احساسات ناخوشایند | انواع احساس منفی و راه های کنترل آنها
آیا احساسات ناخوشایند را می شناسید و می دانید چطور باید با آن ها مقابله کنید؟ احساسات بخشی از مقوله انسان بودن است. تمام انسان های زنده با احساسات پیچیده و گاها ناخوشایند درگیر می شوند. احساسات ناخوشایند می تواند مشکلات روحی و جسمی متعددی را برای شما ایجاد کند و حتی گاهی توان زندگی کردن را از شما بگیرند. شناخت انواع احساسات به خصوص احساسات ناخوشایند قدم مهمی است که می توانید برای زندگی بهتر بردارید. شناخت احساسات به شما کمک می کند خودتان را بهتر بشناسید و یا به زبان دیگر به خودشناسی و خودآگاهی برسید. برای دریافت مشاوره تلفنی فردی کلیک کنید.

تماس با مشاور


احساسات چیست؟

احساسات جز جدایی ناپذیر زندگی انسان هستند. بدون احساس زندگی برای هر فردی سخت و حتی غیرممکن می شود. احتمالا شما هم مانند هر شخص دیگری با مقوله احساسات آشنا هستید اما زمانی که این سوال مطرح می شود که احساسات چیست؟ شاید به سختی بتوانید به آن پاسخ دهید. تعریف مفاهیم غیر مادی در علم روانشناسی بسیار سخت تر از مفاهیم مادی است به همین دلیل تعاریف متفاوتی برای مقوله احساسات وجود دارد. احساس در لغت به معنی آگاهی و درک است. به طور کلی احساسات یک مقوله پیچیده روانشناختی است که در واکنش به یک محرک خاص ایجاد می شود. مثلا شما در مواجهه با یک حیوان وحشی دچار احساس ترس می شوید. بعضی از احساسات نمود بیرونی دارند و بر رفتار تاثیر میگذارند. مثلا احساس ترس شدید ممکن است به رفتار فرار یا بیهوشی بیانجامد. احساسات متفاوت بر مغز و وضعیت جسمانی انسان نیز تاثیر می گذارند.

انواع احساسات

دسته بندی های متفاوتی از انواع احساسات وجود دارد. اما در یک دسته بندی کلی می توان احساسات را به دو دسته احساسات خوشایند و ناخوشایند تقسیم کرد. این دسته بندی بر اساس تجربیاتی است که انسان ها پس از مواجهه با یک احساس از سر می گذرانند.
  • احساسات خوشایند: احساساتی که تاثیر مثبتی بر مغز و جسم انسان دارند. برخی از احساسات خوشایند عبارتند از: عشق، احترام، امید، لذت، آرامش، امنی، صمیمیت، انگیزه، محبت، اعتماد به نفس، رضایت، جرئت، احساس دوست داشتنی بودن و...
  • احساسات ناخوشایند: احساساتی که تاثیر منفی ای بر ذهن و وضعیت فیزیولوژیک می گذارنند. برخی از احساسات ناخوشایند عبارتند از: درد، ترس، غم، دلتنگی، خشم، گرانی، حسادت، احساس گناه، خجالت، خودکم بینی، ضعف، سردرگمی و... 

احساسات اصلی

روانشناسان معتقدند که انسان ها چهار نوع احساس پایه دارند. این احساسات از کودکی شکل می گیرند و باعث بقای انسان می شوند. براساس نظریات روانشناسی باقی احساسات ترکیبی از این چهار احساس اصلی هستند. این چهار احساس عبارتند از: ترس، غم، خشم و شادی. اگر به رفتار یک نوزاد چند ماهه دقت کنید این احساسات را درون او مشاهده می کنید. مثلا یک نوزاد زمانی که شیر می خورد احساس رضایت دارد و ممکن است لبخند بزند. همین نوزاد زمانی که گرسنه باشد خشمگین می شود و جیغ میزند. برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه روانشناسی کودک کلیک کنید. بیشتر انسان ها برای توصیف احساسات خود از احساسات اصلی استفاده می کنند. مثلا ممکن است مشاهده کنید که یک بزرگسال می گوید از اخراج شدن می ترسم یا اگر اخراج بشوم غمگین خواهم شد. از بین این 4 نوع احساس تنها احساس شادی یک احساس خوشایند است و باقی احساسات در دسته احساسات ناخوشایند قرار می گیرند.
احساسات اصلی

تاثیر نگرش بر احساسات

احتمالا برای شما هم جالب باشد که بدانید نگرش انسان بر نوع احساسی که تجربه می کند تاثیر گزار است. این یعنی دو نفر با دو نگرش متفاوت می توانند نسبت به یک موضوع واحد احساسات متفاوتی داشته باشند. برای مثال یک شخص خوش بین وقتی در خیابان در حال راه رفتن است و یک آجر جلوی پایش می افتد به این فکر می کند که خوش شانس بوده اما یک شخص بدبین در چنین شرایطی احساس بدبختی و بدشانسی می کند. هرچقدر روحیه بهتری داشته باشید و روی تقویت احساسات مثبت تر درخود کار کنید، نسبت به اتفاقات متفاوت نیز احساسات بهتری خواهید داشت.  

احساسات ناخوشایند

در ادامه با به بررسی برخی از احساسات ناخوشایند می پردازیم. آشنایی با این احساسات به شما کمک می کند راحت تر با آن ها کنار بیایید.

1-احساس غم

احساس غم یکی از مهم ترین احساسات ناخوشایند انسانی و یکی از احساسات اصلی انسان است. همه افراد ممکن است در یک دوره کوتاه یا طولانی با احساس غم درگیر شوند. احساس غم می تواند احساسات ناخوشایند دیگری مانند خودکم بینی، حقارت، بی میلی و بی انگیزگی را به وجود بیاورد. غم تاثیرات منفی زیادی بر انسان دارد. اگر احساس غم به صورت طولانی ادامه دار شده و درمان نشود به افسردگی و دیگر اختلالات روانی منجر می شود. غم ریشه های متفاوتی دارد. برخی از افراد غمگین می شوند چون با یک رویداد دردناک مواجه شده اند و برخی دیگر غمگین می شوند ون دچار مشکلات فیزیولوژیک شده اند. غم معمولا با رفتار هایی نظیر گریه کردن، انزواطلبی، سکوت و خستگی نمود پیدا می کند.

2-احساس ترس

احساس ترس گرچه یک احساس ناخوشایند است اما باعث بقای انسان می شود. اگر احساس ترس وجود نداشت انسان توسط حیوانات وحشی، ارتفاع و خطرات دیگر به راحتی کشته می شدند. احساس ترس در مواجهه با محرک های ترسناک و ناگهانی ایجاد می شود. طولانی شدن احساس ترس نیز می تواند برای شما خطرآفرین باشد. اگر شما در یک دوره طولانی احساس ترس را تجربه کرده باشید ممکن است به اختلالات اضطرابی و استرس مداوم دچار شوید. ترس نشانه های جسمانی متفاوتی دارد. برخی از این نشانه ها عبارتند از: تند شدن ضربان قلب، تنفس سریع، گشاد شدن مردمک چشم ها، فرار، لرزش اندام، جیغ کشیدن یا میخکوب شدن، انقباض و سفتی عضلات.

3-احساس خشم

خشم یکی از احساسات اصلی و ناخوشایند انسان است که می تواند قدرت فکر کردن و تصمیم گیری منطقی را از افراد بگیرد. خشم به دلایل متفاوتی ایجاد می شود اما یکی از دلایل اصلی به وجود آمدن خشم عدم احساس ناامنی است. ترس و غم نیز می تواند باعث خشم شود. مثلا اگر شما در یک رابطه آسیب زننده قرار بگیرید پس از تجربه احساس غم و ترس دچار احساس خشم خواهید شد. افرادی که احساس خشم زیادی را تجربه می کنند معمولا در ارتباطات اجتماعی دچار مشکل می شوند. خشم می تواند سلامت جسمانی و روانی شما را بهم بریزد. افرادی که بیشتر از دیگران دچار خشم می شوند به احتمال بیشتری دچار سکته، بیماری های قلبی و دیابت خواهند شد. علاوه بر این احساس خشم در دراز مدت می تواند باعث بیماری های روانی ای نظیر اختلال افسردگی دو قطبی، اعتیاد و دیگر اختلالات شخصیت شود. نمود های جسمانی خشم: جمع شدن خون در سر و قرمز شدن صورت، اخم کردن، اعمال خشونت مانند مشت زدن یا چیزی را شکستن، فریاد کشیدن. خشم به اندازه متعادل یک احساس لازم و ضروری است اما اگر بیش ار حد ادامه پیدا کرده و بالا رود خطرساز می شود. اگر شما مدام دچار احساس خشم می شوید و توان لازم برای کنترل خشم خود را ندارید بهتر است با یک مشاور مشورت کنید.

4-احساس نفرت

همه انسان ها ممکن است در مواجهه با یک موقعیت یا یک شخص خاص دچار احساس نفرت شوند. مثلا زمانی که یک بوی بد را حس می کنید دچار احساس نفرت یا بیزاری می شوید. این احساس گرچه که یک احساس ناخوشایند است اما دچار شدن به احساسات ناخوشایند یک امر اجتناب ناپذیر در زندگی است. نمود های جسمی احساس نفرت یا بیزاری: دوری، روی برگرداندن، جمع شدن اعضای صورت، حالت تهوع و استفراغ، به زبان آوردن کلماتی برای بیان انزجار و ...

چرخه احساسات چلاچیک

چرخه احساسات اولین بار توسط رابرت چلاچیک مطرح شد. چلاچیک استاد بازنشسته روانششناسی ک دکتری خود را از دانشگاه معروف کلمبیا اخذ کرده یکی از روانشناسان مطرح عصر حاضر شناخته می شود. این روانشناس معتقد بود احساسات انسان در نقطه مقابل هم قرار می گیرند و 8 احساس متفاوت و متقابل را به عنوان احساسات اساسی انسان معرفی کرد:
  • احساس شادی در مقابل احساس ترس و ناامنی
  • احساس اعتماد در مقابل احساس بیزاری و نفرت
  • احساس ترس در مقابل احساس خشم و انزجار. برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه غلبه بر ترس کلیک کنید.
  • احساس هیجان زدگی و غافلگیری در برابر احساس انتظار
نکته مهم در تقسیم بندی چلاچیک این بود که توانست احساسات متفاوت را از ساده به پیچیده دسته بندی کند. علاوه بر این تقسیم بندی او ثابت می کرد احساسات می توانند به صورتی ترکیبی و مختلط پدید آیند. مثلا احساس شادی و اعتماد باعث به وجود آمدن احساس عشق در انسان می شود.در ادامه با برخی از احساسات ترکیبی در تقسیم بندی چلاچیک آشنا می شوید:
  • شادی + اعتماد= عشق
  • شادی + پیش بینی= خوشبینی
  • پیش بینی + عصبانیت= هجوم و پرخاشگری. برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه تست پرخاشگری در بزرگسالان کلیک کنید.
  • عصبانیت+ نفرت= اهانت
  • اعتماد + ترس= تسلیم شدن
 تاثیر احساسات ناخوشایند بر جسم

تاثیر احساسات ناخوشایند بر جسم

پژوهش های متخصصین حوزه سلامت روان نشان داده احساسات مختلف تاثیرات متفاوتی بر عملکرد مغز می گذارند. احتمالا به همین دلیل است که احساسات خوشایند به شما انرژی می دهند و احساسات ناخوشایند انرژی شما را می گیرند. در واقع احساسات متفاوت فرکانس های مغزی و عملکرد مغز را تحت تاثیر قرار داده و تغییر می دهند. مثلا زمانی که شما در یکی از روابط اجتماعی مثبت و خوشایند قرار می گیرید مغز شما به گونه ای عمل می کند که عملکرد ارتباطی موثرتری داشته باشید. یا زمانی که در یک موقعیت خطر قرار گرفت و احساس ترس می کنید مغز شما به گونه ای عمل می کند که بتوانید از خودتان محافظت کنید. احساسات ناخوشایند می توانند تاثیر منفی زیادی بر عملکرد جسمی بگذارند. در ادامه با برخی از این تاثیرات آشنا خواهید شد:
  • خشم: احساس خشم باعث بی خوابی، سردرد، مشکلات گوارشی، دل درد کاذب، مشکلات پوستی و مشکل در سیستم خون رسانی بدن می شود.
  • غم و افسردگی: غم باعث افت انرژی بدن، اختلالات خواب و اختلالات مربوط به اشتها می شود و از این طریق عملکرد مثبت بدن را بر هم می زند.
  • ترس: معمولا انسان ها در مواجهه با ترس شدید دچار رنگ پریدگی می شوند. دلیل این امر این است که بدن انسان به گونه ای طراحی شده که در مواجهه با ترس کل حجم خون را در ماهیچه های دست و پا متمرکز کند تا فرد بتواند از موقعیت خطر گریخته یا با عامل خطر مقابله فیزیکی کند.
  • نفرت: احساس نفرت و انزجار باعث حالت تهوع، بالا رفتن ضربان قلب و احساس سوزش در ناحیه معده می شود.
  • حسادت: حسادت باعث افزایش فشار خون و مشکلات قلبی می شود. حسادت در نوع شدید می تواند باعث کم اشتهایی، تغییر وزن، بی خوابی و مشکلات معدوی شود.
  • خجالت: زمانی که شما احساس خجالت و یا شرم ی کنید ترشح هورمون کورتیزول در بدن افزایش یافته و عملکرد قلبی شما دچار مشکل می شود.
 

مقابله با احساسات ناخوشایند

احساسات ناخوشایند گرچه باعث مشکلات روحی روانی در انسان می شود اما به خودی خود ماهیت منفی ندارد. احساسات ناخوشایندی مانند ترس، شرم، غم و خشم می تواند نشانه ای برای انسان باشند. نشانه ای که نشان می دهد مشکلی وجود دارد و چیزی درست نیست. همین امر انسان را به تلاش واداشته و باعث می شود که انسان سعی کند اوضاع را درست کند. پس قدم اول برای مقابله با احساسات ناخوشایند این است که از آن ها نترسید، دست به انکار این نوع احساسات نزنید و سعی کنید مشکل خود را ریشه یابی نمایید. راه حل هایی برای مقابله با احساسات ناخوشایند:
  • افکار منفی و احساسات خود را بنویسید.
  • درباره مشکلات خود حرف بزنید.
  • از کمک حرفه ای یک مشاور بهره بگیرید.
  • از منطقه امن خود خارج شوید.
  • با قدم ها و اقدامات کوچک شروع کنید.
  • باورهای غلط خود را شناسایی کرده و آن ها را اصلاح کنید. اگر شما هم در راستای این موضوع مسئله ای دارید، می توانید از مشاوران و روانشناسان در این مورد کمک بگیرید. برای کسب اطلاعات بیشتر از مشاوره روانشناسی کلیک کنید.

ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.

تماس با برترین مشاورین ایران