بلوغ دیررس | نشانه ها و درمان بلوغ دیررس

آیا از علائم و سن بلوغ دیررس آگاهی داری؟ درمان و عوارض بلوغ دیرس چیست؟ یکی از بحرانی ترین دوره های زندگی هر فرد، دوران بلوغ است که طی چندین سال شکل می‌گیرد. سن شروع بلوغ در افراد مختلف متفاوت است. در دختران معمولا بین سن7 تا 13 سالگی و در پسران بین سنین 9 تا 14 سالگی اتفاق می‌افتد. البته ممکن است در برخی زودتر یا دیرتر از این سنین باشد. زمانی که بلوغ دیرتر از زمان طبیعی اتفاق بیفتد به آن بلوغ دیررس می گوییم. بلوغ دیررس برای والدین و نوجوان موجب ایجاد استرس می شود. در این مقاله به بررسی علائم، علل، آثار روانی و درمان بلوغ دیررس می پردازیم.

 

برای دریافت مشاوره در زمینه بلوغ دیررس می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

 

بلوغ دیررس

در بلوغ دیررس، تغییرات هورمونی و بدنی که باید با افزایش سن رخ دهد، به موقع و در زمان مناسب اتفاق نمی افتد. به طور کلی بلوغ دیرتر از سن 13 سالگی در دختران و بلوغ دیرتر از سن 14 سالگی در پسران را بلوغ دیررس گویند، تاخیر بلوغ در پسرها شایع تر است. 

 

علائم بلوغ دیررس

بلوغ دیررس در پسران شایع‌تر است و با علائم زیر مشخص می‌شود:

  • رشد نکردن بیضه‌ها تا سن 14 سالگی
  • سپری شدن 5 سال از زمان شروع رشد اندام جنسی و تکمیل نشدن رشد آن

در دختران علائم بلوغ دیررس عبارت‌اند از:

  • عدم رشد سینه‌ها تا سن 13 سالگی
  • وجود فاصله زمانی بیش از 5 سال از شروع رشد سینه‌ها تا شروع اولین قاعدگی
  • عدم شروع قاعدگی تا سن 16 سالگی

 

انواع بلوغ دیررس

بلوغ دیررس ممکن است به دلیل نقص در تخمدان، بیضه و یا قسمت‌هایی از مغز که در ارسال هورمون به آن ها دخیل هستند (هیپوتالاموس و هیپوفیز) رخ دهد. این دو نوع مشکل را هیپوگنادیسم اولیه و ثانویه می‌نامیم.

هیپوگنادیسم اولیه

این حالت زمانی رخ می‌دهد که غدد جنسی به اندازه کافی هورمون جنسی تولید نمی‌کنند. در پسران مبتلا به این عارضه، بیضه‌ها هورمون تستوسترون کافی تولید نمی‌کنند و در دختران مبتلا، تخمدان ها قادر به تولید استروژن کافی نیستند. این موقعیت ممکن است به دلیل اختلال ژنتیکی، اختلالات عصبی رشدی، عوارض پرتو درمانی یا شیمی درمانی، عفونت و عمل جراحی باشد.

هیپوگنادیسم ثانویه

در این نوع از هیپوگنادیسم، تخمدان یا بیضه (غدد جنسی) دچار مشکل نیستند، بلکه مشکل به هیپوتالاموس یا هیپوفیز در مغز مربوط است. در واقع غدد جنسی، پیام ترشح هورمون را دریافت نمی‌کنند.

 

تشخیص بلوغ دیررس

تشخیص دقیق اختلال در بلوغ باید توسط پزشک معالج و براساس شرایط بیمار صورت بگیرد. بلوغ دیررس معمولا با یک معاینه فیزیکی تشخیص داده می شود و در صورت لزوم می توان از آزمایش خون و تست های تشخیصی برای پی بردن به عملکرد هیپوتالاموس و هیپوفیز، تعیین سن استخوانی بیمار و تصویربرداری از جمجمه استفاده کرد.

مقدار هورمون ساخته شده در مغز، تخمدان‌ها یا بیضه‌ها، از طریق آزمایش خون قابل اندازه‌گیری است. همچنین از روش‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی برای تشخیص اندازه و ظاهر تخمدان ها یا بیضه‌ها استفاده می‌شود. اسکن ام.آر.آی یا سی تی اسکن به پزشک اجازه می دهد که با مشاهده درون مغز، به بررسی غده هیپوفیز بپردازد. این تصاویر می‌تواند وجود تومور یا اختلالات غده هیپوفیز را به‌ خوبی نشان دهد. همچنین پزشک می‌تواند با تعیین سن استخوانی با اشعه ایکس (از دست و مچ) میزان رشد استخوان‌ها را مورد بررسی و سنجش قرار دهد.

 

علل بلوغ دیررس

معمولا تفاوت در زمان بندی و سرعت فرآیند بلوغ در بین افرادی که در یک محیط مشابه زندگی می کنند مربوط به عامل ژنتیکی است. علاوه بر تاثیر زیاد عوامل ژنتیک، محیط پیرامون نیز نقش مهمی در این زمینه ایفا می کند. به طور کلی افرادی که از سلامت و تغذیه بهتری برخوردار هستند زودتر از بقیه به بلوغ می رسند و افرادی که دچار سوءتغذیه اند، دیرتر از همسالان خود به بلوغ می‌رسند. برخی افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن مانند دیابت، فیبروز مثانه، مشکلات کلیه و حتی آسم ممکن است دیرتر به بلوغ برسند، چون این بیماری‌ها در رشد بدن اختلال ایجاد می کنند. درمان و کنترل صحیح این بیماری‌ها می‌تواند به جلوگیری از بلوغ دیررس کمک کند.

مشکلات غدد هیپوفیز (تولید کننده هورمون رشد) نیز باعث بلوغ دیررس می شود. از دیگر علل ایجاد این عارضه می توان به مصرف برخی از داروهای شیمی درمانی یا داروهای بیمار‌ی‌های روحی، اشاره کرد. 

برخی از مطالعات حاکی نشان دادند که عوامل اجتماعی در محیط خانه بر روی شروع بلوغ به خصوص در مورد دختران تاثیر می گذارد. در مقایسه با دختران، بلوغ در پسران چندان به شرایط خانوادگی وابسته نیست. در خانواده های پر تنش، استرس ترشح هورمون ها را تحت تاثیر قرار می دهد. فرایند بلوغ توسط مقدار کمی استرس ممکن است، سرعت بگیرد ولی استرس مزمن و بیش از اندازه سرعت بلوغ را کاهش می دهد.

 

تفاوت آثار جانبی بلوغ دیررس در دختران و پسران 

بلوغ دیررس باعث می شود، نوجوان به دلیل این که با همسن و سالان خود تفاوت دارند، احساسات ناخوشایندی مانند استرس، خجالت،کاهش اعتماد به نفس و در نهایت افت تحصیلی را تجربه می کنند. تجربه این احساسات منفی از طرف پسران بیشتر است. طبق مطالعات پسرانی که زودتر به بلوغ می رسند در بین هم سن های خود بیشتر مورد پذیرش قرار می گیرند و محبوبیت بیشتری دارند. در حالی که بلوغ زودرس در دختران موجب طرد او از جانب هم سن هایش می شود. برای اطلاع از بلوغ جسمی در دختران و بلوغ جسمی در پسران کلیک کنید.

 

آثار روانی بلوغ دیررس

نوجوانانی که دیرتر به بلوغ می رسند زمان بیش تری دارند که از لحاظ روانی آماده شوند. از آنجایی که افزایش سریع هورمون ها تغییراتی در خلق و خو ایجاد می کند، آمادگی قبلی بلوغ مهم به نظر می رسد. در واقع بلوغ چالشی است که نیاز به تطبیق روانی از سوی نوجوان دارد پس هر چه در سن پایین تر باشند آمادگی کمتری برای انطباق خواهند داشت. برخی تحقیقات حاکی از آن است که افرادی که دیرتر به بلوغ می رسند دارای بصیرت و خلاقیت بوده و بیش تر اهل تفریح هستند.

افرادی که زودتر به سن بلوغ می رسند چون بیشتر شبیه افراد بزرگسال هستند زودتر از همسالان خود مجبورند به سمت نقش های بزرگسالان بروند. بیشتر از آن ها توقع می شود که مسئولیت پذیر باشند، رهبری افراد را برعهده بگیرند و به گونه ای پخته تر رفتار کنند. نتیجتا خلاقیت و قبول ریسک در آن ها کاهش می یابد. پس بلوغ دیررس در دراز مدت می تواند مزایایی برای فرد به همراه داشته باشد.

معمولا دخترانی که دیرتر به سن بلوغ می رسند دارای مشکلات روانی کمتری نسبت به دخترانی هستند که زودتر به بلوغ رسیده اند. یکی از دلایل آن این است که وارد رابطه جنسی زود هنگام نمی شوند، پس فشارهای روحی کمتری تجربه می کنند. چنین دخترانی اولین رابطه جنسی خود را با آگاهی انتخاب می کنند. از طرفی بلوغ دیررس باعث می شود ذهن دختران کمتر تحت تاثیر رسانه ها درباره زیبایی هایی مثل لاغری و اندام متناسب قرار بگیرد. در واقع بلوغ دیررس منجر به طی بلوغ عاطفی بهتر می شود.

 

درمان بلوع دیررس

برای درمان بلوغ دیررس ابتدا باید علت آن را بررسی کرد. در صورتی‌ که به‌ طور طبیعی فردی دیرتر از دیگران به بلوغ برسد، نیازی به درمان ندارد. اما اگر شخص به خاطر تأخیر یا نداشتن رشد و بلوغ دیررس، شدیداً نگران و مضطرب باشد، برخی از پزشکان با تجویز داروهای مکمل هورمون جنسی، بلوغ را جلو می‌اندازند. اگر علت بلوغ دیررس یک بیماری زمینه‌ای دیگر باشد، درمان بیماری، بلوغ دیررس را هم برطرف می‌کند.

اقدام به درمان برای پسران بسیار شایع‌تر از دختران است. درصورتی‌که پسر نوجوانی تا سن 14 سالگی علائم بلوغ را نداشته باشد، ممکن است مصرف تستوسترون برای او تجویز شود. با مصرف دوز پایین تستوسترون، بلوغ شخص آغاز می‌شود و برخی خصوصیات مردانه مانند عضلانی بودن در بدن او شکل می‌گیرد. برای دختران، در صورت نیاز به درمان، دوزهای بسیار پایین استروژن تجویز می‌شود. درصورتی‌که بلوغ دیررس بر اثر اختلالات ژنتیکی باشد، قابل درمان نیست اما انجام هورمون‌ درمانی باعث شکل‌گیری خصوصیات جنسی در فرد می‌شود.

 

اهمیت همراهی والدین با نوجوان دچار بلوغ دیررس

والدین باید با ایجاد رابطه عاطفی مناسب با فرزندان خود مشکلات ناشی از بلوغ دیررس را به حداقل برسانند. نباید او را با دیگر همسالانش مقایسه کردو به او کمک کنید که فعالیت های خود را با توجه به توانایی هایش انتخاب کند تا بتواند به خوبی این دوران را سپری کند و به تدریج به سطح توانایی های نرمال خود برسد. برای اطلاع از واکنش مناسب با مشکلات فرزندان بهتر است با یک متخصص در زمینه تربیت کودک موضوع را مطرح نمایید.

 

برای دریافت مشاوره در زمینه بلوغ دیررس می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

مقالات مرتبط
دیدگاه ها
ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.
جدیدترین ها
مقالات پیشنهادی
پربازدیدترین موضوعات امروز
توسط   آشنا  |  1 سال و 0 ماه و 7روز پیش
توسط   mahita  |  4 ماه قبل
توسط   آشنا  |  4 ماه قبل

جدیدترین موضوعات

پدر مادر

ashena | 4 ماه قبل

قیمت طلا

آشنا | 4 ماه قبل