درمان اختلال دو قطبی | همه روش های درمان بیماری دو قطبی

روش‌های مختلفی برای درمان اختلال دو قطبی یا افسردگی شیدایی وجود دارد. اختلال دوقطبی نوعی از اختلالات خلقی است که تمامی ابعاد زندگی فرد را درگیر می‌کند. افزایش غیر معمول سطح انرژی، کاهش توجه و پرش افکار، افزایش میل جنسی، خودبزرگ بینی و تغییرات بارز رفتاری؛ کیفیت زندگی فرد را دستخوش تغییرات زیادی می‌کند. شیوه درمانی، در هر شخص متناسب با شرایط کاملا متفاوت می‌باشد. هر چه سریعتر برای درمان اختلال دوقطبی اقدام کنید به همان اندازه سیکل درمانی کوتاه‌تر می‌شود و راحت‌تر به نتیجه می‌رسید. دارو درمانی به تنهایی برای رفع اختلال دوقطبی کافی نیست. مؤثرترین درمان، تلفیق دارودرمانی با روان درمانی همزمان با ایجاد تغییرات در سبک زندگی و کمک گرفتن از اطرافیان و حمایت آنهاست به خصوص در شرایطی که علائم اختلال دو قطبی بسیار شدید باشند. در این مقاله تمامی روش‌های درمانی برای اختلال دو قطبی معرفی شده است.


گیف درمان اختلال دو قطبی

اختلال دو قطبی چیست؟

اختلال دو قطبی یکی از انواع اختلالات خلقی است که فرد مبتلا دچار تغییرات شدید در خلق و خو و رفتار می‌شود. این اختلال دارای انواع مختلفی است و باعث می‌شود که فرد به طور همزمان دوره‌هایی از افسردگی و شیدایی را تجربه کند. نوسانات خلقی می‌تواند از چند ماه تا چند سال طول بکشد و لازم است که فرد برای درمان اقدام نماید. 

برای آگاهی بیشتر درباره اختلال دو قطبی کلیک کنید.

اینفوگرافیک روش های درمانی اختلال دو قطبی

اینفوگرافیک روش های درمانی اختلال دو قطبی

درمان دارویی اختلال دو قطبی

روش سنتی و معمول درمان اختلال دوقطبی با دارو می‌باشد که با تجویز یک یا چند نوع از دارو‌های تثبیت خلق، ضد روان پریشی اتیپیکال یا داروهای ضد افسردگی همراه است. ولی در مطالعات انجام شده اخیر، این دیدگاه درمانی در مورد اختلال افسردگی شیدایی مورد چالش قرار گرفته است. تحریک دوره شیدایی در اشخاص توسط مصرف دارو‌های ضد افسردگی مسئله‌ای است که همواره نگران کننده است. این مسئله در داروهای ضد افسردگی انتخابی سروتوژنیک نسبت به دارو‌های ضد افسردگی نورآدرنرژیک (دارو‌های ضد افسردگی سه حلقه ای) کمتر است. دارو‌هایی که برای درمان اختلال دوقطبی به کار می‌روند را به طور کلی می‌توان به دسته‌های زیر تقسیم بندی کرد.

_ تثبیت کننده‌های خلق؛ برای درمان رفتار‌های هیپومانیک یا دیوانه وار در افراد مورد استفاده قرار می‌گیرند.

_ دارو‌های ضد افسردگی؛ برای درمان اختلالات افسردگی تجویز می‌شوند که معمولا بیماران دوقطبی بعد از فاز مانیا تجربه می‌کنند. برای شناخت بیشتر درباره داروهای ضد افسردگی کلیک کنید.

_ دارو‌های ضد روانپریشی؛ در بعضی از موارد در کنار دارو‌های درمان اختلال دو قطبی، از سایر داروها مانند ضد روانپریشی‌ها استفاده می‌شود.

برای اطلاع بیشتر درباره درمان اختلال دو قطبی با دارو کلیک کنید.

روان درمانی برای درمان اختلال دو قطبی

روان درمانی می‌تواند برای فرد مبتلا به اختلال دو قطبی بسیار موثر باشد چرا که روش‌ها و تمرینات موثری را به او ارائه می‌دهد تا بتواند با استفاده از آن‌ها علائم اختلال دو قطبی را از بین ببرد. روان درمانی همچین با آموزش‌هایی که برای حل مسئله ارائه می‌دهد به مرور زمان انعطاف پذیری و عادات خود مراقبتی را به این افراد می‌آموزد. روان درمانی برای درمان بیماری دو قطبی در افراد به دو صورت درمان سرپایی و درمان بستری می‌تواند صورت گیرد.

اختلال دو قطبی و رفتار درمانی شناختی (CBT) 

روش رفتار درمانی شناختی، به افراد برای غلبه بر افکار منفی شان بسیار کمک می‌کند. در این روش با توجه به شرایط فرد، به او کمک می‌شود تا راهکارهای لازم برای کنترل رفتار و خلقیات خود را بیاموزد. در روش رفتار درمانی آموزش‌های لازم به فرد داده می‌شود تا بتواند رفتار خود را تا حدی زیادی تحت کنترل داشته باشد. رفتار درمانی یکی از بهترین روش‌های درمان افسردگی در بیماران دوقطبی می‌باشد.

برای آگاهی بیشتر درباره درمان افسردگی کلیک کنید.

اختلال دو قطبی و خانواده درمانی

خانواده درمانی به اعضای خانواده کمک می‌کند تا بتوانند رابطه موثری با فرد مبتلا به اختلال دوقطبی برقرار کنند و استرس موجود در فضای خانه را کاهش دهند. خانواده‌های افراد مبتلا به اختلال دو قطبی لازم است تا اطلاعات خود را در مورد این اختلال افزایش دهند و راهکارها و رفتارهای صحیح در زمان بروز حملات عصبی را بیاموزند. 
برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه مشاوره افسردگی کلیک کنید.

درمان بین فردی (ITP)

در درمان بین فردی بر یکی از دو مشکل بین فردی فعلی بیمار تاکید می شود. این نوع درمان بر دو فرض مبتنی است. ابتدا مشکلات بین فردی فعلی بیمار را احتمالا ریشه در مشکلات روانی دوران کودکی او می داند و همچنین نقش این مشکلات را در تسریع و تداوم علائم افسردگی فعلی بیمار موثر می‌داند. همچنین درمانگر در درمان بین فردی بر رویدادهای جاری، مشکلات بین فردی و راهکارهایی برای کاهش علائم افسردگی تاکید دارد.

درمان افسردگی شیدایی را از کجا شروع کنم ؟

اولین قدم برای درمان دوقطبی تشخیص صحیح و درست بیماری می‌باشد؛ چرا که روش درمان اختلال دو قطبی متناسب با نوع اختلال دو قطبی متفاوت است. ممکن است شما مبتلا به اختلال دو قطبی نوع یک، اختلال دو قطبی نوع دو یا اختلال سیکلوتایمیک باشید. داشتن سوء سابقه و یا اعتیاد به مواد مخدر یا الکل از جمله مواردی است که در بیش از پنجاه درصد افراد مبتلا به اختلال دو قطبی دیده می‌شود. در این صورت باید حتما هم زمان با درمان اختلال دوقطبی برای ترک اعتیاد خود نیز اقدام نمایید چرا که ترک اعتیاد به مواد مخدر در سیکل درمانی شما بسیار موثر است. 

برای آشنایی بیشتر درباره ترک اعتیاد کلیک کنید.

مشکل درمان اختلال دو قطبی

یکی از مشکلات اساسی در درمان دارویی دوقطبی، عدم پایبندی بیمار به درمان است. این عدم پایبندی بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی ناشی از اثرات جانبی این داروها از جمله افزایش وزن و خطر دیابت، خواب آلودگی، کندی عملکرد و رفتار می‌باشد. به همین دلیل همواره متخصصان توصیه می‌کنند در صورتی که راهکارهای روان درمانی وجود دارد برای سهولت و دستیابی سریع تر به نتیجه دلخواه هیچگاه از دارو درمانی استفاده نکنید. دارو درمانی هنگامی می‌تواند مفید باشد که در کنار روان درمانی استفاده شود. اگر دچار حالات ناپایداری در رفتار هستید یا دچار توهمات شده‌اید و افکار خودکشی به سرتان زده بهتر است هر چه سریعتر از راهنمایی‌های یک مشاوره روانشناسی متخصص استفاده کنید.

ما به شما مرکز مشاوره حامی هنر زندگی را پیشنهاد می‌دهیم. این مرکز با سابقه چندین ساله در ارائه خدمات درمانی در زمینه اختلالات روانی از جمله اختلال دو قطبی جزء بهترین و جامع ترین مراکز خدمات روانشناسی است. این مرکز با گردهم آوری جمعی از متخصصین توانسته خدمات خود را با بالاترین سطح کیفیت ارائه دهد. ما در این مرکز شرایطی را برای شما فرآهم آورده‌ایم تا بتوانید از هر کجای کشور با مشاوران ما به صورت تلفنی و حضوری در ارتباط باشید. 

برای اطلاع بیشتر درباره روند دریافت مشاوره تلفنی کلیک کنید.

انواع اختلال دو قطبي

اختلال دو قطبي نوع 1

در این نوع از اختلال دست کم یک دوره از ویژگی های شیدایی به مدت یک هفته قابل شناسایی بوده که در برخی از بیماران همراه با تجربه دوره های افسردگی نیز می باشد. ولی برخی دیگر صرفا به دوره های شیدایی وارد می شوند.

دوره هاي شيدايي در صورت عدم درمان ۳ تا ۶ ماه تداوم دارد. دوره های افسردگي در صورت عدم درمان می تواند بین ۶ تا ۱۲ ماه ادامه پيدا کنند.

اختلال دو قطبي نوع 2

اختلال دو قطبی نوع دو با دوره های افسردگی شدید و در غیاب و یا کم بودن خلق شیدا شناخته می شود. اين نوع از اختلال دو قطبی به نام شيدائي خفيف (Hypomania) ناميده مي‌شود.

اختلال دو قطبي با تناوب سريع

همانطور که اسم این نوع از اختلال پیداست فرد با فراز و فرود متناوب علائم روبرو خواهد بود. به عبارتی تجربه بیش از چهار بار نوسانات روحی در طول یک سال. این دسته از اختلال در حدود ده درصد از افراد مبتلا را درگیر می کند و می تواند با انواع یک و دو همایند شود.

اختلال خلق ادواري (Cyclothymia)

در اين نوع از اختلال شدت علائم و نوسانات خلقی به اندازه اختلال دوقطبي نيست اما به جهت طول دوره می تواند زمان بیشتری ادامه داشته باشد که در نهایت می تواند تبدیل به اختلال دوقطبی بشود.

 

علائم اختلال دو قطبي

آنچه از علائم فرد مبتلا به اختلال دو قطبی مشاهده می شود به جهت گیری بیماری به یکی از دو سوی اختلال یعنی افسردگی یا شیدایی بستگی دارد.

1- افسردگي

احساس افسردگی رایج ترین تجربه مشترک افراد در طول زندگی می باشد‌. احساسی که شناخت مشکلات  و شیوه برخورد با آن ها را دچار مشکل می کند. حال در افسردگی بالینی و اختلالاتی مانند دوقطبی چنین وضعی شدت گرفته و حال فرد به مراتب وخیم تر می شود. وضعیت افسردگی در چنین بیماری هایی تداوم بیشتری داشته و رسیدگی به امور عادی زندگی به مراتب سخت تر و حتی غیرممکن می شود. چنانچه فرد به افسردگی مبتلا باشد تغییراتی در وضعیت روحی و جسمی خود حس می کند که به شرح زیر آورده شده است:

علائم روحي:

احساس غمگینی ماندگار و مقاوم به تغییر شرایط

نياز به گريستن بدون هيچ دليل موجهی

ازدست دادن علاقه و تمايل به همه چیز

عدم لذت بردن از هر آنچه که تا پیش ازین لذت بخش بوده است.

احساس بي قراری و آشفتگي

احساس بي ارزشی و نااميدی

از دست دادن اعتماد به نفس

زودرنجي و تحريک پذيري

نشخوارفکری درباره خودکشی

علائم فکري:

عدم توانایی و قدرت برای تفکر به شیوه ای مثبت و امیدوارانه

از دست دادن قدرت تصميم گيري حتي برای امور ساده و روزمره

عدم توانایی در تمرکز کردن

علائم جسمي:

کاهش اشتها و وزن و مشکلات گوارشی مانند یبوست

بروز اختلالات خواب

بيدار شدن زودتر از موقع

احساس خستگي شدید و عدم بازگشت انرژی علی رغم استراحت

عدم تمايل به رابطه جنسي

علائم رفتاري:

ضعف در آغاز و به انجام رسانیدن کارها حتي وظایف روزمره

گريه کردن مداوم و يا احساس نياز به گريه و عدم توانايي برای گريستن

پرهيز از مواجهه با افراد

2- شيدايي يا هیپومانیا

حالت شيدايي به احساس خوشحالي، افزایش سطح انرژي و خوش بيني بيش از اندازه اشاره دارد. حالت شیدایی مي‌تواند آنقدر شديد شود که تفکر معقول و قضاوت و شناخت فرد را به طور کامل تحت تاثير قرار بدهد. بروز تفکرات عجيب راجع به خود، تصميم گیری های بسیار ریسکی و پرخطر و حتی شرم آور و مضر و عملی کردن رفتارهای خطرناک در دوره های عود شیدایی رایج هستند.

به مانند دوره های اوج افسردگی در این مرحله نیز روال عادی زندگی فرد مختل شده و تمام روابط فرد اعم از کاری و خانوادگی تحت تاثیر قرار می گیرد. اگر فرد به دوره های شدید شیدایی وارد نشود وضعیت او با شیدایی خفیف شناسایی می شود. شیدایی فرد شامل مشخصاتی به شرح زیر است:

نشانه های روحي:

شادی زیاد و هیجان بالا

ابراز خشم و پرخاشگری نسبت به کسانی که با هیجان و شادی افراطی و خوش بینی فرد همنوایی نمی کنند.

احساس برتر بودن بيش از اندازه

نشانه های فکري:

ايده پردازی هاي جديد و مهيج

بی ثباتی در اهداف و از یک شاخه به شاخه دیگر پریدن برای انتخاب و اجرایی کردن ایده ها

توهم شنيداری؛ شنیدن صداهايي که ديگران نمی شنوند.

نشانه های جسمي:

بي ميلی به خواب يا عدم توانایی برای خوابیدن

سطح انرژی بالا

افزايش تمايل به رابطه جنسي و رفتارهای پرخطر جنسی

نشانه های رفتاري:

برنامه ريزي هاي بلندپروازانه و غير واقع بینانه

بیش فعالی و پر جنب و جوشی

رفتارهاي نا معمول و عجیب در قیاس با وضعیت سابق

حرف زدن سريع و آشفته؛ به گونه ای که ديگران معمولا متوجه صحبت ها نمی شوند.

تصميمات عجولانه و هیجانی با نتايج جبران ناپذیر مانند تصمیم گیری های مالی بسیار ریسک پذیر

ولخرجي های بی مهابا

احساس صميميت زياد و بروز بيش از حد احساسات

چنانچه فرد برای اولین بار دچار حملات شیدایی شود نه خود و نه اطرافیان او متوجه تغییر غیرعادی در رفتار نخواهند شد. اگر هم کسی متوجه بشود و صحبتی از این تغییر به میان آورد با مقاومت و ناراحتی فرد مبتلا مواجه می شود. از این موقع به بعد آغاز بروز مشکلات ارتباطی و سایر تنش ها خواهد بود.

علائم جنون (Psychotic)

با شدت یافتن و جدی تر شدن علائم شیدایی و افسردگی فرد وارد فاز تجربیات جنون آمیز می شود. جنون فرد در قطب شیدایی با عوارضی مانند خودبزرگ بینی هذیان گونه همراه می شود. گویا فرد مامور انجام یک رسالت عظیم مانند نجات جهان از شر بیگانگان شده است و قدرتی نامحدود برای کنترل انسان ها و دنیا به دست اورده است.

جنون قطب افسردگي با علائمی مانند احساس گناه شديد، احساس بدترين موجود روی زمین بودن و يا احساس عدم وجود داشتن خود را نمایان می سازد.

علاوه بر اين ها فرد معتقد به باورهای خرافی و هذیان گونه می شود. باورهای نامعقولی که با انواع توهم همایند می شود. شامل شنيدن و ديدن و بوييدن و يا لمس کردن اشیا و موجودات و يا اشخاصی که وجود خارجی ندارند.

بين دوره ها:

پیش از این باور بر این بود که چنانچه فرد مبتلا به اختلال دو قطبی باشد و بین دوره های افسردگی و شیدایی قرار بگیرد به تعادل نسبی در خلق می رسد. اما اکنون ثابت شده است حتی بین دوره ها فرد همچنان با درجاتی از افسردگی خفیف و آشفتگی های ذهنی دست به گریبان خواهد بود.

سوالات متداول

بهترین روش درمانی برای اختلالات دو قطبی چیست؟

همواره دارو درمانی در کنار روان درمانی بیشترین اثرگذاری را در افراد مبتلا خواهد داشت. با این حال از آنجایی که اختلال دوقطبی انواع مختلفی از جمله دو قطبی نوع یک و نوع دو دارد ممکن است شرایط درمانی با توجه به شدت علائم فرد متغیر باشد.

برای دریافت مشاوره روانشناسی کلیک کنید.

تماس با برترین مشاورین ایران