درمان علائم افسردگی در کودکان چهار ساله | علائم و علل
درمان علائم افسردگی در کودکان چهار ساله چگونه امکان پذیر است؟ آیا افسردگی در زیر چهار سال هم ممکن است؟  تحقیقات بحث برانگیز و نوظهوری نشان می دهند که کودکان در سن سه سالگی می توانند معیارهای بالینی اختلال افسردگی اساسی(MDD) را برآورد کنند. محققان درحال کشف هستند که کودکان افسرده الگوهای فعال سازی مغز را بسیار شبیه به الگوهای مشاهده شده در بزرگسالان مبتلا به این اختلال نشان می دهند.  

تماس با مشاور

افسردگی در کودکان 4ساله

روان پزشک کودکان به نام دکتر جوآن لوبی مدیر برنامه رشد عاطفی اولیه در دانشگاه واشنگتن در سنت لوئیس تقریبا دو دهه است که روی افسردگی در کودکان پیش دبستانی مطالعه می کند. او گفته است که تجربه بالینی اش با دیدگاه بسیاری از روانشناسان رشد که معتقدندکودکان خردسال صلاحیت عاطفی یا شناختی برای تجربه افسردگی را ندارند در تضاد است. لویی می گوید وقتی به این فکر می کنید بیشتر علائم افسردگی از نظر رشدی گسترده هستند. غمگینی و تحریک پذیری می تواند در هر سنی از نوزادی تا سنین بسیار بالا رخ دهد.
اما تصور می شود علائمی مانند آنهدونیا مشکلات بزرگسالان باشد زیرااغلب از آن به عنوان کاهش میل جنسی صحبت می شود. این بدیهی است که در کودکان خردسال چنین چیزی اتفاق نمی افتد اما وقتی شما از نظر رشدی آن را به فقدان شادی ترجمه و تعبیر می کنید به ویژه وقتی شادی حالت خلقی غالب کودکان خردسال است یک نشانگر بالینی بسیاری قوی دارید.  

یافته های تحقیقاتی

براساس یافته های تحقیقات جدید کودکان پیش دبستانی افسرده فقط علائم بالینی مترادف با افسردگی بزرگسالان را نشان نمی دهند بلکه الگوهای مشابهی از فعالیت مغز را در هنگام اسکن  با استفاده از تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی  (fMRI) نشان می دهند. در مطالعه که در شماره مارس 2011 مجله اختلالات عاطفی منتشر شد لویی و همکارانش یازده کودک افسرده با میانگین سینی 4  و 5 ساله را اسکن کردند در حالی که کودکان چهره ها را با ابراز احساسات متفاوت مشاهده کرده اند.
این گروه دریافتند که ارتباط معنی داری بین شدت افسردگی و افزایش فعالیت در آمیگدال راست وجود دارد همان الگوی فعالیتی که در بزرگسالان مبتلا به افسردگی مشاهده می شود. لویی معتقد است چیزی در مورد تجربه افسردگی در اوایل دوران کودکی وجود دارد که به نظر می رسد اثر ماندگار در مغزباقی می گذارد. این بچه ها در بزرگسالی نیز احتمال افسردگی بیشتری دارند.
بنابراین این نتایج نشان می دهد که ممکن است نشانگرهای اولیه مغز افسرده وجود داشته باشد که می توان آن ها را در سنین 4 یا 5 سالگی در کودکان شناسایی کرد و ممکن است راه را برای مداخله زودتر بازکند. محقق دیگری نیز وجود دارد دکتر روانشناسی به نام دانیل کلاین که درحال بررس عوامل بالقوه در دوران کودکی است که ممکن است افسردگی مزمن بعدی را پیش بینی کند.
درمان علائم افسردگی در کودکان چهار ساله

درمان علائم افسردگی در کودکان چهار ساله | اولین تجربه افسردگی

دانیل کلاین می گوید وقتی پزشکان از یک فرد افسرده می پرسند که چه زمانی برای اولین بار احساس افسردگی کرده اید آن ها اغلب گزارش می دهندکه در تمام عمر خود احساس افسردگی می کرده اند. مشخص نیست که چه زمانی شروع می شود بنابراین کودکان پیش دبستانی را با هدف شناسایی پیش سازهای رفتاری و عاطفی که بعدا به افسردگی منجر می شود را مطالعه می کند. کلاین در حال حاضر بیش از 600 خانواده از جامعه ی محلی را در یک مطالعه ی طولی دنبال می کند. اگرچه مقدماتی به نظر می رسد چند عامل مهم نقش مهمی در شروع افسردگی در مراحل بعدی زندگی دارند.
کلاین می گوید از نظر خلق و خوی، فقدان شادی و نشاط در موقعیت هایی که بیشتر بچه ها در آن به شدت هیجان زده می شوند و سپس بسیاری از احساس های ترس و غم خودنمایی می کنند. این بچه ها معمولا والدینی دارند که سابقه ی افسردگی دارند و در هنگام گرفتن نوار مغزی شاهد برخی ناهنجاری ها در فعالیت الکتریکی مغز هستیم. اکنون شواهدی وجود دارد که نشان می دهد این الگوها نه لزوما افسردگی بالینی بلکه علائم افسردگی را سه یا چهار سال بعد پیش بینی می کنند. برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه مشاوره افسردگی کلیک کنید.  

نگرانی والدین از مصرف داروهای ضدافسردگی در کودکان

طبیعتا والدین کودکان پیش دبستانی افسرده نگران گزینه های درمانی برای فرزندان خود هستند در حالی که داروهای ضدافسردگی با موفقیت در جمعیت بزرگسال مورد استفاده قرار گفته است نگرانی گسترده ای در مورد استفاده از داروهای ضد افسردگی درجمعیت کودکان وجود دارد کما اینکه در سنین بزرگسال نیز داروهای ضد افسردگی عوارض خاص خود را دارا است. ناگفته نماند توجه به این نکته که کودکان در سنین پایین هستند و مغز آنها دوره های بحرانی رشد را به خودی خود سپری می کند نیز حائز اهمیت است.
دکتر مایکل یاپکو روانشناس بالینی دیگر گفته است مسلما در مورد کودکان وقتی صحبت از درمان های دارویی می شود انواع نگرانی ها به خصوص سن و سطح رشد عصبی و جسمی آن ها وجود دارد. باوجود این نگرانی ها سازمان غذا و دارو تخمین می زند که 7 درصد از داروهای ضدافسردگی همچنان برای کودکان درحال تجویز است.
درحالی که لویی ایده یک درمان دارویی را رد نمی کند آزمایشگاه او در حال حاضر در حال آزمایش یک مداخله اولیه منحصر به فرد به نام « بازی درمانی دوتایی » است. این رویکرد نوآورانه است زیرا کودکان با مراقبان اصلی خودکه از طریق گوش توسط یک درمانگر آموزش می ببیند در تنظیم و رشد روانی و عاطفی کار می کنند. لویی می گوید تاکنون درمان امیدوارکننده بوده است اکنون در حال نوشتن نتایج یک کارآزمایی تصادفی وکنترل شده کوچک هستند که نشان می دهند ممکن است اندازه های اثربزرگی با این مداخله وجود داشته باشد.  

علائم افسردگی در کودکان چیست؟

والدین باید به علائم افسردگی در کودکان توجه کنند:
  • مشکلات رفتاری در مدرسه
  • تغییر در عادات غذایی یا خوابیدن.
  • احساس غم و اندوه یا ناامیدی.
  • عدم علاقه به فعالیت های سرگرم کننده.
  • سطح انرژی پایین یا خستگی عمومی.
  • تغییرات خلقی، مانند تحریک پذیری.
نظرسنجی های ملی از سوی دولت خطر کلی را نشان می دهد. به عنوان مثال، در سال 2019، نزدیک به 9 درصد از دانش آموزان دبیرستانی حداقل یک بار در طول یک سال اقدام به خودکشی کردند. اندیشیدن به خودکشی نیز نسبت به سال های قبل افزایش یافت. اگرچه کمتر رایج است، اما کودکان خردسال نیز اقدام به خودکشی می کنند. برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه علائم افسردگی کلیک کنید.  

تشخیص افسردگی در کودکان

اگر فکر می کنید کودک شما علائم افسردگی یا اضطراب را نشان می دهد با پزشک کودک خود دراین باره صحبت کنید. ممکن است پزشک اطفال شما را برای ارزیابی دقیق تر به یک متخصص سلامت روان ارجاع دهد.  روان پزشک با رد کردن شرایطی که ممکن است باعث مشکلات خلقی کودک شما شود شروع می‌کند. بیماری هایی که باعث علائم افسردگی می شوند عبارتند از:
  • کم خونی
  • ضربه مغزی
  • دیابت
  • صرع
  • کم کاری تیروئید یا پرکاری تیروئید
  • مونونوکلئوز
  • کمبود ویتامین
هیچ آزمایشی برای تشخیص افسردگی وجود ندارد. ارزیابی سلامت روان باید شامل مصاحبه با شما (والدین) و فرزندتان باشد. اطلاعات معلمان، دوستان و همکلاسی ها نیز می تواند تغییرات خلقی و رفتاری فرزند شما را روشن کند.  

درمان افسردگی کودکان 4 ساله

گزینه های درمانی برای کودکان مبتلا به افسردگی مانند بزرگسالان است. روان پزشک کودک شما ممکن است این شیوه های درمانی را توصیه کند:

1- درمان علائم افسردگی در کودکان چهار ساله | روان درمانی

درمان شناختی رفتاری (CBT) نوعی روان درمانی است که می تواند افسردگی را در کودکان درمان کند. CBT به کودکان کمک می کند تا بتوانند بیاموزند مثبت فکر کنند و رفتارهای منفی را کنترل کنند. روش های درمانی بااین روش برای افسردگی کودکان بیشتر در زمینه کاربرگ و درمان های ابزاری است.

2- درمان علائم افسردگی در کودکان چهار ساله | دارو درمانی

(دراین باره نگرانی هایی همواره در میان والدین و روان پزشکان شایع بوده است که در ابتدای مقاله به تفصیل توضیح داده شد) رایج ترین داروهای ضد افسردگی برای کودکان، مهارکننده های انتخابی بازجذب سروتونین(SSRIs) هستند. این داروها سطح سروتونین را در مغز افزایش می دهند. سروتونین یک ماده شیمیایی است که می تواند به افزایش احساس شادی کمک کند. در مورد داروهای ضد افسردگی در کودکان با احتیاط بیشتری استفاده کنید. برخی از کودکان با داروها بهبودی نشان نمی دهند یا حتی ممکن است بیشتر احساس افسردگی کنند.
اگر یک ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی داروهای ضد افسردگی را توصیه می کند، وضعیت کودک خود را از نزدیک تماشا کنید. هرگز اجازه ندهید کودکتان به طور ناگهانی مصرف داروهای ضد افسردگی را قطع کند. انجام این کار می تواند عوارض جانبی جدی ایجاد کند یا افسردگی را بدتر کند.

3- ارتباط موثر والدین با کودک

فرقی نمی کند شما بزرگسال باشید یا کودک، نیاز به صحبت کردن دارید. در رابطه با افسردگی بزرگسالان مزیتی بر کودکان دارند و آن این است که هر زمان اراده کنند صحبت کنند بزرگسالان پای درد های آن ها می نشینند حداقل تا مدتی پس زا ظهور علائم همه برای خدمت رسانی آماده هستند.
اما در مورد کودکان کسی حرف های آن ها را جدی نمی گیرد. اول از همه این که اصلا نمی توانند باور کنند که یک کودک بتواند افسردگی بگیرد، در درجه ی دوم حتی اگر به طور سطحی هم بپذیرند که یک کودک نیز ممکن است افسردگی بگیرد چون درظاهر همه چیز به نظر نرمال می رسد چرا که بعضی از کودکان حتی به بازی های خود ادامه می دهند اما به صورت تنها، والدین احساس می کنند همه چیز خوب است و پزشکان بی جهت همه چیز را زیادی پررنگ جلوه می دهند و نیاز به روان درمانی نیست. شاید یک دلیل دیگر این موضوع انکار والدین باشد، پذیرش این که کودک چهار ساله ی شما افسردگی داشته باشد واقعا سخت و تامل برانگیز است .
اما به هرحال این حقیقت زندگی شما است هرچه سریعتر آن را بپذیرد زودتر می توانید همه ی خانواده را از این مهلکه نجات دهید آن هم با این مزیت نسبت به درمان در بزرگسالی که، این موضوع را یک بار در همین زمان کودکی ریشه کن می کنید. درنتیجه پای صحبت های کودک خود بنشینید. کودک چهارساله توانایی صحبت کردن در مورد مشکلات روزمره راهم به سختی دارد و به تازگی واژگان او به تعداد مقبولی رسیده است درنتیجه به او کمک کنید که احساسات خود را به روشنی بیان کند.
درمان علائم افسردگی در کودکان چهار ساله

4- بیان احساسات از طریق نقاشی

اگر نمی تواند کلمات را به خوبی ادا کند سعی کنید دفتر نقاشی به او بدهید و بگذارید احساسات خودش را روی آن به تصویر بکشد. دقت کنید از چه رنگ هایی استفاده می کند، چه تصویرهایی خلق می کند. از تمام آن ها برای صحبت زدن استفاده کنید.
سعی کنید لحن کلام و زبان بدنتان حتی اگر از داخل تحت فشار بوده و احساس غم سنگینی می کنید به ظاهر شما سرایت نکند سعی کنید طوری رفتار نکنید که کودک که به شما اطمینان کامل دارد با خود بگوید خب پس اگر مامان دارد گریه می کند یعنی وضع من خیلی خراب است! سعی کنید غم های خود را با همسرتان درمیان بگذارید. در این زمینه میتوانید از مشاوره کودک نیز بهره مند شوید.
وقت مشاوره بگیرید هرکاری که لازم است برای بودن یک مادر پرانرژی برای فرزندتان انجام دهید. هیچ چیز مثل یک والد شاداب بودن، سنگ صبور بودن و همدم بودن نمی تواند بر حال عمومی فرزند شما تاثیرگذار باشد. شب ها سعی کنید درکنارش باشید تا به خواب برود آرامش خود را در مقابل قشقرش ها یا بهانه گیری هایش در زمان خواب حفظ کنید چرا که احتمالا کودکان افسرده مشکلات به خواب رفتن نیز داشته باشند. در یک کلام رفیق فرزندتان باشید تا از این مرحله ی سخت عبور کند و هر زمان که به عقب بازگشت از شما به عنوان قهرمان زندگی اش یاد کند.  

سخن پایانی درمورد درمان علائم افسردگی در کودکان چهار ساله

باتوجه به آن چه تاکنون گفته شد بهتر است به کودک خود دقت کنید. اگر زندگی خوبی دارید، والدین خوبی برای فرزندتان هستید درخانه ی شما اصلا دعوا ومشاجره مشاهده نمی شود که هیچ صحبت این بخش انتهایی مقاله با شما نیست. اما اگر والدینی هستید که هر شب در خانه میدان جنگ درست می کنید. در دعوا از هیچ چیز مضائقه نمی کنید از فحاشی، کتک زدن، داد زدن و ... درکنار این رفتارهای تهاجمی و پرخاشگرانه، دست کودک خود را میان دعوا می کشید که این بچه برای من است و آن یکی والد نیز به همین شکل، بدانید که شما و رفتارتان تبدیل به ماشه چکان افسردگی در کودکتان شده اید.
اگرچه تحقیقات نشانگر این نکته است که کودکان می توانند به صورت ژنتیکی می توانند این اختلالات را داشته باشند اما به هر ترتیب استرسور خاصی همیشه وجود دارد که این ژن را فعال می کند. پس لطفا اندکی بیشتر دقت کنید و مسئولیت پذیرتر باشید. اگر شما هم در راستای این موضوع مسئله ای دارید، می توانید از مشاوران و روانشناسان در این مورد کمک بگیرید. برای کسب اطلاعات بیشتر از مشاوره روانشناسی کلیک کنید.

ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.

تماس با برترین مشاورین ایران