هنر زندگی مرکز مشاوره روانشناسی
فرار از مدرسه | علل و راه های مقابله با فرار از مدرسه

فرار از مدرسه یکی از معضلاتی است که خانواده، مدرسه و در نهایت اجتماع را با خود درگیر می کند. کودک یا نوجوانی که از مدرسه فرار می کند علاوه بر آسیب هایی که به خود می زند در معرض خطراتی محیطی نیز قرار می گیرد. به طوری که شاهد هستیم چنین کودکانی با احتمال بیشتری به سمت مواد مخدر و کارهای خلاف می روند. نگرانی های جدی برخی والدین در مورد کودکان و نوجوانان خود قابل درک است. کودکان و نوجوانانی که از مدرسه فرار می کنند، در آینده به لحاظ تحصیلی، شغلی و ارتباطی ممکن ست دچار مشکلات فراوانی شوند. اما چرا برخی کودکان تمایل به فرار پیدا می کنند؟ عوامل زیربنایی این مشکل چیست؟ والدین چطور می توانند با آگاه شدن به مساله و کمک به این کودکان و نوجوانان از پیامدهای منفی فرار از مدرسه جلوگیری کنند؟

 

برای دریافت مشاوره در زمینه مشاوره کودک و خانواده می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

 

فرار از مدرسه

فرار از مدرسه

فرار از مدرسه یکی از اختلالات رفتاری کودکان و به معنای عدم حضور کودک یا نوجوان در مدرسه یا ترک آن بدون اطلاع مدرسه و خانواده است. این فرار معمولا بر کارکردهای تحصیلی و آینده شغلی فرد تاثیر می گذارد. برخی نظریه پردازان آن را خودکشی اجتماعی نامیده اند. فرار از مدرسه در هر سنی ممکن است رخ دهد اما شروع زود هنگام آن با مشکلات بیشتری همراه خواهد بود.

 

تفاوت فرار از مدرسه با مدرسه هراسی چیست؟

فرار از مدرسه با مدرسه هراسی متفاوت است. اصلی ترین تفاوت آن اطلاع والدین است. در مدرسه هراسی اجتناب از رفتن به مدرسه با اطلاع والدین انجام می شود. معمولا با اصرار و التماس برای نرفتن، چسبیدن به پدر و مادر، دل درد، تهوع، اضطراب، دلشوره، و ترس شدید همراه است.

اما والدین از فرار از مدرسه فرزندشان آگاه نمی شوند، کودک یا نوجوان سعی نمی کند به والدین بچسبد، بلکه عموما ساعات فرار از مدرسه را خارج از خانه می گذراند. برای مثال در خیابان ها پرسه می زند. در مدرسه هراسی معمولا ترس و اضطراب شدید مشاهده می شود، اما در مدرسه گریزی بیشتر تمایل به رفتارهای قانون شکنانه و ضد اجتماعی وجود دارد. در فرار از مدرسه کودک یا نوجوان هم از خانه هم از مدرسه دوری می کند، اما در مدرسه هراسی کودک تمایل دارد در خانه بماند و به صورت پیوسته و مدتی طولانی از مدرسه رفتن اجتناب می کند. اما در فرار از مدرسه کودک یا نوجوان ممکن است هر از چند گاهی این رفتار را نشان دهد.

 

علل فرار از مدرسه

عوامل زیادی می تواند رفتار فرار از مدرسه را در کودکان و نوجوانان ایجاد یا تشدید کند. در نگاهی دقیق تر عوامل در سه سطح بر رفتار فرار از مدرسه کودک تاثیر گذار است. این سه سطح شامل ویژگی های فردی کودک، خانواده و مدرسه است. در ادامه هر کدام از این سه سطح را بررسی کرده ایم.

 

تاثیر ویژگی های فردی کودک در فرار از مدرسه

در اینجا به برخی از ویژگی های کودکان که باعث می شوند از مدرسه گریزان باشند، اشاره کرده ایم. این ویژگی های فردی حاصل چندین عامل ژنتیکی، محیطی و سبک فرزند پروری والدین می باشد.

تعارض های روانی

تعارض های روانی کودک می تواند عامل مهمی برای ایجاد رفتار فرار از مدرسه شود. خیلی از مشکلات خلقی و روانی کودکان زمینه ساز مهمی برای فرار از مدرسه است. اختلالات بیش-فعالی/کم توجهی، اختلال نافرمانی مقابله جویانه و اختلال سلوک، مشکلات اضطرابی مثل اضطراب فراگیر یا اضطراب اجتماعی کودکان، مشکلات خلقی مثل افسردگی و زمینه های پرخاشگری در کودکان می تواند زمینه ساز تمایل به گریز از مدرسه و رفتارهای قانون شکنانه در کودک شود. این مشکلات می تواند زیربنای زیستی و وراثتی داشته باشد. همچنین ممکن است تحت تاثیر روابط با والد و روش های تربیتی آن ها قرار گیرد.

مشکلات تحصیلی

مشکلات تحصیلی

عملکرد تحصیلی ضعیف کودکان می تواند باعث احساس کارآمدی پایین و تمایل به دوری از مدرسه شود. خیلی اوقات این دلایل آشکار نیست، اما دلیل زیربنایی، احساس شکستی است که در کارکرد تحصیلی خود دارد. مشکل در یکی دو درس مثل ریاضیات، می تواند احساس سرخوردگی را بیشتر کند. در این مواقع بهتر است مشکل شناسایی شده و برای حل آن اقدام شود. گاهی کودک نیاز به آموزش های کمکی دارد. گاهی مشکل از اختلال یادگیری، کندی در یادگیری، یا صرفا عدم علاقه یا آموزش نامناسب ایجاد می شود.

مشکل دربرقراری ارتباط

کودکانی که در مهارت های ارتباطی دچار مشکل هستند، عموما در مدرسه و ارتباط با همسالان دچار ناسازگاری می شوند. خیلی اوقات کودکان در گروه ها پذیرفته نمی شوند، یا به دلیل مشکل در مهارت های ارتباطی، با همسالان دچار تعارض های فراوانی می شوند. این گروه کودکان یا از دیگران اجتناب می کنند یا وارد گروه هایی می شوند که مشکلات رفتاری و قانون شکنی زیادی دارند. به این ترتیب زمینه های فرار از مدرسه در آن ها بیشتر است.

اضطراب جدایی

یکی از عواملی که باعث تمایل به ترک مدرسه می شود، اضطراب جدایی است. وابستگی شدید کودکان در مراحل ابتدایی رشد باعث ایجاد مشکل و اضطراب شدید در تجربه جدایی از والد می شود. اضطراب جدایی خیلی مواقع گذرا بوده و یا در مراحل ابتدایی حل می شود، اما در صورت حل نشدن یا شدید شدن می تواند در مشکلات سازگاری و تمایل به ترک مدرسه تاثیرگذار باشد.

 

تاثیر خانواده در فرار از مدرسه

فضایی که در داخل خانه برای کودک و نوجوان حاکم است دارای بیشترین اثر روانی بر فرزندان است. اهمیت خانواده در سنین مدرسه و نوجوانی در بالاترین حد قرار می گیرد.

کشمکش های خانواده

کشمکش های خانواده

تعارض های محیط خانواده تاثیر بسزایی در تمایل کودک به گریز از مدرسه دارد. جو پر تنش خانواده، دعوا و مشاجره شدید بین والدین و همچنین تعارض هایی که در ارتباط والد و کودک یا نوجوان وجود دارد، می تواند زمینه ساز این مشکل شود. کودکان در این خانواده ها، عموما مشکلات رفتاری و ناسازگاری بیشتری نشان می دهند. تمایل به قانون شکنی و نافرمانی در این کودکان بیشتر می شود. در چنین محیطی به احتمال بیشتری کودک یا نوجوان تمایل به دوری یا فرار از خانه و مدرسه پیدا می کند. برای اطلاع از تاثیر دعوای والدین بر کودکان کلیک کنید.

روش های تربیتی

نوع تربیت والدین نقش بسیاری در قانون پذیری و رفتارهای کودک دارد. والدین پرخاشگر، خشن و محدودکننده، زمینه را برای مشکلات رفتاری کودک در خانه و مدرسه فراهم می کنند. تنبیه بدنی، تحقیر کودک، ترساندن او و استفاده از برچسب های نامناسب برای کودک می تواند خودپنداره ضعیف تر در کودک ایجاد کرده و در رفتارهای هنجارشکنانه مثل فرار از مدرسه موثر باشد. همچنین سبک تربیتی بیش از حد سهل گیر یا بی توجه والدین، باعث می شود کودک در قانونمندی مشکل پیدا کند. کودکانی که از نظارت درست والدین بهره نبردند؛ تمایل بیشتری به گریزاز مدرسه و نقض مقررات پیدا می کنند.

فقر و فشارهای خانوادگی

مشکلات اقتصادی و فشارهای زندگی می تواند در رفتارهای پرخطر کودک و نوجوان تاثیرگذار باشد. محیط زندگی مشکل دار باعث افزایش استرس و تنش در افراد و مشکل در روابط می شود. نوجوانانی که رفتارهای هنجارشکنانه و فرار از مدرسه دارند، بیشتر در محیط های زندگی پرفشار و فقیر بزرگ شده اند.

 

تاثیر مدرسه در فرار از مدرسه

جذاب بودن یا خسته کننده بودن یک محیط برای جذب کودکان و نوجوانان از اهمیت زیادی برخوردار است. آن ها سال های متمادی از زندگی خود ر ا در مدرسه می گذرانند. بنابراین لذت بخش بودن لازمه آموزش می باشد.

سو رفتار معلمان

سخت گیری های بیش از حد معلمان، استفاده از تنبیه بدنی یا به کار بردن القاب زشت و تحقیرآمیز می تواند باعث بیزاری یا ترس کودک از محیط مدرسه شده و فرار از مدرسه را ایجاد یا تشدید کند. به همین دلیل نظارت دائم بر کادر مدرسه و استفاده از نیروهای متخصص دارای رفتار حرفه ای برای مدارس اهمیت زیادی دارد.

عدم پویایی محیط مدرسه

بسیاری از مدارس پویایی کافی را ندارند. به همین دلیل خیلی از دانش آموزان از این محیط ها دلسرد شده و انگیزه ای برای ماندن در آن پیدا نمی کنند. چهار چوب های خشک، جلوگیری از خلاقیت، کشف علاقه و استعداد کودکان از جمله برنامه های آموزشی اند که در دانش آموزان بیزاری ایجاد می کنند. خیلی از مهارت هایی که کودک در آن استعداد دارد در مدارس پرورش داده نمی شود. بنابراین کودکان با احتمال بیشتری از این محیط های آموزشی دلسرد و بیزار می شوند.

فشارهای بیش از حد تحصیلی

خیلی از مدارس انتظارات سختگیرانه ای از دانش آموزان داشته و فشارهای تحصیلی مضاعفی بر آن ها وارد می کنند. برخی مواقع انتظاراتی که در انجام تکالیف و دروس از کودکان دارند متناسب با سن یا توانایی آن ها نیست. هرگونه کمبود در تکالیف یا عدم موفقیت در امتحان باعث ایجاد پیامدهای بسیار سختگیرانه برای آن ها می شود. این گونه مدارس برای انجام حجم زیاد تکالیف یا امتحانات استرس زیادی بر کودکان ایجاد می کنند. به این ترتیب به جای اینکه محیط مدرسه ،محیط امن یا دوست داشتنی باشد، تبدیل به جایی می شود که کودک تمایل به فرار و دوری از آن را پیدا می کند.

 

راه هایی برای کاهش خطر فرار از مدرسه

با به کارگیری برخی روش ها می توان تمایل کودک و نوجوان به مدرسه افزود. برخی از این راه‌ها عبارت است از:

_آشنایی بیشتر و عمیقتر معلمان با دانش آموز و خانواده، جهت آگاهی از شرایط آن ها

_شناسایی کودکان دارای مشکلات و ایجاد حمایت و کمک در جهت حل مشکلات با استفاده از مشاوره و آموزش، یا ارجاع به متخصص در صورت وجود اختلالات روانی

_کمک به کودکان دارای مشکلات تحصیلی، با آموزش های کمکی و ایجاد زمان های اضافه برای بهبود ضعف ها

_شناسایی استعدادها و مهارت های کودک توسط خانواده و مدرسه و کمک به پرورش این مهارت ها

_نظارت بر کادر مدرسه و جلوگیری از هرگونه تنبیه بدنی و روش های خشن

_شناسایی تعارض های خانوادگی موثر مثل مشاجرت والدین یا سبک تربیتی مشکل دار و سعی در جهت حل آن با آموزش، مطالعه و دریافت مشاوره خانواده و کودک

_ایجاد محیط شاد و امن در مدرسه با استفاده از فعالیت های دلخواه فوق برنامه مثل کلاس های مورد علاقه کودکان، اردوهای تفریحی و گسترش روابط مثبت بین معلمین و شاگردان

_شناسایی و غربالگری کودکان دچار مشکلاتی از قبیل عقب ماندگی ذهنی و معرفی به مدارس مخصوص

 

برای دریافت مشاوره در زمینه مشاوره کودک و خانواده می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

مقالات مرتبط
دیدگاه ها
ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.