تبعیض جنسیتی | تبعیض و نابرابری جنسیتی

خیلی اوقات در خبرها در مورد دخترانی که در مناطقی از تحصیل محروم شده اند، یا زنانی که اجازه برخی فعالیت های اجتماعی را نداشته اند شنیده ایم. تبعیض جنسیتی از سالیان پیش در جوامع مختلف وجود داشته است. گاهی این تبعیض ها شکل شدیدی به خود می گیرد و در قوانین یا برخورد خانواده ها به طور واضح خود را نشان می دهد. حتی برخی خانواده در برخورد با فرزندانشان تفاوت قائل می شوند. اما گاهی افراد جامعه حتی به طور کامل از وجود تبعیض های جنسیتی آگاه نیستند. افزایش آگاهی برای شناخت و مقابله با تبعیض های جنسیتی بسیار دارای اهمیت است.

 

برای دریافت مشاوره در زمینه روابط بین فردی می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

 

تبعیض جنسیتی چیست؟

تبعیض جنسیتی یا سکسیزم هنگامی اتفاق می افتد که برخورد با افراد، انتظارات یا احساسات و ارزیابی ها تحت تاثیر جنسیت آن ها قرار می گیرد. برای مثال ایجاد حس منفی نسبت به یک جنسیت که به زن ستیزی یا مردستیزی موسوم است در این حوزه قرار می گیرد.

 

ابعاد مختلف تبعیض جنسیتی

تبعض جنسیتی به اشکال مختلف خود را نشان می دهد و می تواند ابعاد مختلف زندگی افراد را تحت تاثیر قرار دهد. تبعیض جنسیتی می تواند اشکال پنهان و آشکار داشته باشد و در سطوح مختلف مثل خانواده، فرهنگ و قوانین اجتماعی خود را نشان دهد. در ادامه سطوح مختلف تبعیض جنسیتی بررسی می شود.

 

تبعیض جنسیتی در سطح خانواده

کودکان در خانواده ها دارای شخصیت ها و  ویژگی های متفاوت هستند و بالطبع برخورد با آن و نوع انتظارات متفاوت خواهد بود. اما خیلی از مواقع رفتار متفاوت والدین تنها بر اساس جنسیت کودکان بوده و نابرابری های غیر منطقی را ایجاد می کند که ممکن است بر کارکرد و روان کودکان تاثیر بگذارد.

کلیشه های جنسیتی

یکی از موارد مورد بحث کلیشه های جنسیتی است که از خانواده ها شروع شده و تا سطح اجتماع ادامه می یابد. در بسیاری از جوامع به خصوص جوامع سنتی تر از همان کودکی از دختران انتظار  می رود که نقش های مادری و خانه داری را بیاموزند. بازی هایی که دختران به آن ترغیب می شوند، بازی با عروسک اسباب بازی های خانه داری مثل وسایل خانه است. بازی هایی که پسران بیشتر به آن تشویق می شوند بازی هایی مثل ماشین بازی، تفنگ بازی و اسباب بازی های ابزاری است. هچنین کودکان دختر بیشتر برای بازی های آرام تر و غیر فعال تر و بازی هایی که بر مراقبت و ارتباط تاکید دارد مثل مامان بازی و پسران بیشتر برای بازی های فعال تر و گروهی مثل دزد و پلیش بازی ترغیب می شوند. موارد ذکر شده به معنای برتری یک نوع از علایق نیست، چه بسا کودکان به دلیل تفاوت های زیستی عموما به این فعالیت های متفاوت کشیده می شوند. برای مثال دختران به طور غریزی گرایش به مراقبت دارند.

همچنین پسران به طور تکاملی گرایش بیشتری به بازی های رقابتی و قدرتی پیدا می کنند. اما مساله جایی ایجاد می شود که خانواده ها بدون توجه به علاقه و ویژگی های اصلی کودکان تنها بر اساس جنسیتشان انتظاراتی داشته و تنها برخی فعالیت ها را از آن ها بپذیرند. برای مثال ممکن است دختری که علاقه و استعداد در فوتبال دارد، در خانواده هرگز پذیرفته نشود و والدین سعی کنند او را به سمت فعالیت های دیگری که به نظرشان بیشتر دخترانه است سوق دهند. یا پسری که علاقه و استعداد فنی دارد ممکن است بیشتر از پسری که استعداد های هنری دارد پذیرفته و حمایت شود.

انتظارات نابرابر در خانواده

این تفاوت ها در نوع انتظارات و مسئولیت های خانواده هم خود را نشان می دهد. خیلی از خانواده ها به خاطر نگرانی ها یا باورهای خود، در فعالیت ها و تفریحات به پسران آزادی بیشتری می دهند. آن ها ممکن است در مورد ساعت های ورود و خروج یا اجازه بیرون رفتن، انجام برخی فعالیت ها یا روابط با دیگران در مورد دختران خود قوانین سختگیرانه تری بگذارند. از طرفی خیلی خانواده ها ممکن است در مورد مسئولیت پذیری کودکان، انجام کارهای سنگین یا مقابله با مشکلات به تنهایی از پسران خود انتظارات بیشتری داشته باشند. یا ناخودآگاه امکانات رفاهی بیشتری برای دختر خود فراهم کنند. همچنین با توجه به باورها و انتظارات از شخصیت پسران، خیلی خانواده ها به طور ناخودآگاه بیشتر تمایل دارند حمایت عاطفی و هیجانی بیشتری برای دختران فراهم کنند، و در شرایط مشابه پسران را به لحاظ عاطفی تا حدی نادیده بگیرند.

احساس نابرابر

یک نکته قابل توجه دیگر این است که گاهی پدر یا مادر از قبل علاقه بیشتری به داشتن فرزند دختر یا پسر داشته است. این علاقه باعث می شود ناخودآگاه محبت بیشتری به یک فرزند داشته یا به کودک خود به خاطر جنسیتش توجه کمتری کند. همچنین ممکن است والد به دلیل علاقه بیشتری که به دختر یا پسر دارد، به طور ناهشیار نسبت به اشتباهات دختر یا پسرش بیشتر چشم پوشی کند و نسبت به دیگری سختگیری های بیشتری نشان دهد. به علاوه این موضوع ممکن است باعث شود امکانات و خدمات بیشتری برای کودک یک جنس ایجاد کنند.

 

تبعیض جنسیتی در سطح فرهنگی

فرهنگ تا حد زیادی می تواند باعث ایجاد یا تشدید تبعیض جنسیتی شود. به خصوص در جوامع سنتی تر گرایش به تبعیض جنسیتی بیشتر می شود. فرهنگ جامعه به شکل های مختلفی می تواند تبعیض جنسیتی ایجاد کند.

انتظارات نابرابر فرهنگی

در خیلی از فرهنگ ها از دختران انتظار می رود رفتارهای اجتماعی آرام تر یا منفعلانه تری داشته باشند. قضاوت های اجتماعی در مورد رفتارهای دختران خیلی اوقات سختگیرانه تر است. برای مثال رفتار پرخاشگرانه در جمع یا رفتارهای پرخطر می تواند از سوی پسران پذیرفتنی تر باشد. ممکن است به خاطر یک مسئله مشابه مثل روابط خارج از چارچوب، دختران و زنان بیشتر مقصر شمرده شوند.

در خیلی فرهنگ ها از زنان انتظار می رود در مشاغل و فعالیت های اجتماعی پایین تری قرار بگیرند یا در سایه مشاغل آقایان فعالیت کنند. در خیلی از جوامع مادران شاغل به خاطر نداشتن وقت کافی برای فرزندان یا زندگی زناشویی مقصر شناخته می شوند.

تبعیض جنسیتی فرهنگی پنهان

تبعیض جنسیتی می تواند به طور ظریف و پنهانی در اجتماع ایجاد شود. نگاه و قضاوت هایی در مورد زنان خیلی اوقات با مردان متفاوت است. در خیلی فرهنگ ها انتظار می رود زنان تا سن مشخصی ازدواج کنند، با وجودی که این انتظارات برای مردان خیلی کمتر وجود دارد. برچسب ها و اصطلاحات مختلفی که در این موارد زده می شود مثل واژه های ترشیده، زن بیوه، زن گرفتن یا ارزیابی های اخلاقی بر اساس ظاهر و نوع آرایش می تواند فشار روانی زیادی را ایجاد کند.

خیلی از جوک هایی که  افراد سهوا استفاده می کند، زنان و دختران را از نظر هوشی یا اهمیت داشتن پایین می آورد. خیلی از مواقع افراد و حتی زنانی که از آن ها استفاد می کنند از تاثیر آن آگاه نیستند، اما این شوخی های تبعیض آمیز به طور ناخودآگاه بر نگاه جامعه، اعتماد به نفس و احساس ارزشمندی دختران تاثیرات زیادی دارد.

 

تبعیض جنسیتی در سطح قوانین اجتماعی 

قوانین در جوامع مختلف می تواند کم و بیش برای مردان و زنان نابرابری ایجاد کند. با وجود این در جوامع پیشرفته با فعالیت افراد خواهان برابری، این قوانین به طور روزافزون در حال اصلاح است. قوانین حاکم در برخی جوامع فرصت های کاری، حقوق و مزایا برای مردان بیشتر است. حتی در بعضی مناطق در مورد فعالیت های اجتماعی و تحصیلی زنان، حق رانندگی، یا داشتن برخی شغل ها، حضور در محیط هایی مثل ورزشگاه ها محدودیت وجود دارد. خیلی از فعالین حقوق برابر بر این باورند که در کشور ما در مورد ازدواج قوانین نابرابری وجود دارد. مانند حق طلاق، اجازه همسر برای خروج کشور، قوانین حضانت فرزند با وجود این به تدریج این قوانین در حال اصلاح شدن هستند.

 

تبعات تبعیض جنسیتی

نابرابری جنسیتی می تواند تبعات منفی زیادی در جوامع داشته باشد. برخی از آن ها شامل موارد زیر است:

  • به دلیل محدودیت برای نیمی از افراد جامعه تا حد زیادی پیشرفت جامعه کاهش می یابد.
  • بر اساس مطالعات تبعیض جنسیتی ارتباط بالایی با فقر و عقب ماندن جامعه دارد.
  • تبعیض جنسیتی می تواند در سلامت روان افراد قربانی تاثیرگذار باشد و بسیاری از اختلالات روانی مثل زمینه های افسردگی و اختلالات اضطرابی را ایجاد کند.
  • تبعیض جنسیتی برای زنان می تواند بر سلامت خانواده ها و تحول مطلوب کودکان تاثیرگذار باشد.
  • نابرابری جنسی و تبعیض می تواند به طور ناخودآگاه بر اعتماد به نفس افراد و احساس ارزشمندی آن ها تاثیر منفی بگذارد.
  • تبعیض های جنسیتی برای زنان خیلی اوقات فرصت های پیشرفت تحصیلی و شغلی و پرورش استعداد ها را از آن ها می گیرد. همچنین به تبع آن می تواند باعث احساس سرخوردگی و ناکامی و بروز خشم در روابط اجتماعی شود.
  • نابرابری جنسیتی باعث دور شدن دو جنس از یکدیگر؛ در نتیجه درک کمتر از تفاوت ها و نیازهای جنسیت مقابل می شود.
  • در نهایت سلامت جامعه نیز تحت اشعاع قرار می گیرد.

 

مقابله با تبعیض جنسیتی

با توجه به عواقب کوتاه مدت و دراز مدت تبعیض جنسیتی تلاش برای مقابله با آن ضروری است. راه هایی که می توان با این مساله مقابله کرد شامل موارد زیر است:

  • اولین قدم در برخورد با تبعیض افزایش آگاهی نسبت به آن است. هر چه اطلاعات را در این زمینه بیشتر کنیم و با حقوق خود بیشتر آشنا باشیم بهتر می توانیم از پذیرش تبعیض جلوگیری کنیم.
  • آموزش و فرهنگ سازی اهمیت زیادی دارد. می توان با روش های آموزشی مثل کتاب، کلاس ها، استفاده از رسانه ها زنان و مردان را نسبت به حقوق خود و دیگری آگاه کرد. همچنین آموزش به خانواده ها در مورد نوع نگاه، انتظارات و نحوه برخورد با کودکان دختر و پسر اهمیت زیادی دارد.
  • آموزش به کودکان از طریق بازی، کتاب، کلاس های آموزشی در مورد حقوق خود، توانایی ها و تفاوت های پسران و دختران بسیار مهم است.
  • بالا بردن اعتماد به نفس هم در دختران هم پسران بسیار ضروری است. توجه کردن و پرورش توانایی ها، فراهم کردن فرصت برای ابراز مهارت ها در کودکان دختر و پسر، پذیرش نامشروط کودک با وجود تفاوت ها، کمک می کند خود کم بینی کودک کاهش یابد و کمتر در معرض تبعیض قرار گیرد.
  • در سطح اجتماع افزایش فعالیت در زمینه حقوق برابر زن و مرد می تواند به تدریج در تغییر قوانین و فرهنگ سازی کمک کند.

 

برای دریافت مشاوره در زمینه روابط بین فردی می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

مقالات مرتبط
دیدگاه ها
ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.
جدیدترین ها
بحث برانگیزترین ها

جدیدترین موضوعات

پدر مادر

ashena | 2 ماه قبل

قیمت طلا

آشنا | 2 ماه قبل