اسکیزوفرنی | علل، علائم و درمان اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی یکی از شدیدترین اختلالات روانی است که تمامی جنبه های زندگی فرد را تحت تاثیر قرار داده و به خاطر علائمی که ایجاد می کند می تواند فرد و اطرافیان را از یک زندگی عادی محروم سازد. مبتلایان به این بیماری در میان مردم با افکار عجیب و غریب شناسایی می شوند. اما باید بدانید که همیشه اینطور نیست. گاهی مبتلایان در نگاه دیگران بسیار فردی مظلوم و آرام دیده می شوند. بدون آنکه نشانه ای از آن افکار و باورهای غیر واقع بینانه شان به دیگران بگویند، به اسکیزوفرنی مبتلا هستند. در این مقاله با تعریفی جامع درباره اسکیزوفرنی تلاش شده باورهای غلط درباره این بیماری را از بین ببریم. 

 

برای دریافت مشاوره در زمینه اختلالات روانی می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی حامی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

 

اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی یک اختلال شدید روانی است که در طی آن فرد مبتلا، واقعیت را به شکل نامعمولی تفسیر و درک می کند. اسکیزوفرنی خود را با توهم، هذیان، تفکر مختل و رفتارهایی نشان می دهد که زندگی عادی یک فرد را مختل کرده و شدیدا ناتوان کننده می باشد. در مراحل اولیه این بیماری ممکن است نشانه ها با بیماری های دیگری چون افسرده خویی و شخصیت اجتنابی اشتباه گرفته شود. بنابراین برای تشخیص و درمان نیاز به مراجعه به یک متخصص می باشد.

 

علائم و نشانه های اسکیزوفرنی

روانشناسان نشانه های اسکیزوفرنی را به دو دسته تقسیم می کنند. نشانه های مثبت و نشانه های منفی. پیش تر روانشناسان با توجه به وضعیت بروز نشانه ها اسکیزوفرنی را در چند دسته طبقه بندی می کردند. برای مثال عدم تحرک و خشکی بدن، نوع کاتاتونیک تشخیص داده می شد. اما طبق رویکرد جدید سازمان روانشناسی نگاه متفاوتی به مجموعه این اختلالات می شود.

نشانه های مثبت

در واقع علائمی هستند که ناگاه در فرد ظهور پیدا کرده و شامل مواردی است که بر فرد عارض می شود. یعنی مردم عادی در حالت معمول آن ها را تجربه نمی کنند. این علائم هذیان، توهم، اختلال فکر و گفتار می باشد:

_هذیان به افکاری گفته می شود که فرد در مورد دنیا، آدم ها، خودش و سایر پدیده ها دارد. این افکار ریشه در واقعیت ندارند و به شکل واضح و شدیدی تحریف شده هستند. مثل این عقیده که فرد فکر می کند پیامبر می باشد. یا فرد فکر می کند افکارش را فضایی ها به داخل سرش می گذارند.

_توهم ادراکات بینایی، شنوایی، بویایی، لامسه و حتی ممکن است چشایی باشد که فرد با آن ها مواجه می شود در حالیکه در واقعیت وجود ندارند. مثلا ممکن است فرد صداهایی را بشنود یا چیز هایی را ببیند که در بیرون وجود ندارد.

_اختلال فکر به اختلالاتی گفته می شود که جریان یا شکل یا محتوای فکر را تغییر می دهند، یعنی فرد در فکر کردن دچار مشکل می شود، افکارش ارتباط منطقی با یکدیگر ندارند و نتواند در یک خط مستقیم فکر کند.

_اختلال گفتار یعنی گفتار فرد انسجام لازم را ندارد، به هدف خود نمی رسد، بی معنی به نظر می رسد، واژه های عجیب و غریب به کار می برد یا ساختار جملاتش مبهم و ناواضح می باشد.

نشانه های منفی

به نشانه هایی گفته می شود که انتظار می رود یک فرد عادی آن ها را داشته باشد ولی فرد مبتلا به اسکیزوفرنی آن ها را ندارد. یعنی فقدان های عاطفی و رفتاری که یک فرد مبتلا ممکن است از سال های بسیار دور آن ها را نشان دهد، علائم منفی نامیده می شوند:

_فقدان روابط اجتماعی و انزوا

_اختلالات عاطفی واضح مثل خلق پایین، سطحی یا یکنواخت

_واکنش های هیجانی نامتناسب با موقعیت

_فقدان انگیزه و اراده در فرد

_ناتوانی در تجربه لذت

 

علل اسکیزوفرنی

مانند تمامی اختلالات روانی برای اینکه یک تبیین جامع از اختلال اسکیزوفرنی داشته باشیم نیازمند مشخص نمودن نقش عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی-تربیتی هستیم. در واقع ترکیبی از موارد گفته شده منجر به بروز یک بیماری روانی مثل اسکیزوفرنی می شود.

عوامل ژنتیکی نقش واضح و بارزی در ابتلای افراد به اسکیزوفرنی بازی می کنند. حضور یک فرد اسکیزوفرنیک در بستگان درجه اول، ریسک ابتلا به بیماری را بسیار بالا می برد. علاوه بر بستگانی که به اسکیزوفرنی مبتلا هستند، حضور اختلالات دیگر در اعضای خانواده مانند اختلال شخصیت اسکیزوتایپال، اسکیزوئید یا اختلال روانپریشی گذرا، موجب بالا رفتن خطر ابتلای سایرین به اسکیزوفرنی می شود.

علل محیطی-تربیتی هنگامی که با علل ژنتیکی همراه شوند، فردی که استعداد ژنتیکی اسکیزوفرنی دارد را مبتلا می سازند. عوامل محیطی مانند شرایط تولد، فصل تولد (تولد در زمستان و اوایل بهار با اسکیزوفرنی ارتباط دارد)، شرایط تربیتی نامناسب و فشارهای روانی اولیه همگی فرد را در معرض ابتلا قرار می دهند. در صورتی که فرزندان شما را خطر ابتلا به اسکیزوفرنی تهدید می کند رعایت نکات تربیتی فرزندان و کسب آگاهی و دریافت مشاوره کودک ضروری است.

 

شیوع اسکیزوفرنی

شیوع اسکیزوفرنی در مردان بیشتر از زنان می باشد. شروع زودهنگام اختلال در مردان بیشتر دیده می شود و در زنان شاهد شروع دیرهنگام آن هستیم. سن متوسط شروع اختلال در دهه بیست عمر افراد می باشد و بروز آن در کودکی بسیار نادر است.

 

سیر و پیش آگهی اسکیزوفرنی

اختلال اسکیزوفرنی معمولا نیازمند درمان در تمامی عمر می باشد؛ به این معنا که شاهد بهبود کامل فرد از اسکیزوفرنی نیستیم. هرچقدر علائم منفی بیشتر در فرد حضور داشته باشد احتمال بهبود کمتر می شود. این درحالیست که علائم مثبت علی رغم حاد بودن خود به خوبی به درمان های دارویی پاسخ می دهند. 

معمولا افرادی که درسنین بالا علائمشان شروع می شود و تا قبل از آن علائم منفی کمی داشته اند و توانسته اند در سال های قبلی حمایت های اجتماعی از قبیل تشکیل خانواده به دست آورند، سیر بهتری خواهند داشت. فرد ممکن است چندین دوره اختلال را در عمرش و بازگشت علائم مثبت را تجربه کند.

این نشانه های زود گذر می تواند نشان از اختلال روان پریشی کوتاه مدت باشند. برای اطلاع بیشتر  از علائم این اختلال می توانی به مقاله روان پریشی گذرا مراجعه نمایید. 

 

درمان اسکیزوفرنی

خط اول درمان اسکیزوفرنی دارو درمانی می باشد. تجویز توسط روانپزشک و پس از یک مصاحبه و سنجش کامل صورت می گیرد. معمولا نیاز به بستری کردن فرد وجود دارد و بیمار باید تحت نظارت مستقیم قرار گیرد. پزشک بر اساس علائم و نشانه های غالب و عوارض جانبی داروها اقدام به تجویز می کند.

داروهای معمول برای اسکیزوفرنی، داروهای ضد روانپریشی مثل هالوپریدول، کلوزاپین، ریسپریدون و ... می باشند. این داروها هرکدام عوارض جانبی خاص خود را دارند و در شرایطی مصرف آن ها ممکن است شدیدا خطرناک باشد. بنابراین مصرف آن ها حتما باید طبق دستور مشخص باشد.

علاوه بر درمان های دارویی برخی درمان های حمایتی خانواده محور به فرد و خانواده کمک می کند اختلال اسکیزوفرنی را بهتر بشناسند، مصرف داروها را طولانی مدت ادامه دهند و نشانه های عود و برگشت بیماری را شناخته و از آن به موقع پیشگیری کنند.

برخی مداخلات روانی و اجتماعی به فرد مبتلا کمک می کند که به سمت کیفیت زندگی بالاتری حرکت کند، مثلا روابط خانوادگی خود را به کمک مشاوره خانواده افزایش دهد. و رنج ناشی از علائم منفی را با روان درمانی کاهش دهد. سایر مداخلات خانواده محور تلاش می کنند میزان بستری شدن فرد را به حداقل برسانند.

 

برای دریافت مشاوره در زمینه اختلالات روانی می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی حامی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

ثبت دیدگاه فقط برای اعضای سایت امکانپذیر است. لطفا ثبت نام کنید.
تماس با برترین مشاورین ایران
تماس تلفنی با برترین مشاورین ایران
تماس از سراسر ایران تماس از تهران