احساس گناه

بی قراری، کلافگی، سرزنش های مداوم خود و متعاقبا بی خوابی های شبانه، خلق پایین نشان از چه نوع احساسی می تواند باشد. احساس گناه را تمامی ما انسان ها در طول زندگی خود تجربه کرده ایم. این حس گاهی برای فوائدی دارد با این حال بسیارند کسانی که در زمان برخورد با حس گناه ناتوان شده و نمی دانند چطور خود و یا عزیزی را که در این وضعیت است آرام کنند. احساس گناه یک حس طبیعی در تمامی انسان هاست. اما چرا واکنش همه انسان ها در برخورد با آن یکسان نمی باشد؟

برای دریافت مشاوره در زمینه افکار منفی می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی حامی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

احساس گناه

‎⁨احساس گناه⁩ یکی از عواطف درونی منفی است که همراه با سرزنش خود و میل به مجازات تعریف می شود. برخی شرم را نوعی احساس گناه می دانند. نظریات مختلفی در باب انواع این حس و مثبت یا منفی بودن عملکرد آن ذکر شده است. برخی وجود حس گناه را برای ایجاد امنیت و ساختار اجتماعی قانونمند لازم دانسته و برخی آن را آسیب زننده یاد می کنند. حس گناه یا دستاورد طبیعی یک عملکرد اشتباه است و یا یک تصور غلط از خطایی رخ نداده یا حتی ناشی از یک مسولیت پذیری افراطی که به گونه های نوروتیک یا روان رنجورانه خود را بروز می دهد.

علل ایجاد احساس گناه

در نظریه های روان درمانی ریشه های متعددی برای احساس گناه شناسایی شده. از منظر روانکاوی تعارض میان فراخود و نهاد که سبب بروز جنگ میان اصل اخلاقیات و اصل لذت می شود زمینه ساز احساس گناه است. بر طبق این نظریه هر فرد در بازه سنی 3-6 سالگی که سومین مرحله رشد روانی – جنسی خود را طی می کند در خلال تجربه اضطراب اختگی ناشی از عقده ادیپ، احساس گناه شکل می گیرد. باید و نبایدهای والدین و قوانین اخلاقی و اجتماعی همگی بن مایه های ایجاد حس گناه هستند.

برخی معتقدند فرد پس از اینکه استاندارهای اجتماعی را برای خود درونی می کند هر گونه عبوری از این مرزها می تواند برایش احساس گناه ایجاد کند.

برخی دیگر فاصله میان خود ایده آل و خود حقیقی را سبب ایجاد حس گناه می دانند به تعبیری فاصله میان آنچه هستیم و آنچه والدین و اجتماع از ما می خواهد که باشیم یا "باید باشیم ".

برخی هم حس گناه را به فرایند رشد شناختی نسبت می دهند. طبق این نظریه گفته می شود از آنجا که همدلی با دیگران را کودک می آموزد چنانچه رفتاری از او سرزند که آسیب زننده به دیگری باشد در او حس گناه شکل می گیرد.

درمانگران وجود گرا معتقدند اگر انسان ها نتوانند یک زندگی اصیل مبتنی بر خود را داشته باشند و نتوانند با اضطراب های وجودی ناشی از زیستن کنار بیایند احساس گناه خواهند داشت.

عوارض احساس گناه

همانطور که گفته شد احساس گناه می تواند باعث شود افراد از قوانین اجتماعی و هنجارها تبعیت کنند. همچنین مانعی برای آسیب به دیگران است. اما در زمان هایی احساس گناه ممکن است فرد را از انجام وظایفش و برقراری روابط با کیفیت باز دارد. همچنین احساس گناه شدید برای فرد اختلالات اضطرابی، افسردگی شدید و وسواس را به همراه خواهد داشت.

راهکارهای کاهش و رهایی احساس گناه

در اینجا به برخی راهکارهایی که برای کاهش و رهایی احساس گناه مفید هستند اشاره کرده ایم:

  • ریشه احساس گناه را بیابید: این مهم است که ببینید آیا یک فعل اشتباه که منجر به آسیب زدن به کسی شده حس گناه ایجاد کرده یا تنها نگرانی از یک مسئولیت پذیری افراطی است. حس گناه ناشی از یک خطا پیامد طبیعی روان است که ما را برای سازگاری های اجتماعی آماده می کند اما احساس گناه های نابه جا که اغلب ناشی از فعلی نیست و یک نگرانی بیش از حد ذهنی است جنبه های شناختی معیوبی دارد که باید در نظر گرفته شود.
  • احساس گناه را بپذیرید: فکر و احساس کاملا به هم مرتبطند به همین خاطر در خیلی از روش های شناختی اصلاح فکر منجر به اصلاح هیجان می شود. وقتی خود را به عنوان یک انسان که نمی تواند مصون از خطا باشد بپذیرید و باور کنید که هر خطایی می تواند جزء جدایی ناپذیر زندگی باشد راحت تر خواهید توانست با حس گناه کنار بیایید. از سوی دیگر بدانید که راه های کنترل دنیای درونی با دنیای بیرونی متفاوت است. شاید شما در دنیای بیرونی با شیوه های کنترلی مثل فرار از موقعیت یا حذف چیزهایی که نمی خواهید آن را مدیریت کنید اما برای مدیریت احساسات به هیچ عنوان نمی توانید از شیوه های کنترلی استفاده کنید چرا که شدیدتر بر می گردند. فرض کنید که با خود مرتب بگویید من نباید حس گناه داشته باشم آیا این منجر به فروکش شدن آن می شود.
  • به پیامی که در احساس گناه نهفته است دقت کنید: وقتی در حال تجربه این احساس هستید از خود بپرسید من از این رویداد چه درسی باید بگیریم؟ این که در نوع اعمالم دقت نظر بیشتری داشته باشم ؟ دیگران را بیشتر مورد حمایت قرار دهم؟ چه چیز اشتباهی در این مسیر هست که این احساس باید تجربه شود؟ عملی باید بهبود یابد یاعملی باید حذف شود؟
  • در صدد اصلاح و جبران برآیید: اگر احساس گناه ناشی از فعلی خطا بود برای جلوگیری از تکرار آن و یا برای امکان اصلاحات احتمالی برنامه ریزی کنید. اقدام به بهبود اوضاع یکی از روش های غلبه بر احساس گناه است.‎⁨

 

برای دریافت مشاوره در زمینه افکار منفی می توانید با مشاوران مرکز روانشناسی حامی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

 

مقالات مرتبط
دیدگاه ها
ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.
جدیدترین ها
مقالات پیشنهادی

جدیدترین موضوعات

پدر مادر

ashena | 2 ماه قبل

قیمت طلا

آشنا | 2 ماه قبل