اختلال دو قطبی چیست؟ | انواع، علائم و علل دو قطبی

اختلال دو قطبی یا افسردگی شیدایی از جمله اختلالات خلقی است که مشخصه آن تبدیل دوره شیدایی و اوج سرخوشی به دوره افسردگی و قعر ناامیدی است. در واقع افراد مبتلا دچار نوسانات خلقی و رفتاری شدیدی هستند. معمولا این اختلال در سنین نوجوانی اتفاق می‌افتد و در سنین بالای 40 سال احتمال ابتلا به این اختلال کمتر می‌شود. این تغییرات در خلق و خو، سبب مختل شدن زندگی روزمره و ارتباطات فرد بیمار می‌گردد و تاثیرات خود را بر جنبه‌های مختلف زندگی فرد می‌گذارد. ممکن است در صورت عدم اقدام برای درمان، فرد رفتارهای خطرناک و تحریک کننده‌ای بروز دهد که سلامت خود و اطرافیان را به خطر بیاندازد. با توجه به اهمیت موضوع در ادامه این مقاله به تعریف انواع افسردگی شیدایی، علائم و علت بروز بیماری می‌پردازیم.

تماس با مشاور

اختلال دو قطبی چیست؟

اختلال دو قطبی از انواع اختلالات خلقی است که باعث تغییرات شدید در خلق و خو و رفتار افراد می‌گردد. دوره شیدایی با افزایش سطح انرژی و تحریک پذیری، عدم تمرکز و پرش افکار، کاهش نیاز به خواب، افکار خود بزرگ بینانه همراه است. برخی از بیماران مبتلا به دو قطبی هر دو نوع دوره افسردگی و شیدایی را تجربه می‌کنند و برخی دیگر، فقط به دوره‌های مانیا یا شیدایی دچار می‌شوند. مردان و زنان به یک اندازه در معرض ابتلا به این اختلال قرار دارند. دوره مانیا آنچنان برای فرد مبتلا می‌تواند خوشایند باشد که مصرف داروهای خود را در دوران افسردگی متوقف کند تا دوباره به حالت شیدایی بازگردد. 

برای آگاهی بیشتر درباره اختلالات خلقی کلیک کنید.

دلایل بروز افسردگی شیدایی

علت بروز این اختلال به طور قطعی مشخص نشده است. اما تحقیقات انجام شده بر روی اختلال دو قطبی نشان می‌دهد که ژنتیک در بروز این اختلال بسیار موثر است. به طور کلی تعامل عوامل زیست شناختی، روانشناختی و اجتماعی در بروز افسردگی شیدایی موثر هستند. رویدادهای پر استرس نیز با شروع این اختلال رابطه‌ای قوی دارند. توجه داشته باشید که رویدادهای پر استرس می‌توانند باعث تشدید علائم در فرد نیز شوند. به طور مثال فرد مبتلا به اختلال دو قطبی در هنگام ازدواج ممکن است علائم شدیدتری را تجربه کند که در این صورت می تواند مشکلات بیشتری به سراغش آید. 

انواع اختلالات دو قطبی

بر اساس تحقیقات انجام شده توسط موسسه ملی سلامت ذهن، انواع اختلالات دو قطبی شامل موارد زیر می‌باشند.

اختلال دوقطبی نوع اول: به شرایطی اطلاق می‌شود که تنها یک دوره شیدایی یا مانیا وجود داشته و فرد پیش از آن هیچ دوره افسردگی اساسی را تجربه نکرده باشد. اختلال دو قطبی نوع اول در صورت عدم اقدام برای درمان دوره‌های شیدایی به مدت 3 تا 6 ماه طول می‌کشد. دوره افسردگی این افراد نیز 6 تا 12 ماه می‌باشد. برای آشنایی بیشتر درباره اختلال دو قطبی نوع اول کلیک کنید. 

اختلال دوقطبی نوع دوم: در اختلال دو قطبی نوع دوم یک دوره افسردگی شدید وجود دارد. در صورتی که تغییرات خلق و خود در فرد بیمار کم باشد و در اصطلاح به صورت هیپومانیا تجربه گردد، به عنوان اختلال دوقطبی خفیف شناخته می شود. برای اطلاع بیشتر درباره اختلال دو قطبی نوع دوم کلیک کنید.

اختلال خلق ادواری یا سیکلوتایمی: اختلال دو قطبی ادواری، شکل خفیف اختلال دوقطبی نوع دوم است؛ با این تفاوت که شدت علایم افسردگی و دوره شیدایی کمتر است. برای آگاهی بیشتر درباره اختلال خلق ادواری کلیک کنید.

اختلال دوقطبی پیش رونده: در اختلال دو قطبی پیش رونده فرد بیمار بیش از چهار بار در روز دچار تغییرات خلق وخو می شود. این نوع اختلال در 10 درصد افرادی که مبتلا به اختلال افسردگی شیدایی هستند دیده می شود و می تواند با اختلال دوقطبی اول و دوم نیز همراه باشد. برای شناخت بیشتر درباره اختلال دو قطبی پیشرونده کلیک کنید.

علائم اختلال اختلال دو قطبی (افسردگی شیدایی)

بسته به نوع اختلال دو قطبی که افراد به آن مبتلا هستند، علائم می‌تواند متفاوت باشد. ولی در اکثر این افراد علائمی مشابه است که شامل موارد زیر می‌باشند.

1- افسردگی

احساس غم و اندوه همراه با لذت نبردن از موقعیت‌ها، از علائمی می‌باشد که ممکن است در افراد مبتلا به افسردگی شیدایی دیده شود. آمار روانشناسی بالینی نشان می‌دهد که علائم افسردگی شدید در بیمارانی که مبتلا به اختلالات دو قطبی هستند، بیشتر است. در این حالت، احساس افسردگی برای طولانی مدت باقی می‌ماند و حتی انجام امور عادی زندگی را سخت یا غیر ممکن می‌کند. در صورتی که شما افسرده باشید متوجه این تغییرات در خود می‌شوید. حتما در این شرایط باید برای درمان افسردگی و درمان اختلال دو قطبی اقدام نمایید.

برای شناخت بیشتر درباره علائم افسردگی و درمان افسردگی کلیک کنید.

2- تغییر حالت روحی 

افراد در زمانی که مبتلا به اختلال دوقطبی می‌شوند از لحاظ روحی بسیار آسیب پذیرند و احساسات زیر در آنان بسیار پررنگ تر می‌شود.

1- نوسان بین احساس غمگینی و سرخوشی

2-  افکار خودکشی

3- بیقراری و انرژی زیاد

4- افزایش اعتماد به نفس

5- بیش برآورد کردن قدرت و توانایی

6- حساسیت زیاد و زودرنجی

3- تغییر افکار در اختلال دو قطبی

در این اختلال بیمار افکار، نگرش و باورهایش دستخوش تغییر می‌شود.

1- قضاوت ضعیف

2- افزایش خلاقیت و ایده‌های جدید

3- مشکل در تمرکز کردن و پرش افکار

4- خودبزرگ بینی و افکار بزرگ منشانه

4- تغییر حالات جسمی

از جمله تغییرات حالات جسمی که در افراد دیده می‌شود می‌توان به موارد زیر اشاره داشت.

1- افزایش انرژی

2- کاهش نیاز به خواب

3- افزایش تمایل به رابطه جنسی

5- تغییرات ناگهانی در تمایل به برقراری رابطه جنسی

افراد مبتلا به اختلال دو قطبی (افسردگی شیدایی) در برقراری رابطه جنسی با مشکل مواجه می‌شوند چرا که در دوره‌های شیدایی تمایل بالایی در برقراری رابطه جنسی دارند که گاهی به رفتارهای پر خطر جنسی نیز منجر می‌شود. از طرفی در دوره‌های افسردگی تمایلی به برقراری رابطه جنسی ندارند. داروهای تثبیت کننده خلق نیز که درمان این اختلال به کار برده می‌شود باعث سرد مزاجی و عدم تمایل به برقراری رابطه جنسی می‌گردند. در صورتی که قصد ازدواج با یک فرد مبتلا به اختلال دوقطبی را دارید قبل از آن حتما به نکاتی مانند تغییرات ناگهانی در تمایل به برقراری جنسی توجه داشته باشید.

برای اطلاعات بیشتر درباره ازدواج با بیمار دو قطبی کلیک کنید.

6- تغییرات رفتاری در افراد

از جمله تغییرات رفتاری در بیماران مبتلا به بیماری اختلال دو قطبی می‌توان به موارد زیر اشاره داشت.

1- پرحرفی، ابراز بیش از حد احساسات و صمیمی شدن غیر معمول

2- تحریک پذیری مفرط و تصمیم گیری عجولانه

3- ولخرجی‌های بسیار، رفتارهای تکانشی و سوء مصرف مواد

علائم اورژانسی اختلال دو قطبی (افسردگی شیدایی)

در صورت عدم درمان به موقع، به مرور زمان این اختلال می‌تواند تبدیل به جنون گردد. از جمله علائم اوژانسی این اختلال می‌توان به موارد زیر اشاره داشت.

1- بروز رفتارهای خشونت آمیز و فحاشی

2- بروز رفتارهای خطرناک در فرد

3- شروع افکار خودکشی و صحبت کردن مداوم در مورد خودکشی

4- خودکشی‌های ناموفق

5- صحبت کردن در ارتباط با مرگ

تشخیص اختلال دو قطبی

تشخیص علائم اختلال افسردگی شیدایی مشکل است. فقط در مواردی که بیماری پیشروی کرده و به جنون شید یا مانیا رسیده است، نشانه‌ها به راحتی قابل تشخیص هستند. افرادی که دچار جنون خفیف شده‌اند ممکن است پر انرژی تر از حد معمولشان باشند به طوری که با اعتماد به نفس کامل و سرشار از انرژی و ایده‌های جدید به کار و زندگی خود مشغول باشند. یا در صورتی که فرد علائم افسردگی اساسی را در دوره‌های کوتاه مدت و در طول زمان تجربه کند افراد آن را به عوامل مختلفی به غیر از اختلال دو قطبی ربط می‌دهند.

برای اطلاع بیشتر درباره اختلال افسردگی اساسی کلیک کنید.

درمان اختلال دو قطبی

به طور کلی درمان اختلال دوقطبی به دو شیوه روان درمانی و دارو درمانی اختلال دو قطبی صورت می‌گیرد که در ادامه به بیان بیشتر آن خواهیم پرداخت. برای آگاهی از روند دریافت درمان اختلال دو قطبی کلیک کنید. 

دارو درمانی برای اختلال دو قطبی

داروهای تثبیت کننده خلق مانند لیتیوم، کاربامازپین، کلونازپام و... در پیشگیری از دوره‌های شیدایی و درمان موثر است. سیکل دارو درمانی باید حتما تحت نظر یک روان پزشک متخصص صورت گیرد. ممکن است در در کنار این داروها، ضد افسردگی‌ها، داروهای ضد اضطراب، ضد روان پریشی و ضد افسردگی-ضد درد نیز استفاده شوند. به عنوان مثال داروی symbyax ترکیبی از ضد افسردگی فلوکستین و اولانزاپین ضد روان پریشی است که می‌تواند موثر واقع شود. با این حال توجه داشته باشید دارو درمانی نیاز به صبر و حوصله دارد و در کنار حتما لازم است که از روان درمانی نیز بهره ببرید تا بتوانید زودتر به نتیجه دلخواه دست یابید.

برای اطلاع درباره درمان اختلال دو قطبی با دارو و داروهای تثبیت کننده خلق کلیک کنید.

روان درمانی برای اختلال دو قطبی

از درمان‌های غیر دارویی نیز می‌توان به درمان شناختی-رفتاری، روان درمانی بین فردی و خانواده درمانی اشاره کرد. با این حال روش‌های دیگر مانند رفتار درمانی و درمان مبتنی بر روانکاوی نیز می‌تواند موثر واقع شود. توجه داشته باشید که هدف در تمامی روش‌ها یکسان است و بسته به شرایط فرد و موقعیتی که در آن قرار دارد بهترین شیوه درمان برای فرد مبتلا در نظر گرفته می‌شود. با مشاوره روانشناسی امکان تشخیص به موقع دوقطبی و درمان آن امکان پذیر است.

ما نیز در مرکز مشاوره حامی هنر زندگی شرایطی را برای شما فرآهم آورده‌ایم تا بتوانید از هر کجای کشور با مشاوران ما به صورت تلفنی و حضوری در ارتباط باشید. این مرکز با داشتن مشاورانی برجسته و با دانش به شما تضمین خواهد داد تا در کمترین زمان ممکن به درمان مشکلات و مسائل خود بپردازید. همچنین در صورتی که در اطرافیان شما کسی از این اختلال رنج می‌برد با دریافت راهکارها و روش‌های گوناگون به درمان او کمک نمایید.

برای اطلاع بیشتر درباره روند دریافت مشاوره تلفنی کلیک کنید.

سوالات متداول

چگونه می‌توان از ابتلا به اختلال دو قطبی جلوگیری کرد؟

داشتن سبک زندگی سالم می‌تواند به افراد برای جلوگیری از اختلال دوقطبی کمک شایانی کند. خواب کافی، ورزش منظم و روزانه و عادت غذایی درست به طور کلی در سلامت افراد همواره تاثیر بسزایی دارد. در کنار این مسائل سعی کنید قبل از مصرف هر دارویی از عوارض آن آگاه شوید چراکه گاهی داروها باعث افسردگی شیدایی در افراد می‌شوند.

 

برای دریافت مشاوره در زمینه اختلال دو قطبی می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی حامی هنر زندگی از طریق شماره 02122018502 و یا از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.
تماس با برترین مشاورین ایران

برای تماس با متخصص کلیک کنید