چالش های سالمندی و مراقبت های مربوط به سالمندان

امروزه با توجه به بهبود شریط بهداشتی، درمانی و افزایش شاخص امید به زندگی شاهد افزایش رو به رشد جمعیت سالمندان هستیم، بنابراین پدیده سالمندی بیش از پیش مورد توجه قرار می گیرد. سالمندی، دوران مهمی از زندگی است که با سیر طبیعی تغییرات فیزیولوژیکی و روانی همراه است. در افکار عمومی پیری با تصویر منفی تنهایی، بیماری، ناتوانی و از کار افتادگی همراه است ولی می توان با آگاهی از مراقبت های مربوط به این سنین و شناخت این دوره، بیماری و ضعف را به کمترین حد رسانده و دوران سالمندی سالمی داشته باشید.

برای دریافت مشاوره در زمینه سالمندی می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

دوران سالمندی

امروزه درصد چشمگیری از جمعیت جهان را سالمندان تشکیل می دهند و با توجه به افزایش امید به زندگی در بسیاری از کشورهای جهان، شمار سالمندان افزایش یافته است. سالمند به فردی اطلاق می شود که بیش از 65 سال سن داشته باشد و ممکن است به علت عوارض ناشی از افزایش سن و تغییرات فیزیولوژیک نیاز به مراقبت و توانبخشی داشته باشد.

 

سالمندی به عنوان یک فرصت یا تهدید

ناامیدی زمانی روی می دهد که فرد سالمند احساس کند تصمیمات نادرست زیادی گرفته است و زمان به قدری کوتاه است که نمی توانند مسیر دیگری را به سمت انسجام پیدا کند. اما افرادی که از فرصت های خود به خوبی استفاده کرده اند از دستاوردهای خود احساس کامل بودن و رضایت می کنند.

پر کردن اوقات فراغت و داشتن برنامه مشخص به سالمندان کمک می کند که این دوران را به خوبی سپری کنند و از بهداشت روانی خوبی برخوردار شوند. بین سلامت روان و اوقات فراغت سالمندان ارتباط مستقیمی وجود دارد. عدم فعالیت و نداشتن سرگرمی باعث می شود برخی افکار منفی و ناخوشایند گذشته در ذهنشان تداعی شود. مثلا سالمندانی که عزیزان و آشنایان خود را از دست داده اند، در اوقات بیکاری، فکر و ذهنشان درگیر مرگ و شکل گیری افکار ناامیدکننده می شود. ادامه چنین روندی می­ تواند آن ها را به سمت ابتلا به افسردگی سوق دهد.

تغییرات دوران سالمندی

پیری با کاهش توانایی های ذهنی و جسمی همراه است که به تدریج با گذشت زمان روی می دهد البته این کاهش در افراد به دلیل تفاوت های زیستی و محیطی با شدت متفاوت روی می دهد. در ادامه برخی از این تغییرات را بررسی می کنیم:

تغییرات حسی

سنین سالمندی با افت توانایی بینایی، شنوایی همراه است. بویایی و چشایی نیز ممکن است تا حدی تحت تاثیر قرار بگیرد. با تغییرات پوستی مانند چروک شدن و نازک شدن پوست افراد نسبت به درد و آسیب حساس تر می شوند.

عملکرد حرکتی

افزایش سن با افزایش سطح چربی و کاهش قدرت عضلانی همراه است، بنابراین توانایی انجام حرکات پیچیده در فرد کاهش می یابد. مفاصل نیز تحت تاثیر قرار می گیرد به گونه ای که آرتروز یکی از شایع ترین بیماری های جسمانی مزمن در سالمندان است.

تغییرات جنسی

تغییرات فیزیولوژیک و هورمونی باعث می شود زنان و مردان محرک های بیشتری برای تحریک شدن و زمان بیشتری برای رسیدن به ارگاسم نیاز داشته باشند.

تغییرات در عملکرد شناختی

سالمندی مشکلاتی در حافظه و یادگیری را به همراه دارد. افزایش سن با کاهش توانایی سیستم شناختی همراه است. کاهش در حافظه فعال به خصوص بسیار مشهود است ولی حافظه رویدادی که مربوط به خاطرات فرد است کمتر آسیب می بیند. همچنین سالمندان ممکن است در بازیابی کلمات با مشکل رو به رو شوند.

تغییرات هیجانی

سالمندان از نظر بهینه سازی عاطفه، یعنی توانایی به حداکثر رساندن هیجان مثبت و تعدیل کردن هیجان منفی بهتر می شوند. در دوران سالمندی مسئولیت های استرس زای زندگی زناشویی و شغلی کاهش می یابد. معمولا در این سنین افراد به درک هیجانی بیشتر می رسند و تعامل های مثبت بین زوجین افزایش پیدا می کند. در مقابل مقدار تعامل های اجتماعی و اندازه شبکه اجتماعی سالمندان معمولا کاهش پیدا می کند، ولی روابط عمیق تر می شوند. در این سنین افراد بیشتر از قبل با مرگ دوستان، همسر، و خواهر برادرهای خود مواجهه می شوند. داشتن ارتباط با فامیل و دوستان در این دوران سلامت آنان را پیش بینی می کند.

چالش های دوره سالمندی

اختلالات سالمندی

دوران سالمندی می تواند با اختلالاتی مانند اختلالات عصب شناختی (دمانس، آلزایمر، پارکینسون و ...)، افسردگی و اضطراب، اختلالات خواب همراه باشد. همچنین خطر خودکشی در سالمندی بیش از سایر گروه های سنی است که می تواند به دلایل مشکلات مالی، بیماری، سوگ یا افسردگی باشد. پس لازم است برای کاهش آسیب های سالمندی برنامه ریزی داشته باشیم.

تنهایی سالمندان

عدم توجه فرزندان و اطرافیان باعث می شود سالمندان احساس غم و اندوه کنند از طرفی از دست دادن دوستان و عزیزان و بازنشستگی باعث می شود که نتوانند دوستان جدیدی پیدا کنند. تنهایی با مشکلات روانی و احساسات مایوس کننده ای همراه است که منجر به افزایش مصرف داروهای آرام بخش و مسکن می شود.

نگهداری از حیوانات خانگی، شرکت در انجمن ها و خیریه ها به عنوان داوطلب، کارهای هنری، باغبانی و ایجاد نقش های جدید مانند به کار گیری تجربه در زمینه آموزش به جوانان می تواند به رفع تنهایی در آن ها کمک کند.

بدرفتاری با سالمندان

انجام یا عدم انجام یک رفتار منفرد یا تکرار شده که باعث اذیت یا آسیب رساندن یا صدمه به یک فرد می شود. معمولا بد رفتاری از طذف افرادی که مراقب و یا نزدیکان سالمند هستند اتفاق می افتد. ناتوانی روحی و جسمی سالمند یا خسته شدن مراقب از جمله دلایل بد رفتاری است. انواع بدرفتاری عبارتند از:

  • بدرفتاری جسمانی: وارد کردن عمدی درد
  • بی توجهی جسمانی: برآورده نکردن عمدی یا غیرعمدی تعهدات مراقبت
  • بدرفتاری روانی: توهین های کلامی، تحقیر کردن، تهدید
  • سوء استفاده جنسی: تماس جنسی ناخواسته از هر نوع
  • سوء استفاده مالی: بهره کشی غیرمجاز از اموال یا منابع مالی
  • آزار اجتماعی: کناره گیری اجباری از جامعه
  • سو رفتار پزشکی: فرآیند ها یا درمان های پزشکی بدون اطلاع و رضایت شخص
  • تبعیض سنی: عدم برخورداری سالمند از موقعیت خاص مانند امکانات شهری به اندازه یک جوان

خانه سالمندان

تصمیم به انتقال سالمند به خانه سالمندان چالشی بزرگ هم برای مراقب و هم برای سالمند است. مراقب به دلیل از دست دادن عزیزش و همینطور چون قادر به مراقبت نبوده دچار استرس و غم می شود. فرد سالمند به دلیل از دست دادن استقلال و زندگی که یک عمر به آن عادت کرده است و کاهش تماس ها و دیدار ها به تدریج علائم افسردگی و اضطراب را نشان می دهد.

سعی کنید وضعیت او را بررسی کنید، مرتب به او سر بزنید. نظر او را درباره کیفیت خدمات و نحوه زندگیش در آن جا بپرسید و در صورت نارضایتی شکایت را به مسئول ارایه دهید.

 

سالمندی موفق

ترکیبی از عوامل برای داشتن سالمندی موفق موثر است. از جمله می توان به سلامتی و رضایتمندی از زندگی، توانایی مقابله با رویداد های فعلی، حفظ احساس مثبت به آینده، امید به زندگی، داشتن عملکرد شناختی مناسب، یادگیری چیزهای جدید، داشتن استقلال و فعالیت های اچتماعی موثر است.

افزایش شادی در سالمندان

سالمندان نیز مانند هر شخص دیگری احتیاج به تنوع و زندگی شاد دارند و  عدم توجه به آن باعث بروز افسردگی و ناراحتی در سالمندان می شود. طبق تحقیقات انجام شده حفظ سلامت جسمی درسالمندان ارتباط مستقیمی با سلامت روان آن ها دارد. بنابراین می توان با حفظ سلامت جسمی سالمندان تا حدود زیادی از کناره گیری شان از زندگی عادی جلوگیری کرد. بهتر است اطرافیان به جای انجام دادن کارهای فرد سالمند به او کمک کنند تا او بتواند کارهایش را به تنهایی انجام دهد و از خود مراقبت کند. در این صورت احساس مفید بودن خواهد کرد. با توجه به این موارد راهکارهایی وجود دارد که با استفاده از آن ها بتوان انزوا و افسردگی را کاهش داد.

ورزش:

ورزش یکی از راه‌های مهار افسردگی در دوران سالمندی است. فعالیت بدنی و ورزش روزانه علاوه بر پیشگیری از تحلیل جسمی باعث مهار افسردگی و احساس تنهایی می‌شود. اگرچه اکثر سالمندان با توجه به موقعیت سنی خود در انجام برخی فعالیت ها و ورزش های حرفه ای دچار محدودیت هستند ولی با انتخاب ورزش‌های مناسب با دوران سالمندی از جمله پیاده‌روی، تمرینات تنفس، حرکات آرام‌سازی باعث افزایش شادابی در آن ها می شود. همچنین برنامه‌ریزی برای برقراری ارتباط های دوستانه در منزل یا خارج از خانه در تقویت روحیه اجتماعی سالمندان بسیار مفید است.

مراقبت کردن از کودکان:

بیشتر افراد گمان می کنند که سپردن مسئولیت نگهداری و مراقبت از کودکان یا نوه ها به پدر و مادر سالمند خود، آن ها را دچار زحمت می کنند. به همین دلیل از این کار خودداری می کنند در صورتی که این مسئولیت می تواند در فرد سالمند حس مفید بودن را القا می کند.

یادگیری مهارت های جدید:

بسیاری از والدین سالخورده ما در استفاده از برخی وسایل مانند تلفن همراه یا کامپیوتر دچار مشکل هستند. ما این قبیل کارها را برای آن ها انجام می دهیم بهتر است کمی وقت بگذاریم و این کار را به عنوان یک مهارت جدید به آن ها آموزش دهیم. افراد سالمند خود نیز می توانند مهارت های جدیدی کسب کنند. شرکت در کلاس های مختلف آموزشی، یادگیری رایانه و… هر یک می توانند به عنوان یک مهارت جدید فرد سالمند را به صورت فعال در جریان زندگی قرار دهد.

فعالیت های اجتماعی:

علاوه بر فعالیت های شناختی و رفتاری که بیشتر فعالیت های فردی را شامل می شود، برنامه زندگی فرد سالمند باید طوری باشد که او همچنان با اجتماع و مردم در ارتباط باشد. شرکت در مسافرت های گروهی همچنین دید و بازدید از گروه دوستان و خانواده می تواند فرد سالمند را همچنان در جمع مردم قرار دهد. برای جلوگیری از افسردگی در سالمندان تاکید و توجه بر قابلیت ها و توانایی های آن هاست تا خود را از محیط پیرامون خود دور نبینند و سالمندی خود را با از کارافتادگی هم معنا ندانند.

شرکت در فعالیت های خیریه:

توانایی کمک به دیگران و مفیدبودن در این زمینه حسی است که همواره در افراد مختلف جامعه وجود دارد. انجام فعالیت های خیریه باعث می شود فرد سالمند همچنان خود را در جریان طبیعی جامعه حس کند و احساس فعال بودن داشته باشد.

در فعالیت های خود سالمندان را شریک کنید

احساس تعلق افراد با سن رشد نمی کند. افراد مسن تر از پیوند و مشارکت شان در گروه هایی که برای آنها سازماندهی شده است، احساس رضایت می کنند. اما احساس وابستگی آنها در صورتی تقویت می شود که در جامعه ای مشارکت داشته باشند که به خاطر سن دسته بندی نشده باشد. بهتر است آنها را دعوت کنید و اجازه دهید انتخاب کنند.

 

سخن آخر

نباید با سالمندان به گونه ای رفتار کرد که آنان احساس بی کفایتی و بی اهمیتی کنند یا مورد بی مهری قرار بگیرند. سعی کنید آن ها را درک نمایید. با توجه به تغییرات جسمانی آن ها توانایی آن ها در برخی امور مانند یک جوان نیست، اما طرد کردن سالمندان بیشترین ضربه را به آن ها وارد می کند. ملاقات ها و برنامه های خانوادگی را به گونه ای تنظیم کنید که با توانایی آن ها هماهنگ باشد. زندگی با سالمندان نیز برای مراقبات خستگی و چالش هایی را به همراه دارد. قبل از آن که ناراحتی خود ر ابه آن ها انتقال دهید با دریافت مشاوره خانواده در صدد حل مسائل برآیید.

برای دریافت مشاوره در زمینه سالمندی می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

 

مقالات مرتبط
دیدگاه ها
ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.
جدیدترین ها
بحث برانگیزترین ها
پربازدیدترین موضوعات امروز

جدیدترین موضوعات

پدر مادر

ashena | 2 ماه قبل

قیمت طلا

آشنا | 2 ماه قبل