کند. به آموزش و تمرین استراتژی های دفاع کلامی ادامه دهید، در صورت بروز رفتار آزار دهنده و تهدیدآمیز ، شخصا از فرزند خود دفاع کنید، به آن ها بگویید که مبارزه ی فیزیکی آخرین چاره است. اگر لازم شد به ندرت باید از آن استفاده کنیم.

پایه های بعد از مقطع ابتدایی

كودكان بزرگتر از دوره ابتدایی، خودشان از حقوق خود و دیگران آگاهی زیادی دارند و با اصول درست رفــتار با دیگران آشنا هستند. آن ها همچنین بهتر می توانند مسائل را منصفانه بیان کنند و در صورت لزوم از خود دفاع کنند. در این سن آن ها همچنین می توانند سهم خودشان را در یک موقعیت مهم دانسته و اگر کاری برای جلوگیری از درگیری وجود دارد انجام می دهند. کودکان بر اساس آنچه در گذشته مشاهده کرده اند و آگاهی بیشتر از علت و معلول اتفاقات، سرانجام در مدرسه یا زمین بازی یک منطقه ی امن برای خود پیدا می کنند که کسی به آن ها آسیب نرساند.  

سخن آخر

اگر به نظر می رسد فرزند شما معمولا بیش از حد قربانی قلدری ها می شود، یک راه این است که بخواهید او را با نوعی ورزش رزمی یا دفاع از خود به شیوه ی ورزشی آشنا کنید. این احتمال وجود دارد که هرگز مجبور به استفاده از آن نشوند، اما دانستن اینکه مجهز به یک شیوه ی دفاع فیزیکی از خود هستند، می تواند اعتماد به نفس و خــودباوری ایجاد کند.
یادگیری هنرهای رزمی می تواند یک فعالیت خانوادگی باشد که برای همه نیز سرگرم کننده و مفید است. اگر فرزند شما هر زمان نیاز به دفاع فیزیکی از خود داشته باشد ، مجهز خواهد بود باز هم در صورت ادامه ی مشکلات یا ترس در کودک توسط قلدرها، از صحبت با معلمان کودک یا سایر پرسنل مدرسه دریغ نکنید. به یاد داشته باشید - کودک شما در این سن همچنان به نظارت قابل اعتماد شما نیاز دارد. در آخر بهترین گزینه برای کسب اطلاعات دقیق، مشاوره کودک توسط مشاوران مجرب مرکز حامی هنر زندگی است. برای کسب اطلاعات در زمینه مشاوره تلفنی کلیک کنید.

 

ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.

تماس با برترین مشاورین ایران